Sửa trang
Thời gian render trang: 23/11/2026 05:30:59.424

Gốm Phùng Nguyên Và Cách Thức Bố Cục Các Họa Tiết Trang Trí

07-11-2026Tác giả:Lão Cổ VậtLượt xem:0

    Hoa văn gốm Phùng Nguyên trang trí theo nguyên tắc băng dải, vành tròn, trục dọc. Nhưng trên nhiều đồ gốm, đặc biệt là loại bình dạng thố, sự kết hợp nhiều hoạ tiết tạo thành nhiều băng dải khác biệt nhau chạy quanh thân bình thể hiện một trình độ kỹ thuật cao. Các họa tiết chính thường được trang trí trong những khung chạy ngang quanh hiện vật. Đó là những băng dải khắc vạch hình chữ S các kiểu, khắc vạch hình chữ C, những băng dải khắc vạch các hình tam giác đối xứng nhau. Khi trang trí những họa tiết chính không thể tránh được những khoảng trống trên khung băng dải, ở những chỗ đó, người thợ gốm Phùng Nguyên đã bằng những sáng tạo của mình tạo ra các họa tiết đệm nhằm lấp đi những khoảng trống và tạo ra sự đa dạng cho hoa văn chính. Những họa tiết đệm đó kết hợp cùng các hoa văn chính tạo cho các băng dải hoa văn sự hài hòa, cân xứng. Nếu như các hoa văn chính đa dạng và phong phú như thế nào thì các họa tiết đệm cũng phong phú, đa dạng như vậy. Các họa tiết đệm thường là những hình cánh chim, hình tam giác, hình tam giác cách điệu, hình tròn, hình bầu dục, dấu lõm tròn...


    Trong kỹ thuật tạo “vành trang trí” trên loại hình bát mâm bồng hay “mảng trang trí” kết hợp nhiều họa tiết trên loại bình hoặc thố, bao giờ người thợ gốm cũng lấy phần giữa của thân bình, nơi có đường kính lớn nhất làm điểm trung tâm để vạch lên đó hoạ tiết trang trí chính (chữ S phối hợp chấm dải hay băng đối xứng trục, đối xứng gương phức tạp). Sau đó phần còn lại của thân bình (phần lên mép miệng và phần xuống chân đế) được bổ xung các băng chấm dải: hình chữ S nhỏ nằm ngang nối nhau, chữ C, chữ S đơn hay đơn giản hơn là các đường vạch vòng quanh thân rất đều rồi kết hợp các chấm lõm thô. Đáng lưu ý là những vành hoa văn vẽ thêm sau này hoàn toàn không bị giới hạn khô cứng của họa tiết mà tùy thuộc diện tích còn lại, người thợ trang trí có thể chọn cách vạch 1, 2 hay 3 vành hoa văn bổ xung vào đó một cách rất hài hòa và sáng tạo. Cách thức trang trí như thế, về phương diện kỹ thuật, có thể tôn người thợ gốm Phùng Nguyên lên bậc thày về kỹ thuật bố cục các họa tiết trang trí.

    Sự tương quan giữa các kiểu hoa văn và loại hình đồ gốm: Trong đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên mặc dù có sự phong phú và đa dạng của loại hình và hoa văn trang trí nhưng có một điểm rất dễ nhận biết đó là sự kết hợp chặt chẽ giữa các kiểu loại hoa văn và các loại hình đồ gốm. Thông thường trên mỗi một loại hình đồ đựng tương đối thống nhất thì các kiểu loại hoa văn. Mỗi một loại hình đồ đựng có một số kiểu hoa văn nhất định mà dường như người thợ gốm ít nhiều có sự thống nhất với nhau để thể hiện lên những sản phẩm do mình tạo ra. Thêm vào đó, giữa loại hình, hoa văn và chất liệu gốm có sự tương quan với nhau. Nhìn chung với những đồ gốm loại hình đẹp, chất liệu tốt thì thường được trang trí hoa văn cầu kỳ và ngược lại gốm có loại hình đơn giản, chất liệu thô thì hoa văn trang trí cũng không phức tạp. Trên đồ gốm Phùng Nguyên có khi cùng một họa tiết hoa văn nhưng những nét khắc khác nhau, có những hoa văn khắc vạch tỷ mỉ, thanh thoát trông rất hài hòa, đẹp mắt chứng tỏ người thợ gốm đã dành rất nhiều tâm sức vào đó. Tuy nhiên, cùng một kiểu hoa văn, cùng trang trí lên loại hình đồ gốm, nhưng nét vẽ lại có phần thô cứng, cẩu thả, chứng tỏ ở đây có nhiều thợ vẽ với những trình độ khác nhau.

