Sửa trang
Thời gian render trang: 23/11/2026 05:22:48.263

Gốm Việt Cổ Và Những Gam Màu Thần Diệu

07-11-2026Tác giả:Lão Cổ VậtLượt xem:0

    Có nhiều nhận định khác nhau về vẻ đẹp của sắc men gốm Việt. Riêng đối với dòng gốm men trắng ngà thời Lý, giá trị nghệ thuật và cái hồn của từng hiện vật nằm ở sự tối giản. Dòng gốm này sở hữu màu men độc sắc trắng ngà, kết hợp với kỹ thuật tạo hình tinh xảo cùng những chi tiết điêu khắc, đắp nổi nhẹ nhàng trên bề mặt sản phẩm.

    Nhờ sử dụng nguồn đất mịn, phần xương gốm được chuốt mỏng đến mức có thể thấu quang, phủ bên ngoài là lớp men mỏng tang thường được gọi là “men giấy”. Chân đế thanh thoát cùng tỷ lệ tạo hình cân đối đã góp phần tạo nên vẻ đẹp tinh tế và quý phái cho gốm thời Lý. Những hiện vật gốm men trắng ngà, dù qua thời gian lớp men đã chuyển sang sắc trắng vàng tự nhiên, vẫn luôn khiến người thưởng lãm phải trầm trồ ngay từ cái nhìn đầu tiên. Để diễn tả trọn vẹn vẻ đẹp ấy, có lẽ chỉ cần gói gọn trong hai chữ: “đơn giản”.

    Ấm gốm men nâu thời Trần với sự kết hợp của hỏa biến tạo nên các vệt màu độc sắc thú vị

    Nét đẹp hoàn hảo từ tạo hình đến màu men trên ấm gốm có niên đại từ thời Lý

    Bước sang thời Trần, gốm men màu Việt Nam đã bắt kịp trình độ phát triển của các trung tâm gốm sứ lớn trong khu vực, đặc biệt là dòng gốm men ngọc. Trong lịch sử chế tác men ngọc phương Đông, tương truyền hoàng đế thứ hai của nhà Hậu Chu là Chu Thế Tông (921 – 959) từng sử dụng đồ ngự dụng do lò Sài diêu chế tác. Đây là dòng gốm được đánh giá ngang hàng với ngũ đại danh diêu thời Tống gồm Nhữ, Quan, Ca, Quân và Định.

    Sách Đào Thuyết của Chu Đồng Xuyên từng mô tả sắc men ngọc Sài diêu bằng câu: “Vũ quá thiên thanh vân phá xứ. Giả ban nhan sắc tác tương lai” (mây tan mưa tạnh trời xanh ngát, màu ấy về sau cứ vậy làm). Màu xanh đặc trưng của men ngọc Sài diêu được ca ngợi đến mức có câu: “Phiến Sài trị thiên kim”, nghĩa là một mảnh gốm Sài diêu có giá trị tương đương nghìn vàng.

    Chi tiết hài hòa trên mặt ấm gốm men trắng ngà thời Trần với diềm trang trí cánh sen

    Ấm gốm độc sắc thời Trần với đề tài trang trí con tôm rất duyên trên thân ấm

    Đến thế kỷ X, người Cao Ly (Triều Tiên) đã sang Trung Hoa học kỹ thuật chế tác gốm men ngọc để tạo nên dòng gốm nổi tiếng “Cao Ly bí sắc”. Năm 1233, nghệ nhân Kato (Gia Đằng) của Nhật Bản cũng đến Trung Hoa học nghề làm gốm men ngọc. Những sự kiện này cho thấy sức ảnh hưởng mạnh mẽ và sự thịnh hành của dòng gốm men ngọc trong xã hội đương thời.

    Người Việt thời Trần bắt đầu chế tác gốm men ngọc với những đặc trưng riêng. Dù màu men chưa đạt độ trong và tinh khiết như sắc “vũ quá thiên thanh” của Sài diêu, nhưng các họa tiết ẩn hiện dưới lớp men huyền diệu đã từng khiến giới sưu tầm nhầm lẫn với sản phẩm từ các lò gốm phương Bắc.

