Cùng Một Số Tiền Làm Sao Sưu Tầm Hiệu Quả

Chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng được một bộ sưu tập có giá trị, có câu chuyện, có thể mang đi trưng bày, giới thiệu với anh em bạn bè, thậm chí về lâu dài còn có thể trở thành một phần di sản để lại cho thế hệ sau.

Gần đây, khi trao đổi với một số nhà sưu tầm mới, đặc biệt là những huynh đệ tìm hiểu khóa 1:1 về Đồ cổ nhập môn, tại hạ thường nhận được một câu hỏi:

Người mới bắt đầu sưu tầm thì nên sưu tầm cái gì?

Ảnh: Bộ sưu tập gốm của Lão Cổ Vật

Theo đam mê, theo cảm xúc, hay cứ thấy món nào đẹp, món nào cổ thì mua?

Đây là câu chuyện tưởng đơn giản nhưng thực tế lại ảnh hưởng rất lớn đến cả hành trình xây dựng bộ sưu tập về sau.

2. Không có tiêu chí, rất dễ rơi vào tình trạng “thấy gì thích nấy”

Nếu không có một bộ khung hay một tiêu chí tương đối rõ ràng, người mới chơi rất dễ sưu tầm theo cảm tính.

Nhìn thấy món này đẹp thì mua.

Thấy món kia lạ thì thích.

Có món vì mỹ thuật đẹp, có món vì giá rẻ, có món đơn giản chỉ vì nghe nói đã vài trăm năm tuổi.

Đặc biệt khi mới bước chân vào thú chơi, do chưa được nhìn nhiều đồ nên đôi khi cái gì cũ chúng ta cũng thấy hay, cái gì cổ cũng muốn mang về.

Sau vài tháng, một năm, thậm chí hai ba năm, trong tủ có thể xuất hiện rất nhiều món thuộc nhiều niên đại, chất liệu và phong cách khác nhau.

Đồ thì có nhiều nhưng lại chưa hình thành được một bộ sưu tập đồ cổ có chiều sâu.

Khi anh em bạn bè đến chơi, đôi khi chính bản thân chúng ta cũng khó trả lời câu hỏi:

“Bộ sưu tập này của mình đang nói về điều gì?”

Bởi vậy, theo tại hạ, muốn sưu tầm đồ cổ hiệu quả, ngay từ những ngày đầu tiên chúng ta nên cố gắng xây dựng cho mình một tiêu chí tương đối thống nhất.

3. Tiêu chí sưu tầm có thể rất rộng, cũng có thể rất hẹp

Một bộ sưu tập đúng nghĩa thường cần có một sợi dây chung kết nối các hiện vật.

Tiêu chí ấy có thể rất rộng.

Ví dụ:

Sưu tầm gốm cổ Việt Nam.

Đây đã là một phạm vi rất lớn. Chúng ta có thể sưu tầm nhiều dòng men, nhiều niên đại và nhiều loại hình khác nhau.

Nếu muốn thu hẹp hơn, có thể chọn:

Gốm thời Lý.

Hoặc:

Gốm thời Trần.

Hẹp hơn nữa, chúng ta có thể đi theo loại hình, công năng hay một nhóm hiện vật nhất định.

Ví dụ như:

• Văn phòng Tứ Bảo bằng gốm cổ Việt Nam.
• Bộ sưu tập chóe.
• Bộ sưu tập nậm chân váy.
• Bộ sưu tập bình vôi.
• Bình vôi có chân tiện hai vòng, ba vòng.
• Một kiểu dáng nhất định trong đời sống văn hóa Việt Nam.

Có rất nhiều cách để xây dựng tiêu chí sưu tầm đồ cổ.

Điều quan trọng không phải tiêu chí rộng hay hẹp, mà là nó đủ rõ để dẫn đường cho việc lựa chọn hiện vật.

Khi ấy, mỗi lần gặp một món đồ, chúng ta sẽ tự hỏi:

Món này có thực sự cần thiết cho bộ sưu tập của mình hay không?

4. Một bộ sưu tập đẹp trước hết phải kể được câu chuyện

Tại hạ có một vị huynh đệ ở Sài Gòn. Trước đây vị ấy từng gửi cho tại hạ xem hình ảnh một tủ trưng bày đồ Chu Đậu.

Trong đó có bát, đĩa, thủy trì, bình, lọ cùng nhiều loại hình khác nhau.

Chỉ cần nhìn vào chiếc tủ ấy, tại hạ đã có cảm xúc ngay.

Bởi để gom được một nhóm hiện vật cùng dòng đồ, lại lựa chọn được những món lành, đẹp và có chất lượng, chắc chắn người sưu tầm đã phải bỏ ra rất nhiều thời gian, công sức và sự kiên trì.

Đó chính là sức hấp dẫn của một bộ sưu tập có định hướng.

