Tin Tức

Gốm thời Mạc (1527-1592) là một phả hệ mỹ thuật độc đáo, tách biệt khỏi sự khuôn mẫu của thời Lê sơ dù vẫn dựa trên cơ tầng văn hóa Đại Việt. Đặc trưng nổi bật là dòng gốm lam xám trên đồ thờ (lư hương, chân đèn) với minh văn chi tiết về niên hiệu, tác giả và người cung tiến, thể hiện sự cách tân vượt trội, tạo nền móng cho gốm truyền thống Bát Tràng sau này.

Đông Sơn, Sa Huỳnh, Óc Eo… gốm của các nền văn hóa ra đời từ cách đây hơn 20 thế kỷ, cho đến Bàu Trúc, Gò Sành, Trù Sơn… những làng gốm cổ nay vẫn đỏ lửa cùng nghề, cả những phong cách gốm mộc lừng danh trên kiến trúc vàng son Lý, Trần… Tất cả cho thấy dòng chảy và phát triển thú vị của gốm đất nung, góp phần định thành bản sắc Việt.

Không phổ biến như Tứ Đại Linh Thú, thế nhưng hình tượng Hổ phù vẫn hiện hữu bền bỉ hàng trăm năm như một linh vật bảo vệ mái nhà trong kiến trúc truyền thống Việt Nam.
 

Lặng lẽ gieo mầm vào nếp nghĩ âm dương thuận hòa từ thuở ban sơ khởi nước và men theo dòng chảy từ buổi bình minh của mỹ thuật Việt, tính nữ với mỹ cảm duyên dáng đã hòa điệu mượt mà cùng lớp văn hóa đa tầng của dân tộc.

Thời điếu bát khởi dùng, riêng với đồ sứ, việc sử dụng đã định luôn đẳng cấp và vị thế, chính là chốn hoàng triều, ngự viên, hay trong các gia đình quyền quý.
 

Trong dụng cụ bốn món ăn chơi với rượu – chè – trầu – thuốc, đồ phục vụ uống rượu (tửu cụ) do người Việt chế tác là phong phú và đa dạng hơn cả. Việc tiếp nối cũng liền mạch qua thời kỳ, vùng miền, hợp thành môn chơi tửu cụ đầy hấp dẫn.
 

Bộ tượng các vị Tổ ở chùa Tây Phương là đỉnh cao của nghệ thuật tạo hình điêu khắc Phật giáo Việt Nam.

Phượng hoàng là một trong bốn linh vật trong văn hóa phương Đông, tượng trưng cho sự thanh cao và quyền quý.
Phượng hoàng xuất hiện là báo hiệu điềm tốt lành, lúc xã hội thái bình có bậc hiền tài, thánh nhân xuất hiện. 

Trung tâm của mặt trống đồng thường xuất hiện một hình ngôi sao có từ 8 đến 14 cánh. Đây là hình ảnh nổi bật và quan trọng nhất, đại diện cho mặt trời – biểu tượng tối cao trong tự nhiên. Người xưa tin rằng mặt trời mang đến ánh sáng, năng lượng và sự sống, vì vậy họ dành sự tôn kính đặc biệt cho hình ảnh này. Việc đặt ngôi sao ở vị trí trung tâm phản ánh lòng biết ơn sâu sắc của cư dân Đông Sơn đối với thiên nhiên.

Đường kính bích ngọc: 25,4 cm

Xuất xứ sưu tập

* Kim Hoa Đường, Đài Bắc, lưu giữ trước năm 1999

* Sưu tập Dưỡng Đức Đường

* Christie's Hồng Kông, phiên đấu giá ngày 28/11/2018, lô số 2780

* Sưu tập tư nhân quan trọng tại châu Á

Triển lãm

Trưng bày tại triển lãm *Quần Ngọc Biệt Tàng Tục Tập*, Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc, năm 1999, số hiệu 199.

