Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

Ngôi sao trên mặt trống Ngọc Lũ có 14 cánh tia. Trống Hoàng Hạ có 16 cánh tia. Các loại trống Nelson, Bosc, Vienna, Battambang có 12 cánh tia. Trống Đông Sơn nói chung thì có loại chỉ có 8 cánh, có loại lại có tới 20 hay 22 cánh.

Mặt trống đồng Ngọc Lũ 14 cánh tia

Mặt trống Hoàng Hạ 16 cánh tia

Trống đồng Vienna với 12 cánh tia

Trống Hà Nội III với 8 cánh tia

Cuối đầu nhọn các tia của ngôi sao tiếp giáp với với vành vẽ vòng tròn chia cắt quãng giữa các cánh thành những mặt tam giác và bên trong các mặt tam giác đó lại được trang trí bằng các mô hình giống như hình thớ lông của con công có con mắt ở giữa.

Loại hoa văn nầy chỉ thấy trên những loại trống Đông Sơn lớn mà nhà khảo cổ người Áo Heger gọ i là nhóm I của loại H1 như: Ngọc Lũ I, Hoàng Hạ, Sông Đà, Khai Hóa, Bản Thôm và Quảng Xương nhưng không tìm thấy trong các loại trống đồng Đông Sơn thuộc các nhóm khác cùng loại H1.

Gọi mặt trời nhằm giải thích tục thờ mặt trời; gọi ngôi sao là nhằm miêu tả chứ không có ý nghĩa là một giải thích hợp lý. Hình tượng ngôi sao chiếm đúng trung tâm mặt trống nơi đánh trống. Ngôi sao bao gồm 3 phần: tâm, cánh tia và khoảng cách giữa các cánh tia. Tâm là một mảng tròn đúng tâm mặt trống. Từ tâm tỏa ra các cánh tia số lượng ít nhất là 4.

Có hai nhóm hình tượng sao
- Nhóm I: tâm ngôi sao phẳng, cánh sao hình tâm giác (chủ yếu trống loại I, III, IV Heger)

Mặt trống đồng Hoàng Hạ

- Nhóm II: tâm ngôi sao nổi lên thành u tròn, cánh tia ngôi sao như Mặt trống Ngọc Lũ, một đường
thẳng nhọn đầu hơn là hình tam giác, gọi là tia sao chứ không gọi cánh sao (chủ yếu trông loại II Heger)

Mặt trống đồng Ngọc Lũ

Số lượng cánh sao mỗi trống khác nhau: 6, 7, 8, 10, 12, 14, 16. Chủ yếu là số lượng cánh sao chẵn. Số lượng cánh, tia quan hệ với đường kính mặt trống, trống cỡ lớn thường có 12 tia. Các khoảng trống giữa cánh sao trang trí dầy kín, tạo thành hào quang hay tia sáng của ngôi sao trung tâm.

Soạn giả Nguyễn Công Tánh