Bảo Quản Đồ Cổ Thế Nào Cho Đúng?

Đồ cổ có phải món nào cũng giá trị cao?

Có người hỏi tại hạ rằng: “Nhìn bộ sưu tập ở đây toàn thấy đồ giá trị cao, vậy làm thế nào để bảo quản chúng một cách tốt nhất?”

Thực ra, nói đồ cổ toàn là những món giá trị cao thì cũng chưa chính xác.

Cổ vật hay những tác phẩm đồ cổ có rất nhiều phân khúc giá trị khác nhau. Nhiều người ở ngoài khi nhắc đến đồ cổ thường nghĩ món nào cũng phải vài trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng. Nhưng thực tế không phải như vậy.

Đồ cổ cũng giống như bất kỳ loại vật phẩm nào khác, có thứ giá trị cao, có thứ giá trị thấp. Những món vài ba triệu cũng có, 2 triệu, 5 triệu cũng có, rất bình thường. Ví dụ một số chiếc đĩa khoảng 4 triệu, những chiếc bát khoảng 4–5 triệu đồng cũng có rất nhiều.

Còn để nói về cách bảo quản đồ cổ thì lại là một câu chuyện khác.

Ảnh: Bộ sưu tập đồ quý hơn 1000 năm .Lão Cổ Vật

Mỗi chất liệu đồ cổ có một cách bảo quản khác nhau

Đồ cổ được chế tác từ rất nhiều chất liệu khác nhau. Có đồ đồng, đồ sứ, đồ gỗ, hiện vật bằng giấy, tranh cổ… Và mỗi loại chất liệu lại có những đặc tính riêng, vì vậy phương pháp bảo quản cũng không hoàn toàn giống nhau.

Tương đối dễ bảo quản là những hiện vật liên quan đến đồ đồng và đồ sứ. Khó hơn chính là những tác phẩm liên quan đến tranh, giấy hoặc một số loại đồ gỗ đã trải qua nhiều năm.

Chúng ta cứ nhìn cách các bảo tàng bảo quản hiện vật là sẽ thấy.

Một bảo tàng đúng tiêu chuẩn phải duy trì môi trường tương đối ổn định, hạn chế những thay đổi quá lớn về nhiệt độ và độ ẩm. Các hiện vật cũng thường được đặt trong tủ kính hoặc những không gian riêng biệt, hạn chế việc sờ, chạm hay những tác động trực tiếp từ bên ngoài.

Với những nhà sưu tầm cá nhân như chúng ta thì yêu cầu thực tế có thể đơn giản hơn, bởi không phải món đồ nào cũng cần điều kiện bảo quản khắt khe như trong bảo tàng.

Tranh cổ, sắc phong và đồ giấy cần bảo quản kỹ

Có những hiện vật đặc biệt nhạy cảm với môi trường thì chúng ta phải hết sức cẩn thận.

Ảnh: bức tranh quý . Lão Cổ Vật

Ví dụ, nếu trong bộ sưu tập có những bức tranh vài trăm năm tuổi, sắc phong cổ hoặc những hiện vật bằng giấy, việc bảo quản cần được chú ý nhiều hơn.

Bởi chỉ cần nước hoặc hơi ẩm tác động trong thời gian dài, chất liệu giấy có thể bị mủn, mục và dần hư hỏng.

Vì vậy, khi nói đến bảo quản cổ vật, chúng ta không thể áp dụng một cách bảo quản chung cho tất cả hiện vật. Phải biết món đồ của mình được làm bằng chất liệu gì và đặc tính của chất liệu ấy ra sao.

Bảo quản đồ sứ cổ như thế nào?

Với đồ sứ cổ, việc bảo quản tương đối đơn giản hơn.

Ví dụ như tại đây, chúng ta sử dụng những chiếc tủ để trưng bày đồ sứ. Việc này trước hết tạo sự trang trọng và tính thẩm mỹ cho bộ sưu tập. Nhưng quan trọng hơn, nó còn hạn chế việc mọi người thường xuyên sờ, chạm hoặc vô tình cầm hiện vật lên không đúng cách.

Có những người không biết, khi thấy một chiếc bình đang đặt trên bàn liền tiện tay cầm vào phần cổ bình rồi nhấc lên xem.

Với một số đồ cổ, thao tác này có thể tiềm ẩn rủi ro.

Trong quá trình chế tác ngày xưa, có những chiếc bình được tạo hình với những vị trí tiếp nối giữa phần thân và phần cổ. Trải qua thời gian dài, nếu chúng ta không biết mà cứ cầm vào cổ bình để nâng toàn bộ hiện vật lên thì có thể xảy ra sự cố.

Chưa kể trong quá trình lấy đồ ra xem, chỉ cần đặt xuống không khéo làm chạm mặt bàn, hoặc vô tình va vào tường, va vào những hiện vật xung quanh thì món đồ hoàn toàn có thể bị sứt, mẻ, thậm chí gãy vỡ.

Bởi vậy, trưng bày đồ cổ trong tủ vừa giúp hạn chế những va chạm không cần thiết, vừa tăng tính trang trọng, thẩm mỹ và vẻ đẹp cho những món đồ mà chúng ta sưu tầm.

Ngay cả những hiện vật có giá trị hàng trăm triệu đồng, nếu điều kiện chất liệu phù hợp, cũng có thể được trưng bày và bảo quản trong tủ như vậy.

Cầm đồ cổ thế nào để hạn chế rủi ro?

Có một lưu ý nữa mà nhiều người chơi và nhà sưu tầm đôi khi không để ý, đó là cách cầm và xem đồ cổ.

Ảnh: bình quý được trưng bày tiệm Lão Cổ Vật

Trong quá trình giao lưu hằng ngày, chúng ta dùng tay không để cầm một số loại hiện vật cũng được. Không phải cứ dùng tay không là món đồ sẽ có vấn đề.

Nhưng khi chúng ta đã sưu tầm được một món đồ về, dù món ấy nhiều tiền hay ít tiền, thì nó cũng là thứ mà mình trân trọng.

Vì vậy, khi phù hợp, chúng ta có thể sử dụng găng tay, nâng hiện vật lên một cách nhẹ nhàng, từ tốn và chắc chắn. Khi chăm sóc hay vệ sinh hiện vật, có thể sử dụng khăn phù hợp để lau nhẹ nhàng.

Thực ra với những món đồ khỏe như đồ sứ, đôi khi mạnh tay một chút cũng chưa chắc xảy ra vấn đề. Nhưng điều ấy hoàn toàn không cần thiết.

Đồ vốn đã sạch sẽ rồi thì chúng ta cứ nhẹ nhàng mà chăm sóc.

Bảo quản đồ cổ cũng là một phần của thú chơi

Kính thưa quý chư vị, cuối cùng thì bảo quản đồ cổ thế nào cho đúng không nằm ở việc món đồ ấy có giá vài triệu, vài chục triệu hay vài trăm triệu đồng.

Điều quan trọng trước tiên là phải hiểu chất liệu và đặc tính của hiện vật, từ đó lựa chọn môi trường trưng bày, cách cầm nắm và phương pháp chăm sóc phù hợp.

Bởi một món đồ khi đã bước vào bộ sưu tập của chúng ta thì dù giá trị lớn hay nhỏ, nó cũng là món đồ mà mình đã có duyên sở hữu.

Biết nâng niu, chăm sóc và bảo quản cổ vật đúng cách cũng chính là một phần trong văn hóa của người chơi đồ cổ.

Lão Cổ Vật