    Khi giới khảo cổ và sưu tầm phát hiện những hiện vật gốm men ngọc có khoản thức ghi rõ “Thiên Trường phủ chế”, nguồn gốc của dòng gốm này mới được xác định rõ ràng. Các hiện vật như chén, bát chân cao, ấm quả dưa, ấm rượu, hũ, liễn… được xác nhận có xuất xứ từ Nam Định, vùng đất phủ Thiên Trường nổi tiếng của thời Trần.

    Kỹ thuật nung chảy men tự nhiên tạo vẻ đẹp ngẫu nhiên trên cốt gốm men nhiều màu

    Ấm rượu gốm men lam xám thời Mạc, mang đề tài tạo hình nghê – linh vật thuần Việt​

    Kỹ thuật nung chảy men tự nhiên tạo vẻ đẹp ngẫu nhiên trên cốt gốm men nhiều màu​​​​​​

    Gốm thờ tự thời Mạc đánh dấu bước phát triển vượt bậc trong nghệ thuật tạo hình. Kích thước hiện vật được nâng cao theo chiều đứng, kết hợp nhiều kỹ thuật như chạm lọng, in khuôn, khắc chìm, dán, đắp nổi và phủ men.

    Kiểu dáng và phong cách được xây dựng đồng nhất, mang tính thẩm mỹ rõ ràng, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của văn hóa dân gian cũng như sự phục hưng của Phật giáo trong giai đoạn này.

    Bảng màu men của gốm Việt cổ tiếp tục được mở rộng với các dòng men xanh lục, men nâu, men lam và men xám trên nhiều sản phẩm gốm gia dụng.

    Trong thời kỳ nhà Mạc (1527 – 1592) và Lê Trung hưng (1533 – 1789), gốm men lam xám cùng dòng gốm men nhiều màu với sự kết hợp giữa trắng ngà và xanh rêu đã định hình nên một giai đoạn đặc sắc của lịch sử gốm Việt. Đây cũng là thời kỳ nghệ nhân chú trọng đến từng chi tiết trang trí và phát huy tối đa các kỹ thuật tạo hình đỉnh cao.

    Màu men lam xám mang vẻ đẹp giản dị, trầm lắng. Trên nền cốt thai được trang trí bằng các đồ án đậm bản sắc văn hóa dân gian như rồng, phượng, nghê, nghệ nhân đã tạo nên nhiều sắc độ men đậm nhạt khác nhau. Những đường văn kỷ hà cùng phong cách tạo hình tinh tế, giàu biểu cảm đã đem lại sự sang trọng cho từng hiện vật, đưa dòng men lam xám trở thành một trong những đỉnh cao nghệ thuật của gốm Việt cổ.

    Âu gốm men ngọc được xác định làm tại phủ Thiên Trường, Nam Định

    Ấm rượu hình tôm cưỡi cá phủ men nhiều màu thuộc thời Lê trung hưng

    Bên cạnh dòng men độc sắc lam xám, gốm thời Mạc và Lê Trung hưng còn nổi bật với kỹ thuật phủ men nhiều màu, thường được gọi là men tam thái hoặc men tam sắc. Dòng men này sử dụng màu trắng ngà làm nền chủ đạo, kết hợp với các mảng men nâu và xanh rêu phủ trên bề mặt xương gốm.

    Khác với lối tô men định hình, nghệ nhân tận dụng quá trình nung để men chảy tự nhiên, tạo nên những vệt màu biến đổi không đồng nhất trên từng sản phẩm. Chính hiệu ứng ngẫu nhiên của lửa và men đã mang lại vẻ đẹp mềm mại, duyên dáng và đầy sức sống cho dòng gốm này. Vì vậy, men tam thái được sử dụng phổ biến trên các hiện vật phục vụ mục đích thờ tự và tín ngưỡng trong đời sống văn hóa truyền thống Việt Nam.

    Lư hương men lam xám thời Mạc do Đặng Huyền Thông chế tác

    Lư hương gốm men nhiều màu kết hợp kỹ thuật tạo hình phức tạp

    Bài & Ảnh: Nguyễn Đình

    Nguồn: Elledecoration

    ĐN
    Giới thiệu tác giảLão Cổ Vật

    Lão Cổ Vật – gia truyền từ 1955, thẩm định cổ vật và tư vấn sưu tầm. Chia sẻ kiến thức, câu chuyện về cổ vật và văn hoá Việt cùng quý nhà sưu tầm.