    Bố cục hoa văn theo vành tròn: Hoa văn khắc vạch chủ đạo trên đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên là hình chữ S kết hợp chấm dải, được trang trí trên bát bồng. Trên miệng bát bồng thường trang trí họa tiết chính là văn khắc vạch những chữ S đơn nằm ngang, những chữ S đơn nằm ngang nối đuôi nhau chạy vòng quanh phần gần miệng hoặc dải chữ S nằm ngang nối nhau, chạy vòng quanh. Phía trên và dưới của những dải chữ S đó là những đường chỉ chìm chạy ngang song song nhau. Những băng dải đường chỉ chìm này số lượng không thống nhất nhau, khi chỉ hai hoặc ba đường chỉ chìm, có khi lên tới khung năm hoặc sáu đường chỉ chìm. Phần chân đế mâm bồng thường được trang trí khắc vạch hình chữ S nằm ngang nối nhau chạy dài kết hợp bên trong chữ S có các băng chấm dải. Phía trên và dưới của chữ S có các băng chấm dải trong hai đường chỉ chìm. Trên một số chân đế mâm bồng - kiểu chân đế cao loe choãi còn được trang trí khắc vạch chấm dải kết hợp đắp nổi. Hoặc đắp nổi theo chiều ngang hiện vật hoặc đắp nổi thành hình chữ X theo chiều dọc chân đế. Bát bồng là một loại hình di vật đẹp và nhiều về số lượng, hoa văn trang trí phong phú và đa dạng, thanh thoát và nhẹ nhàng.Trên phần vai của nồi miệng loe đáy tròn cũng thường được trang trí các vành hoa văn kết hợp nhau, trang trí văn khắc vạch hình chữ S, những mô típ chữ S nằm ngang, phần đầu chữ S hình tam giác, bên trong chữ S là chấm dải mịn. Ngay dưới băng dải chữ S, từ phần hông xuống đáy là văn thừng. Hoặc phần vai là dải hoa văn khắc vạch chữ S nhỏ chạy ngang nối nhau, phía trên là băng chấm dải trong khung đường chỉ chìm. Một kiểu khác nữa là trên phần vai trang trí văn khắc vạch hình chữ S nằm ngang nối đuôi nhau chạy quanh hiện vật. Phía trong khung chữ S là đường khắc vạch những nét chéo ngắn đều đặn. Phía trên và dưới chữ S là những dải khắc vạch ngắn trong khung hai đường chỉ chìm.

    Bố cục hoa văn theo băng dải: Trên nồi miệng loe, đáy tròn, mép miệng dày thường trên mép miệng có văn thừng, đập chồng chéo lên nhau hoặc đập chéo hình xương cá. Cách mép miệng khoảng 2,5 - 4cm có một dải đai đắp nổi, trên dải đai đó có khi để trơn, có khi được đập thừng hoặc khắc vạch hình các vạch chéo ngắn song song nhau. Ngay dưới dải đai đắp nổi là phần trang trí văn khắc vạch. Văn khắc vạch hình chữ S nằm ngang đối xứng nhau, các chữ S thường có đầu hình tam giác, phần trong khung chữ S trang trí khắc vạch chéo, ngắn song song nhau. Dưới dải băng chữ S này tiếp đến phần vai của nồi thường là băng chấm dải trong khung hai đường chỉ chìm hoặc băng khắc vạch hình lá trong khung hai đường chỉ chìm. Trong khung hình lá này cứ một chiếc lá lại đến một hình vuông hoặc hình chữ nhật có các góc cạnh hơi nhọn. Ngay dưới băng khắc vạch hình lá, từ phần hông xuống đến đáy nồi là văn đập thừng.

