Bức tượng mô phỏng đức Bồ Tát ngồi trên tòa sen hai tay nâng em bé, đầu đội mũ Quan Âm , trên ngực và hai gối chạm bông sen nổi.

Nhóm đồ gốm men trắng văn in từ khi phát hiện đến nay với kiểu, dáng đặc trưng và hoa văn trang trí tinh tế hình rồng, phượng, hoa cúc dây và văn sóng nước... được coi là những sản phẩm cao cấp của đồ gốm men Việt Nam.

Các hiện vật gốm men trắng văn in lưu giữ ở Bảo tàng Lịch sử quốc gia là một phần trong bộ sưu tập hiện vật khai quật từ tàu cổ Cù Lao Chàm. Tàu cổ Cù Lao Chàm được Bảo tàng Lịch sử quốc gia phối hợp với các cơ quan trong và ngoài nước tiến hành khai quật từ năm 1997, 1998. Kết quả nghiên cứu thấy đây là con tàu chở gốm sứ Việt Nam xuất khẩu được sản xuất ở trung tâm Chu Đậu (Hải Dương) có niên đại thế kỷ 15. Các di vật thu được là nguồn tư liệu quí giá trên nhiều phương diện, nhất là về lịch sử gốm sứ Việt Nam trong quá trình phát triển.

Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng Tổ chức Khoa học, Giáo dục và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) đã thông qua Nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn. Lê Quý Đôn là nhà bác học lớn nhất của Việt Nam ở thế kỷ XVIII và là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam.
 

Văn hoá Đông Sơn được đặt tên theo di tích khảo cổ Đông Sơn tìm được năm 1924 ở xã Đông Sơn thuộc vùng sông Mã, tỉnh Thanh Hoá, Việt Nam.

Những cuộc khai quật Đông Sơn đầu tiên được tiến hành từ năm 1924 đến năm 1932 dưới sự điều khiển của L. Pajot, một viên chức thuế quan và cũng là người sưu tầm cổ vật ở Thanh Hoá. Trong bản báo cáo năm 1929 về các chuyến khai quật kể trên, ông V. Goloubew, một học giả Pháp thuộc trường Viễn Đông bác cổ, đã mệnh danh đó là: "Thời đại đồng thau ở Bắc Kỳ và Bắc Trung Kỳ" để ám chỉ nền văn hoá khảo cổ mới được khám phá này. Thuật ngữ “Văn hóa Đông Sơn” được nhà khảo cổ học người áo R. Heine - Geldern đề xuất lần đầu tiên năm 1934.

Gốm men ngọc - người phương Tây thường gọi là céladon - xuất hiện muộn mằn hơn so với sự ra đời của chính loại men này. Đâu đó, vào thế kỷ 18 qua một nhân vật nổi tiếng trên kịch trường Paris tên là Céladon luôn mặc bộ trang phục có màu xanh thanh thiên, cùng lúc đó gốm men Trung Quốc tràn ngập thị trường Âu Châu - cũng có màu xanh da trời tương tự, nên đương thời gọi luôn loại gốm ấy là céladon. Loại gốm này còn những tên gọi khác, ví dụ: Đông Thanh (như có quan hệ tới vùng ven biển phía Đông xứ Thanh - nơi xuất lộ nhiều tàn tích của loại gốm có liên quan tới những tiểu cảng thời Đại Việt, hẳn chỉ được coi như là những gợi ý đầy chất lãng mạn của lịch sử, mà cũng chẳng mấy tác hại tới sự hưng suy của chính dòng gốm men này, khi tự nó đã biểu lộ trong dòng chảy văn hóa nhân loại nói chung và Việt Nam nói riêng).

Ấn “Lương Tài Hầu chi ấn” (Số đăng ký: BTTPHCM 10974), hiện lưu giữ tại Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh, được công nhận là Bảo vật quốc gia tại Quyết định số 88/QĐ-TTg ngày 15/01/2020 của Thủ tướng Chính phủ.