Họa tiết rồng là một mô-típ đồ án mang tính biểu tượng đặc trưng của văn hóa Trung Hoa, với nhiều biến thể tạo hình như: vân long (rồng mây), hí châu long (rồng đùa ngọc), hải thủy long (rồng giữa sóng nước), ly long, hành long, lập long, chính diện long, nghiêng long, quỳ long… Trong nghệ thuật trang trí gốm sứ, đề tài rồng dưới hai triều Minh – Thanh được xem là biểu tượng quyền lực hoàng gia, chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt của chế độ cung đình và thông thường không được phép sử dụng tùy tiện trong dân gian.
 

Từ thuở sơ khai, con người đã sống cùng nhịp điệu của ánh sáng và bóng tối – món quà nguyên thủy mà vũ trụ ban tặng cho Trái đất. Nếu ban ngày thuộc về Mặt trời thì đêm tối lại được thắp sáng bởi ánh trăng, tấm gương phản chiếu ánh dương xuống mặt đất. Chính sự luân chuyển ấy đã tạo nên nền tảng cho tín ngưỡng, lễ hội và cảm thức thiêng liêng của nhân loại. Với cư dân Đông Sơn, Mặt trời và Mặt trăng không chỉ là hiện tượng tự nhiên mà còn là trung tâm của đời sống tinh thần. Những di vật như trống đồng, thạp đồng hay đèn nghi lễ cho thấy dấu ấn sâu đậm của tín ngưỡng thờ thần Mặt trời và khát vọng “tạo sáng” trong đêm tối.

Trên các bảo vật Đông Sơn như trống Ngọc Lũ, Hoàng Hạ hay Cổ Loa, hình Mặt trời luôn xuất hiện ở vị trí trung tâm với những tia sáng tỏa ra mãnh liệt, bao quanh bởi các lớp hoa văn chim trời, con người, muông thú và thuyền cá – biểu tượng của vũ trụ quan cổ xưa. Gần 400 tiêu bản được khảo cứu cho thấy nghệ nhân Đông Sơn hầu như không bao giờ khắc họa Mặt trời như một vòng tròn đơn điệu, mà luôn nhấn mạnh sức mạnh của ánh sáng bằng các tia nhọn rực rỡ. Điều đó phản ánh nhận thức sâu sắc của cư dân Đông Sơn về thiên nhiên, đồng thời khẳng định vị trí tối thượng của “ông Trời” trong đời sống tín ngưỡng và nghệ thuật thời đại này.

Trước vụ hai người Trung Quốc đào bới khu lăng mộ vua Lê Túc Tông, tại Việt Nam đã xảy ra nhiều vụ đánh cắp cổ vật và đào trộm mộ cổ, gây tổn hại cho di tích, xâm phạm di sản văn hóa của quốc gia.
Mới đây, hai đối tượng người Trung Quốc là Shen Jiangyang và Deng Zhiji đã bị lực lượng công an bắt giữ để điều tra hành vi xâm phạm lăng mộ vua Lê Túc Tông tại xã Kiên Thọ, huyện Ngọc Lặc, Thanh Hóa.
 

Trong các lễ hội chính thời Đông Sơn thì bộ gõ với trống, chiêng/thanh la, chũm chẹ, phách, chuông và nhạc chuông tạo giai điệu nền chủ đạo. Những nhạc cụ khác mà bài này nhắc đến hôm nay chỉ đóng vai trò phụ và đặc biệt trở nên quan trọng trong các "tiểu lễ". Tôi sẽ đi sâu vào những nhạc cụ thuộc bộ hơi đóng vai trò chính trong các "tiểu lễ" của lễ hội hoặc cả ngoài lễ hội. Đó là sự hiện diện của bộ ba khèn, sáo và tiêu.

Gần như tuyệt đại bộ phận các lồng đốt trầm Đông Sơn đều tạo làn khói thơm bện vờn quanh một tượng chim công trên đỉnh chóp của lồng ấp. Dường như mùi thơm trang nghiêm, thanh lịch của trầm luôn gắn bó với vẻ đẹp thanh cao của chim công....
 