    Hoa văn khắc vạch hình chữ S đơn hoặc các đường cong phóng khoáng trong kết hợp những nét phẩy ngắn hoặc hoa văn khắc vạch những đường thẳng song song đối chiều nhau tạo thành những hình tam giác đối chiều thường được trang trí theo băng dải trên phần cổ và vai loại bình miệng loe đáy tròn. Những họa tiết hoa văn này thường được tạo ngay dưới đường gờ nổi.

    Trên đây chúng tôi đã trình bày những nét đặc trưng cơ bản của đồ gốm văn hoá Phùng Nguyên về loại hình, hoa văn trang trí và sự tương quan giữa loại hình và các họa tiết trang trí.

    Đồ gốm văn hóa Phùng Nguyên, đặc biệt là hoa văn được tạo ra bởi bàn tay khéo léo của người thợ gốm cộng với tư duy sáng tạo của họ đã tạo ra những nét độc đáo riêng biệt mà những người thợ gốm các giai đoạn văn hoá sau đó hầu như không thể.

    Hoa văn trang trí trên đồ gốm không những mang tính chất làm tăng thêm vẻ đẹp của hiện vật mà còn khẳng định tư duy thẩm mỹ của chủ nhân sáng tạo ra chúng. Hoa văn trang trí trên đồ gốm Phùng Nguyên mãi mãi là đỉnh cao trong kỹ thuật và thủ pháp trang trí hoa văn trên đồ gốm thời Tiền - Sơ sử Việt Nam, một tiền đề quan trọng cho sự nảy sinh mỹ thuật trang trí đồ đồng văn hóa Đông Sơn sau này.

    Nguồn bài và ảnh: Bảo tàng lịch sử Quốc Gia
    Tác giả: TS. Bùi Thị Thu Phương
    #DoCoNhapMonThucChien #KienThucSuuTam #LaoCoVat #since1955

     

    ĐN
    Giới thiệu tác giảLão Cổ Vật

    Lão Cổ Vật – gia truyền từ 1955, thẩm định cổ vật và tư vấn sưu tầm. Chia sẻ kiến thức, câu chuyện về cổ vật và văn hoá Việt cùng quý nhà sưu tầm.

    Bài viết liên quan

    Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

    Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

    Trung tâm của mặt trống đồng Đông Sơn thường xuất hiện một hình ngôi sao có từ 8 đến 14 cánh. Đây là hình ảnh nổi bật và quan trọng nhất, đại diện cho mặt trời – biểu tượng tối cao trong tự nhiên. Người xưa tin rằng mặt trời mang đến ánh sáng, năng lượng và sự sống, vì vậy họ dành sự tôn kính đặc biệt cho hình ảnh này. Việc đặt ngôi sao ở vị trí trung tâm phản ánh lòng biết ơn sâu sắc của cư dân Đông Sơn đối với thiên nhiên.
    Xem chi tiết
    Tửu Cụ Việt: Tự Hào Nét Riêng

    Tửu Cụ Việt: Tự Hào Nét Riêng

    Trong dụng cụ bốn món ăn chơi với rượu – chè – trầu – thuốc, đồ phục vụ uống rượu (tửu cụ) do người Việt chế tác là phong phú và đa dạng hơn cả. Việc tiếp nối cũng liền mạch qua thời kỳ, vùng miền, hợp thành môn chơi tửu cụ đầy hấp dẫn.
    Xem chi tiết
    Gốm Cổ Việt Nam – Những Hằng Số Văn Hóa