    Bài viết liên quan

    Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

    Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

    Trung tâm của mặt trống đồng Đông Sơn thường xuất hiện một hình ngôi sao có từ 8 đến 14 cánh. Đây là hình ảnh nổi bật và quan trọng nhất, đại diện cho mặt trời – biểu tượng tối cao trong tự nhiên. Người xưa tin rằng mặt trời mang đến ánh sáng, năng lượng và sự sống, vì vậy họ dành sự tôn kính đặc biệt cho hình ảnh này. Việc đặt ngôi sao ở vị trí trung tâm phản ánh lòng biết ơn sâu sắc của cư dân Đông Sơn đối với thiên nhiên.
    Xem chi tiết
    Tửu Cụ Việt: Tự Hào Nét Riêng

    Tửu Cụ Việt: Tự Hào Nét Riêng

    Trong dụng cụ bốn món ăn chơi với rượu – chè – trầu – thuốc, đồ phục vụ uống rượu (tửu cụ) do người Việt chế tác là phong phú và đa dạng hơn cả. Việc tiếp nối cũng liền mạch qua thời kỳ, vùng miền, hợp thành môn chơi tửu cụ đầy hấp dẫn.
    Xem chi tiết
    Gốm Cổ Việt Nam – Những Hằng Số Văn Hóa

    Gốm Cổ Việt Nam – Những Hằng Số Văn Hóa

    Nói lên sự khắc họa gốm cổ Việt Nam như một giá trị văn hóa bền bỉ của dân tộc, phản ánh đời sống dân gian, tâm thức người Việt và vẻ đẹp mộc mạc, giản dị được gìn giữ qua hàng nghìn năm lịch sử.
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 1 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 1 )

    Không biết chính xác tự bao giờ, hoa sen - loài hoa đẹp mang nhiều ý nghĩa thâm thúy đã đi vào tâm tưởng của người Việt
    Xem chi tiết
    Chim Lạc Trên Trống Đồng Đông Sơn.

    Chim Lạc Trên Trống Đồng Đông Sơn.

    Chim dang cánh bay trên mặt trống là chim Lạc và là vật tổ của văn hóa Đông Sơn
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 2 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 2 )

    Khám phá vai trò độc đáo của hoa sen trong nền văn minh Đại Việt, từ những công trình kiến trúc chùa tháp thời Lý – Trần đến nghệ thuật gốm sứ truyền thống. Sen không chỉ là hình ảnh trang trí mà còn là biểu tượng tinh thần, hiện diện trong các phù điêu, bệ tượng, đá kê chân cột, và trên những sản phẩm gốm men ngọc, gốm hoa nâu với kỹ thuật khắc, đắp nổi tinh xảo.
    Xem chi tiết
    Trường Kỷ Trong Nội Thất Truyền Thống Việt Nam

    Trường Kỷ Trong Nội Thất Truyền Thống Việt Nam

    Trường kỷ là món nội thất gắn bó với kiến trúc nhà Việt qua nhiều thế hệ, vừa mang tính ứng dụng cao, vừa thể hiện tinh thần hiếu khách, phong cách sống và địa vị của gia chủ.
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 3 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 3 )

    Sen trên gốm Chu Đậu Nét Lam Và Hồn Sen: Biểu Tượng Văn Hóa Trên Gốm Chu Đậu Việt Nam
    Xem chi tiết
    Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

    Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

    Trong toàn bộ hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, trống đồng là loại hình nổi bật nhất, vừa có giá trị khảo cổ, vừa có giá trị biểu tượng. Trống đồng không chỉ là nhạc khí dùng trong nghi lễ, lễ hội hay sinh hoạt cộng đồng, mà còn là hiện vật kết tinh trình độ luyện kim, nghệ thuật tạo hình, tín ngưỡng nông nghiệp và quyền lực xã hội của cư dân Việt cổ. Từ bao đời nay, trống đồng Đông Sơn đã được xem là biểu tượng thiêng liêng của văn hóa Việt Nam, gắn với văn minh sông Hồng và thời kỳ
    Xem chi tiết
    Thạp Đồng Đông Sơn - Bản Sắc Của Văn Hóa Việt Cổ

    Thạp Đồng Đông Sơn - Bản Sắc Của Văn Hóa Việt Cổ

    Trong hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, thạp đồng là một loại hình rất đáng chú ý. Nếu trống đồng thường được nhắc đến như biểu tượng lớn nhất của văn minh Đông Sơn, thì thạp đồng lại cho thấy một phương diện khác: đời sống sinh hoạt, nghi lễ, tín ngưỡng và khả năng chế tác đồ đồng tinh xảo của cư dân Việt cổ. Thạp đồng không chỉ là đồ chứa. Ở nhiều trường hợp, nó còn là lễ khí, vật phẩm tùy táng, biểu tượng của địa vị xã hội và là nơi lưu giữ nhiều lớp thông tin về đời sống Đông Sơn.
    Xem chi tiết

    Bình luận

    0

    Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận!