5. Khi có tiêu chí, cổ vật bắt đầu kết nối với nhau bằng lịch sử và văn hóa

Ảnh; gặp gỡ các bằng hữu đồ cổ. Lão Cổ Vật

Nếu nhìn riêng từng món thì năm hiện vật ấy có thể chẳng liên quan nhiều đến nhau.

Nhưng khi đặt dưới cùng một tiêu chí là dòng chảy lịch sử Việt Nam, một sợi dây lập tức xuất hiện.

Khi anh em bạn bè đến chơi, chúng ta có thể nói:

“Đây là một bộ sưu tập mini đại diện cho một số giai đoạn lớn trong lịch sử Việt Nam.”

Từ đó, câu chuyện không còn dừng lại ở việc món này bao nhiêu tiền, thật hay giả, đẹp hay xấu.

Chúng ta có thể nói về lịch sử.

Nói về văn hóa.

Nói về kỹ thuật chế tác.

Nói về mỹ thuật.

Nói về bối cảnh xã hội đã hình thành nên từng món đồ.

Chỉ cần nghiên cứu thật sâu năm hiện vật như vậy thôi, nếu hiểu đầy đủ những yếu tố phía sau, lượng kiến thức mà người chơi tích lũy được đã rất lớn.

Đó chính là một trong những giá trị của việc xây dựng bộ sưu tập đồ cổ có định hướng.

6. Không nhất thiết phải sưu tầm theo niên đại – có thể sưu tầm theo biểu tượng

Ngoài tiêu chí thời kỳ, chúng ta hoàn toàn có thể lựa chọn một hướng khác.

Ban đầu là 5 món.

Sau đó 10 món.

20 món.

30 món.

Thậm chí 40–50 món.

Đến lúc ấy, bộ sưu tập đã bắt đầu có bản sắc rất riêng.

Nếu làm đủ sâu, rất có thể khi nhắc đến cổ vật có chữ Phúc, anh em trong giới sẽ nhớ ngay đến bộ sưu tập của chúng ta.

Đó chính là cá tính của một bộ sưu tập.

7. Cùng một số tiền, làm sao sưu tầm hiệu quả hơn?

Ảnh; Ngắm nhìn gốm phượng hơn 1000 năm tuổi. Lão Cổ Vât

Đây cũng chính là câu hỏi quan trọng nhất.

Nếu cùng một số tiền, nhưng chúng ta mua đồ theo cảm tính, sau vài năm có thể sở hữu rất nhiều món nhưng mỗi món đi một hướng.

Ngược lại, nếu có một tiêu chí rõ ràng thì mỗi món mua về đều trở thành một mảnh ghép bổ sung cho câu chuyện lớn.

Đó có thể là đồ Việt Nam.

Hoặc nếu muốn phạm vi rộng hơn, có thể kết hợp cả đồ Việt Nam và Trung Hoa.

Thực tế, không nhất thiết phải có đến 100 món.

Chỉ cần 30–50 hiện vật được lựa chọn cẩn thận, có chất lượng, có niên đại và có hệ thống thì đã có thể tạo nên một bộ sưu tập rất đáng giá.

Bởi vậy:

Cùng một số tiền, cùng một khoảng thời gian, cùng một công sức, nhưng nếu có tiêu chí rõ ràng thì hiệu quả sưu tầm sẽ hoàn toàn khác.

Thay vì có hàng trăm món rời rạc, chúng ta có thể có một bộ sưu tập ít hơn nhưng có chủ đề, có chiều sâu, có bản sắc và có giá trị nghiên cứu.

8. Hãy xác định tiêu chí sưu tầm càng sớm càng tốt

Theo tại hạ, người mới chơi không nhất thiết phải chọn một tiêu chí quá lớn.

Có thể bắt đầu từ chính thứ mình yêu thích nhất.

Một dòng men.

Một niên đại.

Một kiểu dáng.

Một hoa văn.

Một chữ viết.

Một biểu tượng.

Hay thậm chí chỉ là một loại hình hiện vật rất nhỏ.

Quan trọng nhất là khi đã xác định được hướng đi, chúng ta sẽ biết món nào nên mua và quan trọng không kém là món nào nên bỏ qua.

Đó cũng là lúc việc mua đồ không còn đơn thuần là mua những gì mình thấy thích.

Mỗi món mang về sẽ trở thành một mảnh ghép cho bộ sưu tập.

Mỗi mảnh ghép lại góp phần hoàn thiện câu chuyện chung.

Và đó cũng chính là cách để cùng một số tiền nhưng đạt được hiệu quả sưu tầm cao hơn.

Rất mong quý chư vị cùng chia sẻ quan điểm và tiêu chí sưu tầm của mình dưới phần bình luận để những người mới bước vào thú chơi có thêm nhiều góc nhìn tham khảo.

Lão Cổ Vật