    Gốm Cổ Việt Nam – Những Hằng Số Văn Hóa

    Nói lên sự khắc họa gốm cổ Việt Nam như một giá trị văn hóa bền bỉ của dân tộc, phản ánh đời sống dân gian, tâm thức người Việt và vẻ đẹp mộc mạc, giản dị được gìn giữ qua hàng nghìn năm lịch sử.
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 1 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 1 )

    Không biết chính xác tự bao giờ, hoa sen - loài hoa đẹp mang nhiều ý nghĩa thâm thúy đã đi vào tâm tưởng của người Việt
    Xem chi tiết
    Chim Lạc Trên Trống Đồng Đông Sơn.

    Chim Lạc Trên Trống Đồng Đông Sơn.

    Chim dang cánh bay trên mặt trống là chim Lạc và là vật tổ của văn hóa Đông Sơn
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 2 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 2 )

    Khám phá vai trò độc đáo của hoa sen trong nền văn minh Đại Việt, từ những công trình kiến trúc chùa tháp thời Lý – Trần đến nghệ thuật gốm sứ truyền thống. Sen không chỉ là hình ảnh trang trí mà còn là biểu tượng tinh thần, hiện diện trong các phù điêu, bệ tượng, đá kê chân cột, và trên những sản phẩm gốm men ngọc, gốm hoa nâu với kỹ thuật khắc, đắp nổi tinh xảo.
    Xem chi tiết
    Trường Kỷ Trong Nội Thất Truyền Thống Việt Nam

    Trường Kỷ Trong Nội Thất Truyền Thống Việt Nam

    Trường kỷ là món nội thất gắn bó với kiến trúc nhà Việt qua nhiều thế hệ, vừa mang tính ứng dụng cao, vừa thể hiện tinh thần hiếu khách, phong cách sống và địa vị của gia chủ.
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 3 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 3 )

    Sen trên gốm Chu Đậu Nét Lam Và Hồn Sen: Biểu Tượng Văn Hóa Trên Gốm Chu Đậu Việt Nam
    Xem chi tiết
    Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

    Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

    Trong toàn bộ hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, trống đồng là loại hình nổi bật nhất, vừa có giá trị khảo cổ, vừa có giá trị biểu tượng. Trống đồng không chỉ là nhạc khí dùng trong nghi lễ, lễ hội hay sinh hoạt cộng đồng, mà còn là hiện vật kết tinh trình độ luyện kim, nghệ thuật tạo hình, tín ngưỡng nông nghiệp và quyền lực xã hội của cư dân Việt cổ. Từ bao đời nay, trống đồng Đông Sơn đã được xem là biểu tượng thiêng liêng của văn hóa Việt Nam, gắn với văn minh sông Hồng và thời kỳ
    Xem chi tiết
    Thạp Đồng Đông Sơn - Bản Sắc Của Văn Hóa Việt Cổ

    Thạp Đồng Đông Sơn - Bản Sắc Của Văn Hóa Việt Cổ

    Trong hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, thạp đồng là một loại hình rất đáng chú ý. Nếu trống đồng thường được nhắc đến như biểu tượng lớn nhất của văn minh Đông Sơn, thì thạp đồng lại cho thấy một phương diện khác: đời sống sinh hoạt, nghi lễ, tín ngưỡng và khả năng chế tác đồ đồng tinh xảo của cư dân Việt cổ. Thạp đồng không chỉ là đồ chứa. Ở nhiều trường hợp, nó còn là lễ khí, vật phẩm tùy táng, biểu tượng của địa vị xã hội và là nơi lưu giữ nhiều lớp thông tin về đời sống Đông Sơn.
    Xem chi tiết

    Bình luận

    0

    Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận!