    Gửi bình luận của bạn

    Gửi bình luận

    Lịch cát tường

    Thứ Năm, 23/05/2024

    16

    Tháng 4 (Âm) - Giáp Thìn

    "Ngày lành tháng tốt, bách sự hanh thông"

    Đăng ký tư vấn

    Sưu tầm đúng – Giữ trọn giá trị

    Để lại số điện thoại để được chuyên gia Lão Cổ Vật tư vấn sưu tầm và thẩm định cổ vật.

    Nội dung chính
      Lão Cổ Vật
      古
      Khách hàng và hoạt động

      Album Lão Cổ Vật

      Những khoảnh khắc giao lưu cùng khách hàng, nhà sưu tầm và các phiên chợ đồ xưa – nơi mỗi tác phẩm tìm được chủ nhân xứng đáng.

      Tất cả
      Không gian
      Giao lưu
      Phiên chợ
      Bộ trường kỷ gỗ lim
      Không gian

      Bộ trường kỷ gỗ lim

      Bộ trường kỷ gỗ lim cổ điển Lão Cổ Vật bài trí cho không gian studio của khách hàng.

      Giao lưu Đại sứ quán
      Giao lưu

      Giao lưu Đại sứ quán

      Lão Cổ Vật giao lưu, giới thiệu văn hoá cổ vật Việt cùng Đại sứ quán Ả Rập.

      Phiên chợ Viềng
      Phiên chợ

      Phiên chợ Viềng

      Gian hàng đồ xưa của Lão Cổ Vật tại phiên chợ Viềng đầu xuân.

      Thư pháp chữ Phật Tâm
      Không gian

      Thư pháp chữ Phật Tâm

      Tranh thư pháp chữ Phật Tâm trang trí trong không gian phòng khách nhà khách hàng.

      Nhà sưu tầm ghé thăm
      Giao lưu

      Nhà sưu tầm ghé thăm

      Các nhà sưu tầm quốc tế sang giao lưu, thưởng lãm tác phẩm tại Lão Cổ Vật.

      Gian hàng Tết Hàng Lược
      Phiên chợ

      Gian hàng Tết Hàng Lược

      Gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại chợ hoa Hàng Lược, điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp xuân về.

      Tác phẩm sơn thiếp vàng
      Không gian

      Tác phẩm sơn thiếp vàng

      Bộ tác phẩm sơn thiếp vàng trang trí tại nhà khách hàng, trang nghiêm và ấm cúng.

      Thưởng trà cùng huynh đệ
      Giao lưu

      Thưởng trà cùng huynh đệ

      Huynh đệ ghé thăm, thưởng trà và đàm đạo về cổ vật tại Lão Cổ Vật.

      Khách quốc tế thăm gian hàng Tết
      Phiên chợ

      Khách quốc tế ghé thăm

      Khách nước ngoài thăm quan gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại phố Hàng Lược.

      Xem thêm hoạt động

      Góc sưu tầm Lão Cổ Vật

      Kiến Thức Sưu Tầm

      Học cách phân biệt đồ cổ, đồ giả cổ và thẩm định giá trị cổ vật cùng các chuyên gia Lão Cổ Vật.

      Đăng ký nhận thông tin mới nhất

      Bài viết mới về cổ vật, kiến thức thẩm định và tác phẩm mới từ Lão Cổ Vật gửi thẳng tới bạn.

