Câu tục ngữ “Đẹp vàng son, ngon mật mỡ” như đúc kết được vẻ đẹp thẩm mỹ của vàng son mà người Việt từ tầng lớp quý tộc đến bình dân đều ưa chuộng. Vàng ở đây là vàng nguyên chất, được dát mỏng và phủ lên đồ gỗ. Bên cạnh vàng, đồ gỗ còn được quét sơn ta màu son đỏ. Nhờ có sắc vàng và đỏ, không gian linh thiêng của chùa, đình, miếu được tôn thêm lên mà không kém phần lộng lẫy.
Cuốn Thư 福满堂 (Phúc Mãn Đường) trưng bày tại tiệm Lão Cổ Vật
Dường như nét đẹp vàng son đã trở thành cái bản sắc của các công trình đền đài, miếu mạo của người Việt. Giữa một không gian xanh của cỏ cây, ruộng lúa, lũy tre, ao hồ nổi lên màu đỏ của mái đình, màu nâu sòng của tà áo Phật, thì nét đẹp lộng lẫy của vàng son trở thành điểm nhấn của vẻ đẹp hằng số của kiến trúc tôn giáo Việt. Điều này làm nên sự khác biệt với cách chọn gam màu đá lạnh của kiến trúc Angkor hay tượng Chăm Pa.
Vàng son không chỉ làm đẹp cho làng quê bình dị mà còn tô thắm cho các đại danh lam cổ tự như chùa Phật Tích, Đền Đô thờ 8 vị Vua triều Lý hay Văn Miếu – Quốc Tử Giám và đặc biệt là cung đình Huế.
Tượng đức Phật đản sanh (trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử TP.Hồ Chí Minh)
Trang trí trong các cung điện nguy nga ở Đại Nội là các cột gỗ lim được sơn bằng sơn ta màu đỏ. Các hoành phi và các văn tự trang trí trên kiến trúc được dát vàng. Điển hình là Thế Miếu, nơi thờ các vị Vua triều Nguyễn. Các điện thờ, hương án đều làm bằng gỗ quý cùng với hệ thống cột cái, cột con, vì kèo gỗ toát lên một màu đỏ đậm làm nền cho các hoa văn được thếp vàng lấp lánh, tạo nên vẻ trầm mặc mà uy nghi.

Hoành phi Câu đối Đông Các Tây Viên (Trưng bày tại tiệm Lão Cổ Vật)
Kiến trúc cung đình là vậy mà kiến trúc Văn Miếu cũng chẳng kém. Đây là nơi biểu tượng của tri thức, học hành, khoa cử của nhiều triều đại kế tiếp. Cũng là kiến trúc gỗ truyền thống màu đỏ của sơn ta và màu vàng óng ả của các bức đại tự. Mỗi một dòng chữ thếp vàng như muốn gửi gắm ước vọng của nhiều thế hệ mong được đỗ đạt như các thế hệ đi trước mà tên tuổi được lưu danh bia đá muôn thuở.
Ngai thờ(trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam)
Các vị trí trang trọng trong Văn Miếu dành cho việc thờ cúng các danh nhân có công trong việc xây dựng Quốc Tử Giám và phát triển sự học nước nhà, như Vua Lý Thánh Tông, Vua Lê Thánh Tông, Chu Văn An… Trên điện thờ là tượng đồng danh nhân được bao quanh bởi màu đỏ của hương án và màu vàng lấp lánh của hoành phi, câu đối và các mảng hoa văn trang trí.
Tượng Khổng Tử (Văn Miếu)
Vàng son còn trang trí khắp các làng quê của người Việt. Phổ biến là trên các tượng trong chùa. Đa số tượng làm bằng gỗ quý. Với cặp mắt nghệ sĩ, những người thợ vô danh đã thổi hồn vào biết bao pho tượng: từ tượng Tam Thế, Thích Ca Mâu Ni, Phật Bà Quan Âm cho đến các pho tượng Kim Cương đứng hai bên Phật Điện. Ngoài tượng Phật, các đồ tế tự cũng được sơn son thếp vàng như: mõ, các ngai thờ, bài vị, hộp đựng sắc phong…
Hộp sắc phong sơn son thếp vàng.Lão Cổ Vật
Vẻ đẹp vàng son còn được phổ biến hơn trong các mảng chạm khắc đền, đình nhất là trong thế kỷ XVII thời Lê Trung Hưng, thế kỷ nở rộ của nghệ thuật điêu khắc dân gian, khi các làng đều dựng đình. Mà đã là đình đẹp thì phải có các mảng chạm khắc gỗ trang trí trên các cấu kiện kiến trúc. Đến thăm đình cổ, du khách có thể choáng ngợp với những phù điêu hình rồng, phượng, sư tử và cả những những hoạt cảnh chọi trâu, đánh cờ dân dã… ở các mảng chạm được sơn son thếp vàng.
Vẻ đẹp vàng son đã đồng hành cùng người Việt hơn 2.000 năm. Bằng chứng là người Việt đã biết đến kỹ nghệ sơn ta trên đồ gỗ từ thời văn hóa Đông Sơn. Các sản phẩm được quét sơn ta trên khay gỗ, chén uống rượu, đĩa… nổi bật màu đỏ đậm hay màu đen cho đến khi các nhà khảo cổ khai quật được trong các mộ thuyền vẫn còn giữ nguyên màu sắc và hình dáng, ví dụ như đồ sơn trong mộ Châu Can (Phú Xuyên, Hà Nội), mộ Việt Khê (Hải Phòng)… Một ngôi mộ ở Đường Dù (Thủy Nguyên, Hải Phòng) còn giữ được cả một bộ đồ nghề của người thợ làm nghề mộc và nghề sơn.
Trường lang Tử Cấm Thành, Huế
Nghề sơn son thếp vàng đã là một nghề truyền thống lâu đời ở ta. Việc “tô tượng” cho chùa đã có một số làng quê và những lớp thợ tài khéo đảm trách, như làng Kiêu Kỵ, làng Sơn Đồng (Hà Nội) nổi tiếng từ xưa, đến nay vẫn còn sản xuất. Bên cạnh đó cũng còn có hàng chục làng nghề sơn son thếp vàng nữa phục vụ cho yêu cầu tô tượng của mỗi vùng đất. Dường như ở đâu có chùa, đình, đền đều có mặt các nghệ nhân tạo tượng, hoành phi, câu đối với nghề cổ truyền là sơn son thếp vàng làm đẹp cho thế giới tâm linh và cho cuộc sống thực tại.
Tranh điêu khắc Song Long tản vân sơn son thiếp vàng. Lão Cổ Vật
Nghề truyền thống này đòi hỏi kỹ thuật và sự nhẫn nại. Người thợ phải nắm được bí quyết cách pha sơn ta cho đạt được độ bền, màu sắc bóng đẹp và phải sơn khoảng 10-15 lớp chồng lên nhau rồi hong khô tự nhiên. Sau đó, đến công đoạn thếp vàng. Họ dùng lá quỳ được làm từ giấy dó, quét lên loại mực từ nhựa thông, mùn cưa, keo da trâu. Sau đó, họ nấu chảy vàng, đổ khuôn thành miếng mỏng rồi cho vào giữa lá quỳ để đập dẹt thành lá vàng mỏng. Mỗi chỉ vàng làm được 1.000 tờ giấy vàng. Sau đó, lá vàng được dán lên sản phẩm một cách khéo léo để không bị rạn và giữ được độ bóng.
Kỹ thuật sơn son thếp vàng này đã được một người Pháp là Henri Oger cho vẽ lại các công đoạn và công bố trên một tác phẩm nổi tiếng đầu thế kỷ XX có tên là “Kỹ thuật của người An Nam” góp phần quảng bá cho một di sản quý báu của dân tộc ta.
Nguồn: HeritageVietNam