    Gửi bình luận của bạn

    Gửi bình luận

    Lịch cát tường

    Thứ Năm, 23/05/2024

    16

    Tháng 4 (Âm) - Giáp Thìn

    "Ngày lành tháng tốt, bách sự hanh thông"

    Đăng ký tư vấn

    Sưu tầm đúng – Giữ trọn giá trị

    Để lại số điện thoại để được chuyên gia Lão Cổ Vật tư vấn sưu tầm và thẩm định cổ vật.

    Nội dung chính
      Lão Cổ Vật
      古
      Khách hàng và hoạt động

      Album Lão Cổ Vật

      Những khoảnh khắc giao lưu cùng khách hàng, nhà sưu tầm và các phiên chợ đồ xưa – nơi mỗi tác phẩm tìm được chủ nhân xứng đáng.

      Tất cả
      Không gian
      Giao lưu
      Phiên chợ
      Bộ trường kỷ gỗ lim
      Không gian

      Bộ trường kỷ gỗ lim

      Bộ trường kỷ gỗ lim cổ điển Lão Cổ Vật bài trí cho không gian studio của khách hàng.

      Giao lưu Đại sứ quán
      Giao lưu

      Giao lưu Đại sứ quán

      Lão Cổ Vật giao lưu, giới thiệu văn hoá cổ vật Việt cùng Đại sứ quán Ả Rập.

      Phiên chợ Viềng
      Phiên chợ

      Phiên chợ Viềng

      Gian hàng đồ xưa của Lão Cổ Vật tại phiên chợ Viềng đầu xuân.

      Thư pháp chữ Phật Tâm
      Không gian

      Thư pháp chữ Phật Tâm

      Tranh thư pháp chữ Phật Tâm trang trí trong không gian phòng khách nhà khách hàng.

      Nhà sưu tầm ghé thăm
      Giao lưu

      Nhà sưu tầm ghé thăm

      Các nhà sưu tầm quốc tế sang giao lưu, thưởng lãm tác phẩm tại Lão Cổ Vật.

      Gian hàng Tết Hàng Lược
      Phiên chợ

      Gian hàng Tết Hàng Lược

      Gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại chợ hoa Hàng Lược, điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp xuân về.

      Tác phẩm sơn thiếp vàng
      Không gian

      Tác phẩm sơn thiếp vàng

      Bộ tác phẩm sơn thiếp vàng trang trí tại nhà khách hàng, trang nghiêm và ấm cúng.

      Thưởng trà cùng huynh đệ
      Giao lưu

      Thưởng trà cùng huynh đệ

      Huynh đệ ghé thăm, thưởng trà và đàm đạo về cổ vật tại Lão Cổ Vật.

      Khách quốc tế thăm gian hàng Tết
      Phiên chợ

      Khách quốc tế ghé thăm

      Khách nước ngoài thăm quan gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại phố Hàng Lược.

      Xem thêm hoạt động

      Góc sưu tầm Lão Cổ Vật

      Kiến Thức Sưu Tầm

      Học cách phân biệt đồ cổ, đồ giả cổ và thẩm định giá trị cổ vật cùng các chuyên gia Lão Cổ Vật.

      Đăng ký nhận thông tin mới nhất

      Bài viết mới về cổ vật, kiến thức thẩm định và tác phẩm mới từ Lão Cổ Vật gửi thẳng tới bạn.

      Khám Phá Thế Giới Động Vật Phong Phú Trên Cổ Vật Đông Sơn
      07-11-2026Th07-11-2026

      Khám Phá Thế Giới Động Vật Phong Phú Trên Cổ Vật Đông Sơn

      Hình ảnh các loài động vật được tạo tác sinh động trên cổ vật của nền văn hóa Đông Sơn là minh chứng cho lối sống gần gũi với thiên nhiên của người Việt cổ.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Điêu Khắc: Dấu Ấn Bất Diệt Của Văn Minh Nhân Loại
      07-11-2026Th07-11-2026