- Chất liệu: Kim loại đồng

- Niên đại: Thế kỷ XIX

Ấn có trọng lượng 595 gram, cao 7,35cm, mặt ấn 7cm x 7cm hình vuông. Ấn gồm 2 phần: núm ấn có dạng chuôi vồ, tiết diện bầu dục thuôn dần từ trên xuống dưới.

Tiến sĩ Nguyễn Việt, Giám đốc Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á, như một nghệ sĩ lãng du giữa đời, nhưng không phải để mơ mộng, mà để thực hiện những cuộc hành trình vượt thời gian (nói theo ngôn ngữ mới “xuyên không”) về với lịch sử, và xa hơn, về với cả thời còn tiền sử.

Đã có một hội thảo chuyên đề về vấn đề sử dụng chất khoáng trong đất đá tự nhiên của con người trên lãnh thổ Việt Nam và trên thế giới do Trung tâm Tiền sử Đông Nam Á phối hợp với Bảo tàng Dân tộc học tổ chức vào năm 2007. Trong đó, chúng tôi đã trình bày tư liệu và kết quả nghiên cứu về đá khoáng khai quật ở 2 địa điểm Xóm Trại và Đú Sáng năm 2004.

Tượng Mẫu Âu Cơ hiện đang lưu giữ tại Khu di tích Đền Mẫu Âu Cơ, xã Hiền Lương, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ, được công nhận là Bảo vật quốc gia tại Quyết định số 88/QĐ-TTg ngày 15/01/2020 của Thủ tướng Chính phủ.

- Chất liệu:   Gỗ mít

- Niên đại:Thế kỷ XIX

Được đánh giá là bảo vật cực kỳ quý hiếm , đầu tượng bằng vàng của Vương triều Champa phát lộ tại xã Đại Thắng (H.Đại Lộc, Quảng Nam) hiện đang được bảo vệ hết sức nghiêm ngặt. .

Rồng là linh vật đứng đầu trong tứ linh (long, lân, quy, phụng) vốn được sinh ra từ trí tưởng tượng của người xưa, khi quan sát thiên tượng.

Bộ sưu tập bát tượng Mật tông (8 tượng) tại Bảo tàng Văn hóa Phật giáo (chùa Quán Thế Âm, Q.Ngũ Hành Sơn, TP.Đà Nẵng) khiến nhiều người ngạc nhiên vì lớp đồng màu xanh, hồng đỏ trải qua hàng trăm năm vẫn không hề bị ô xy hóa.

Có một bảo vật quốc gia được Giáo sư sử học, khảo cổ học Hà Văn Tấn gọi là “trống đồng Cổ Loa yêu quý”. Được tìm thấy tình cờ, nó cho thấy sức sống mãnh liệt của văn hóa Đông Sơn.

Bức tranh thêu “cửu long” có từ thời Nguyễn do một người đàn ông ở Ninh Bình sở hữu gây chú ý bởi độ hiếm và mức độ bảo tồn gần như nguyên vẹn.

Bảo vật quốc gia Phù điêu thần Hộ pháp gò Mả Chùa là tác phẩm Hộ pháp duy nhất đại diện cho phong cách Bình Định.

Bảo vật phía tây thành Đồ Bàn

Phù điêu thần Hộ pháp Mả Chùa được phát hiện năm 1992. Khi đó, trong lúc đào đất để xây dựng công trình dân cư, người dân thôn Đại Hòa (xã Nhơn Hậu, TX.An Nhơn, Bình Định) đã tình cờ phát hiện bảo vật quốc gia này. Tại thời điểm phát hiện, phù điêu nằm trong lòng đất, ở tư thế nằm sấp. Sau đó, phù điêu được đưa về Trung tâm văn hóa - thông tin H.An Nhơn. Năm 1999, phù điêu được đưa về trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Bình Định.

