Chân Đèn Lê-Mạc

Hoa văn trang trí trên gốm là một kho tàng hoa văn hình học rất phong phú và đa dạng trong nghệ thuật trang trí nước ta. Các hoa văn này được thể hiện lên sản phẩm bằng các phương pháp vẽ nét chìm, ấn, chải, đập, dán, … khi gốm còn ướt hoặc phơi khô.

Các trang trí thường được sắp xếp thành những dải đồ án hoa văn theo lối nhắc lại các mô típ: nhắc lại đối đầu hoặc nhặc lại xen kẽ tạo nên nhịp điệu riêng của từng đồ án. Các đồ án này lại được trang trí trên thân sản phẩm thành một vòng tròn nối liền nhau. Người ta thường áp dụng lối trang trí trên một sản phẩm có nhiều dải đồ án với một đồ án chính và nhiều đồ án phụ nhỏ hơn, đăng đối nhau qua trục là đồ án chính.

Việc thưởng thức nghệ thuật gốm một phần lớn là thưởng thức vẻ đẹp của hình khối và đường nét của nghệ thuật điêu khắc.

Từ thế kỷ 14 đồ gốm hoa nâu và men ngọc mất dần địa vị độc tôn, mà nhường lại vị trí của mình cho đồ gốm hoa lam với phong cách nghệ thuật mới, xuất phát từ nguyên liệu và kỹ thuật trang trí mới. Đồ gốm hoa lam đã nhanh chóng tiến đến đỉnh cao của mình ở thế kỷ 15-16, mà người ta hay nói đến hoa lam Lê – Mạc. Gọi là gốm hoa lam vì các họa tiết trang trí trên sản phẩm được vẽ bằng màu lam (từ o xít cô ban) với lối phóng bút và công bút rất linh hoạt.

Đặc điểm tạo dáng của gốm hoa lam so với các loại gốm trước nó là sản phẩm có xu hướng vươn lên theo chiều cao. Nếu ở gốm hoa nâu thể chính chiếm rất rõ và thường có hình dáng có xu hướng ống (thạp, liễn, …) thì ở gốm hoa lam thể chính thường được tạo ra nhỏ bé hơn, thanh thoát hơn và đường cong cũng nhiều hơn để phù hợp với thể phụ là cổ và chân bị bóp nhỏ và kéo cao lên.

Những sản phẩm dùng trong việc tâm linh, thờ cùng như chân đèn, lư hương, … có phong cách tạo hình phức tạp, hình dáng thường bị chia cắt thành nhiều khối nhỏ và trang trí khá phức tạp. Đây là vẻ đẹp tinh xảo, công phu phù hợp với lối trang trí dày đặc họa tiết, tôn vẻ linh thiêng cho sản phẩm thờ cúng.

Trong hình là phóng to một phần hoa văn họa tiết phần chân đế của chân đèn men lam Lê-Mạc với những đặc trưng điển hình. Mời quý vị tham khảo qua hình ảnh, hoặc nghiên cứu trực tiếp tác phẩm đang trưng bầy tại tiệm Lão Cổ Vật.