Chúng ta đã có tới 9 tuần "rì rầm" về "mặc" thời Đông Sơn. Từ hôm nay, chúng ta sẽ chuyển sang lĩnh vực "ăn" của người Đông Sơn. Dọn bữa đầu tiên, tôi muốn nói qua về một số chủ đề xoay quanh "mâm cơm Đông Sơn"!
 

Bộ tượng các vị Tổ ở chùa Tây Phương là đỉnh cao của nghệ thuật tạo hình điêu khắc Phật giáo Việt Nam.

Không phổ biến như Tứ Đại Linh Thú, thế nhưng hình tượng Hổ phù vẫn hiện hữu bền bỉ hàng trăm năm như một linh vật bảo vệ mái nhà trong kiến trúc truyền thống Việt Nam.

Trong lịch sử phát triển ngàn năm của gốm Việt kể từ sau Bắc thuộc, thời Lê sơ (1428 - 1527) là giai đoạn cực thịnh với những chuyến tàu buôn đưa các sản phẩm gốm Việt ra thế giới.

Phần âm thanh phát ra tự nhiên từ cuống họng người dưới dạng hò, hú, la, hét… đến đỉnh cao là giọng ca theo giai điệu được coi như những thành tố nguyên thủy nhất của bộ hơi tạo âm mà con người đã tạo ra sớm nhất. Thậm chí ngày nay, những dàn hợp xướng lớn chỉ sử dụng âm vực miệng mũi của con người cũng có thể đạt tới đỉnh cao của nghệ thuật.

Nguyên lý của tạo âm bộ hơi con người là cách điều tiết hơi từ lồng ngực qua khe thanh khí và vòm họng, vòm mũi để biểu đạt âm thanh mong đợi.

Bên cạnh "bộ hơi" bẩm sinh đó, con người quan sát hiện tượng âm thanh phát ra từ các luồng khí thổi, hút qua các ống cây và khe hẹp để thử nghiệm cho mình những dụng cụ tạo âm bằng hơi thổi đầu tiên.

Chiếc "sáo" sớm nhất hiện biết được khảo cổ học phát hiện ra đời khoảng 40 ngàn năm trước, từ một đoạn xương ống động vật. Lỗ thổi và lỗ điều hơi đã xuất hiện. Điều này chứng tỏ cây sáo xương thời đại đá cũ đã không chỉ phát ra tiếng huýt mà còn có thể tạo âm trầm bổng và theo  nhịp điệu - dấu hiệu tiến bộ của nghệ thuật tạo âm nguyên thủy.

Việc xác định giá trị của một tác phẩm là một quá trình phức tạp trong thẩm định cổ vật, đòi hỏi sự kết hợp giữa phân tích khách quan và cảm nhận chủ quan. Trong bài là tổng hợp 10 tiêu chí khái quát tham khảo từ Sotheby’s.

Ở thời nhà Trần (1225 - 1400), những loài thủy tộc đời thường như tôm sông, cua đồng, cá thòi lòi (bống cạn)… là đề tài thiên nhiên thú vị được nghệ nhân đưa vào gốm, định hình một phong cách trang trí gốm độc đáo, đầy nghệ thuật.

Hành trình của tiền cổ Việt Nam thực sự bắt đầu từ đồng Thái Bình Hưng Bảo dưới thời nhà Đinh – đồng tiền đầu tiên khẳng định nền độc lập tự chủ của dân tộc sau nghìn năm Bắc thuộc. Mang trong mình vẻ đẹp thô mộc của buổi bình minh, đồng tiền này gây ấn tượng bởi sự dứt khoát của chữ “Đinh” khắc nổi ở mặt sau, như một bản tuyên ngôn đanh thép về chủ quyền. Dù kỹ thuật đúc thời kỳ này còn giữ những nét sơ khởi với bề mặt có độ nhám, nhưng chính sự không hoàn hảo ấy lại tạo nên một sức hút nguyên bản, minh chứng cho lòng tự hào và ý chí tự cường.