Phù điêu được đặt tên gắn với phế tích nơi đã tìm ra nó là gò Mả Chùa. Bảo tàng Bình Định cho biết: “Vị trí phế tích nằm phía tây của thành Đồ Bàn, kinh đô vương quốc Champa xưa”. Tại bề mặt gò đất cũng là phế tích này còn nhiều loại vật liệu kiến trúc Champa nằm vương vãi như mảnh gạch, đá ong, gốm trang trí điểm góc..., với phạm vi phân bố rộng khoảng 5.000 m². Điều này chứng tỏ nơi đây từng tồn tại kiến trúc tôn giáo của người Champa xưa.

Nếu không kể đến thời đại Đá mới và Kim khí, đồ gốm Việt cũng giống như bao nền văn hóa khác của nhân loại, đều trải qua thời kỳ gốm không men, được nung ở ngoài trời với nhiệt độ khoảng 700oC và xương gốm chủ yếu được làm từ đất cộng với vỏ nhuyễn thể và bã thực vật, thì thực sự, gốm Việt với tư cách là gốm men cũng đã có lịch sử khoảng 2.000 năm cách ngày nay. Dõi theo 2.000 năm ấy, gốm men Việt có ba mốc chuyển cực kỳ quan trọng, mang tính chất cách mạng và cách tân để dựng xây nên một quốc gia có truyền thống gốm sứ riêng biệt - một khái niệm và thuật ngữ được các học giả phương Tây đưa ra vài thập niên cuối của thế kỷ 20 mà đến nay dường như được đa số giới nghiên cứu thừa nhận. Một truyền thống 2000 năm, với sự riêng biệt không thể trộn lẫn với bất cứ một cường quốc gốm sứ nào trên thế giới của gốm Việt, theo tôi, có sự đóng góp của 3 bước chuyển quan trọng sau đây.

Gốm sứ cổ, trăm năm, ngàn năm tuổi, được dân gian phân định thành ba mảng rõ nét và ngắn gọn với: đồ đào, đồ vớt, đồ bờ. Ba cái “đồ” ấy hợp thành kho tàng lịch sử về văn hóa, nghệ thuật đặc sắc trong thế giới cổ ngoạn.

Dàn quân trước mặt tôi đang là trên 300 chiến binh Đông Sơn. Họ được nhận diện từ các mộ táng, từ các hình khắc và nặn của thợ chế tác đồ đồng Đông Sơn, khi thì trên thuyền, khi thì trên bộ - và thảng hoặc lắm thấy họ trên lưng voi trận hay bên cạnh những chú ngựa.
 

Sổ vàng Trường Nguyễn Ái Quốc (1949 -1950) hiện lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật quốc gia (đợt 14) theo Quyết định số 236/QĐ-TTg ngày 03/02/2026.

Gần 70 hiện vật gốm men đặc sắc trải dài trên hành trình lịch sử hơn 2.000 năm của nghề gốm Việt Nam đang được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia.

Đất nước Việt Nam ta có lịch sử văn hiến 4000 năm với niềm tự hào là các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, trong đó mỗi dân tộc, mỗi vùng miền, địa phương đều có bản sắc, nét độc đáo riêng và có những di sản tư liệu riêng. Những di sản tư liệu đó là tấm gương phản ánh một cách khoa học, hệ thống về lịch sử, văn hóa Việt Nam.

Di sản tư liệu thế giới (còn gọi là Chương trình Ký ức thế giới) của UNESCO ra đời từ năm 1994. Mục đích của chương trình là để ghi nhận các di sản văn hóa thuộc dạng tư liệu (Documentary Heritage) trên thế giới, đó có thể là cuốn sách, bộ phim, bức ảnh, giọng nói (băng ghi âm), hay là bút tích.

Bốn chiếc mũ vua triều Nguyễn từng được dự định đem sử dụng phục vụ kháng chiến, nhưng Chủ tịch Hồ Chí Minh đã yêu cầu giữ lại vì giá trị lịch sử, văn hóa.