.jpg)

(1).png)




.jpg)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận!
Gửi bình luận của bạn
Gửi bình luậnĐăng ký tư vấn
Sưu tầm đúng – Giữ trọn giá trị
Để lại số điện thoại để được chuyên gia Lão Cổ Vật tư vấn sưu tầm và thẩm định cổ vật.

Những khoảnh khắc giao lưu cùng khách hàng, nhà sưu tầm và các phiên chợ đồ xưa – nơi mỗi tác phẩm tìm được chủ nhân xứng đáng.

Bộ trường kỷ gỗ lim cổ điển Lão Cổ Vật bài trí cho không gian studio của khách hàng.

Lão Cổ Vật giao lưu, giới thiệu văn hoá cổ vật Việt cùng Đại sứ quán Ả Rập.

Gian hàng đồ xưa của Lão Cổ Vật tại phiên chợ Viềng đầu xuân.

Tranh thư pháp chữ Phật Tâm trang trí trong không gian phòng khách nhà khách hàng.

Các nhà sưu tầm quốc tế sang giao lưu, thưởng lãm tác phẩm tại Lão Cổ Vật.

Gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại chợ hoa Hàng Lược, điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp xuân về.

Bộ tác phẩm sơn thiếp vàng trang trí tại nhà khách hàng, trang nghiêm và ấm cúng.

Huynh đệ ghé thăm, thưởng trà và đàm đạo về cổ vật tại Lão Cổ Vật.

Khách nước ngoài thăm quan gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại phố Hàng Lược.
Góc sưu tầm Lão Cổ Vật
Học cách phân biệt đồ cổ, đồ giả cổ và thẩm định giá trị cổ vật cùng các chuyên gia Lão Cổ Vật.
Đăng ký nhận thông tin mới nhất
Bài viết mới về cổ vật, kiến thức thẩm định và tác phẩm mới từ Lão Cổ Vật gửi thẳng tới bạn.
.png)


.jpg)


@laocovat
Những thước phim ngắn về thẩm định, sưu tầm và thưởng ngoạn cổ vật từ kênh TikTok Lão Cổ Thẩm Định cổ vật – gia truyền từ 1955.


Khởi nguồn từ năm 1955, Lão Cổ Vật là nơi chia sẻ thông tin thị trường cổ vật và nghệ thuật, giúp các nhà sưu tầm khám phá, mua bán, tài trợ và gửi giao lưu các tác phẩm quý hiếm.
Thông tin tài khoản: STK 0541007007007 – Nguyễn Duy Tuấn – Vietcombank chi nhánh Long Biên.
© 2026 Lão Cổ Vật Antique. Thẩm định cổ vật – Tư vấn sưu tầm – Gia truyền từ 1955.