      Điêu Khắc: Dấu Ấn Bất Diệt Của Văn Minh Nhân Loại

      Từ những khối đá thô sơ đến nét chạm đầy tinh tế, nghệ thuật điêu khắc âm thầm ghi dấu bước chân nhân loại qua từng thời kỳ.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Áo Dài Xưa Qua Bưu Ảnh Cổ
      07-11-2026Th07-11-2026

      Áo Dài Xưa Qua Bưu Ảnh Cổ

      Nhìn người xưa trong trang phục áo dài năm thân – thuộc loại áo thụ lĩnh (cổ tròn dựng đứng) từ vua, quan, cho đến nam phụ lão ấu thứ dân trông đều thật đẹp, biểu đạt trọn vẹn thần thái và sự trang trọng của chiếc áo dài rất Việt này. Để tìm lại quá khứ vàng son của tà áo năm thân, những bưu ảnh cổ có niên đại cả trăm năm giúp chúng ta ngược thời gian trở về quá vãng.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Bảo Vật Quốc Gia Việt Nam: Mộ Thuyền Việt Khê
      07-11-2026Th07-11-2026

      Bảo Vật Quốc Gia Việt Nam: Mộ Thuyền Việt Khê

      Mộ thuyền là một trong những táng tục đặc trưng của văn hóa Đông Sơn. Cho đến nay, mộ thuyền đã được phát hiện trong nhiều di tích Đông Sơn, cung cấp những tư liệu quý báu cho chúng ta tìm hiểu về tính chất cũng như các mối quan hệ của văn hóa nổi tiếng này. Một trong những phát hiện sớm nhất và quan trọng nhất về mộ thuyền trong văn hóa Đông Sơn đó là ngôi mộ Việt Khê (mộ số 2 - M2).
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Mỹ Thuật Chạm Khắc Gỗ Tại Nhà Cổ Trần Công Vàng
      07-11-2026Th07-11-2026

      Mỹ Thuật Chạm Khắc Gỗ Tại Nhà Cổ Trần Công Vàng

      Những chi tiết trang trí bằng gỗ tựa như tác phẩm điêu khắc, làm bừng sức sống cho không gian xưa, như góp nhặt lại chất Á Đông và những tâm tư, tình cảm của chủ nhân phong lưu thanh nhã.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết

      @laocovat

      Thưởng ngoạn cổ vật cùng Lão Cổ Vật

      Những thước phim ngắn về thẩm định, sưu tầm và thưởng ngoạn cổ vật từ kênh TikTok Lão Cổ Thẩm Định cổ vật – gia truyền từ 1955.

      Ghè – Liễn men lam thế kỷ 19

      Góc trưng bày tại tiệm Lão Cổ Vật

      Ngũ Long Quần Hội – đôi chóe đồng khảm tam khí

      Lân Vương Đại Nghiệp Diên Miên – tác phẩm độc bản

      Nhận biết đồ cổ qua lớp men đáy

      Sứ men lam thời Thanh thế kỷ 18

      Đồ cổ Nhập môn Thực chiến – bài phân tích của học viên

      Khi cổ vật trở thành linh hồn không gian sống

      Lão Cổ Vật

      Địa chỉ

      332B Âu Cơ, Hồng Hà, Hà Nội

      Lão Cổ Vật Antique Since 1955

      Khởi nguồn từ năm 1955, Lão Cổ Vật là nơi chia sẻ thông tin thị trường cổ vật và nghệ thuật, giúp các nhà sưu tầm khám phá, mua bán, tài trợ và gửi giao lưu các tác phẩm quý hiếm.

      Thông tin tài khoản: STK 0541007007007 – Nguyễn Duy Tuấn – Vietcombank chi nhánh Long Biên.

      Facebook Lão Cổ Vật
      YouTube Lão Cổ Vật
      Zalo Lão Cổ Vật
      Email Lão Cổ Vật

      Đăng ký nhận tư vấn

      Bản đồ

      © 2026 Lão Cổ Vật Antique. Thẩm định cổ vật – Tư vấn sưu tầm – Gia truyền từ 1955.

      098.13.02468