      Khám Phá Thế Giới Động Vật Phong Phú Trên Cổ Vật Đông Sơn
      07-11-2026Th07-11-2026

      Khám Phá Thế Giới Động Vật Phong Phú Trên Cổ Vật Đông Sơn

      Hình ảnh các loài động vật được tạo tác sinh động trên cổ vật của nền văn hóa Đông Sơn là minh chứng cho lối sống gần gũi với thiên nhiên của người Việt cổ.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Điêu Khắc: Dấu Ấn Bất Diệt Của Văn Minh Nhân Loại
      07-11-2026Th07-11-2026

      Điêu Khắc: Dấu Ấn Bất Diệt Của Văn Minh Nhân Loại

      Từ những khối đá thô sơ đến nét chạm đầy tinh tế, nghệ thuật điêu khắc âm thầm ghi dấu bước chân nhân loại qua từng thời kỳ.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Áo Dài Xưa Qua Bưu Ảnh Cổ
      07-11-2026Th07-11-2026

      Áo Dài Xưa Qua Bưu Ảnh Cổ

      Nhìn người xưa trong trang phục áo dài năm thân – thuộc loại áo thụ lĩnh (cổ tròn dựng đứng) từ vua, quan, cho đến nam phụ lão ấu thứ dân trông đều thật đẹp, biểu đạt trọn vẹn thần thái và sự trang trọng của chiếc áo dài rất Việt này. Để tìm lại quá khứ vàng son của tà áo năm thân, những bưu ảnh cổ có niên đại cả trăm năm giúp chúng ta ngược thời gian trở về quá vãng.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Bảo Vật Quốc Gia Việt Nam: Mộ Thuyền Việt Khê
      07-11-2026Th07-11-2026

      Bảo Vật Quốc Gia Việt Nam: Mộ Thuyền Việt Khê

      Mộ thuyền là một trong những táng tục đặc trưng của văn hóa Đông Sơn. Cho đến nay, mộ thuyền đã được phát hiện trong nhiều di tích Đông Sơn, cung cấp những tư liệu quý báu cho chúng ta tìm hiểu về tính chất cũng như các mối quan hệ của văn hóa nổi tiếng này. Một trong những phát hiện sớm nhất và quan trọng nhất về mộ thuyền trong văn hóa Đông Sơn đó là ngôi mộ Việt Khê (mộ số 2 - M2).
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Mỹ Thuật Chạm Khắc Gỗ Tại Nhà Cổ Trần Công Vàng
      07-11-2026Th07-11-2026

      Mỹ Thuật Chạm Khắc Gỗ Tại Nhà Cổ Trần Công Vàng

      Những chi tiết trang trí bằng gỗ tựa như tác phẩm điêu khắc, làm bừng sức sống cho không gian xưa, như góp nhặt lại chất Á Đông và những tâm tư, tình cảm của chủ nhân phong lưu thanh nhã.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết

      @laocovat

      Thưởng ngoạn cổ vật cùng Lão Cổ Vật

      Những thước phim ngắn về thẩm định, sưu tầm và thưởng ngoạn cổ vật từ kênh TikTok Lão Cổ Thẩm Định cổ vật – gia truyền từ 1955.

      Ghè – Liễn men lam thế kỷ 19

      Góc trưng bày tại tiệm Lão Cổ Vật

      Ngũ Long Quần Hội – đôi chóe đồng khảm tam khí

      Lân Vương Đại Nghiệp Diên Miên – tác phẩm độc bản

      Nhận biết đồ cổ qua lớp men đáy

      Sứ men lam thời Thanh thế kỷ 18

      Đồ cổ Nhập môn Thực chiến – bài phân tích của học viên

      Khi cổ vật trở thành linh hồn không gian sống

      Lão Cổ Vật

      Địa chỉ

      332B Âu Cơ, Hồng Hà, Hà Nội

      Lão Cổ Vật Antique Since 1955

      Khởi nguồn từ năm 1955, Lão Cổ Vật là nơi chia sẻ thông tin thị trường cổ vật và nghệ thuật, giúp các nhà sưu tầm khám phá, mua bán, tài trợ và gửi giao lưu các tác phẩm quý hiếm.

      Thông tin tài khoản: STK 0541007007007 – Nguyễn Duy Tuấn – Vietcombank chi nhánh Long Biên.

      Facebook Lão Cổ Vật
      YouTube Lão Cổ Vật
      Zalo Lão Cổ Vật
      Email Lão Cổ Vật

      Đăng ký nhận tư vấn

      Bản đồ

      © 2026 Lão Cổ Vật Antique. Thẩm định cổ vật – Tư vấn sưu tầm – Gia truyền từ 1955.

      098.13.02468