HIỆU ĐỀ ĐỒ CỔ: Dấu Hiệu Nhận Biết Hay Chi Tiết Dễ Bị Hiểu Sai?

Một dấu niên hiệu Khang Hy bốn chữ bằng men lam, nằm trong khung vuông kép, thuộc đúng thời (khoảng năm 1722), từ một chiếc bát falangcai nền đỏ ruby trang trí “song liên”, đã được bán với giá ≈ 252.880.000VND vào ngày 27 tháng 11 năm 2019 tại Christie’s ở Hong Kong.

1. Hiệu đề: Chỉ là một yếu tố tham khảo

Trong thực tế, đồ quan diêu thường có hiệu đề viết cẩn trọng, bố cục chặt chẽ. Tuy vậy, đồ dân diêu hàng tuyển cũng có thể sở hữu nét chữ rất đẹp. Ngược lại, nhiều món phỏng cổ hoặc đồ giả đời sau lại được viết hiệu đề rất chỉn chu để tạo cảm giác cổ và khiến người xem dễ ngộ nhận về niên đại, xuất xứ.

Vì vậy, hiệu đề chỉ là một mảnh ghép trong quá trình nhận định, không thể dùng riêng để kết luận nguồn gốc, niên đại hay mức độ thật giả của một món đồ.

Dấu niên hiệu thời Càn Long viết bằng triện thư, thể hiện bằng men lam (xanh).

2. Vì sao đời sau lại ghi niên hiệu đời trước?

Đây là hiện tượng khá thường gặp trong gốm sứ cổ. Đồ đời sau có thể mang niên hiệu của một triều trước do phỏng cổ, ký thác niên hiệu, noi theo mẫu xưa hoặc phục vụ thị hiếu sưu tầm. Bên cạnh đó, cũng có trường hợp người làm cố ý sử dụng niên hiệu cũ nhằm tăng giá trị thương mại hoặc đánh lạc hướng người mua.

Bởi vậy, khi gặp một hiệu đề nổi tiếng, người chơi không nên vội kết luận món đồ thuộc đúng thời kỳ ghi trên đáy.

Dấu niên hiệu Càn Long gồm bốn chữ, viết theo khải thư, thể hiện bằng men lam (xanh).

3. Muốn phân biệt thật - giả, phải xem tổng thể hiện vật

Để tránh quá phụ thuộc vào dòng chữ dưới đáy, người chơi cần đối chiếu nhiều yếu tố cùng lúc:

Cốt thai và chân đế: chất thai, độ kết khối, mức độ lão hóa tự nhiên, dấu mài mòn ở chân đế.

Nước men & Màu vẽ: độ chín của men, sự ổn định của màu vẽ, chiều sâu và độ thấm của sắc lam.

Thần thái tổng thể: cảm giác sử dụng, độ cũ tự nhiên và sự hài hòa giữa cốt, men, màu vẽ mà đồ làm mới khó tái tạo thuyết phục khi xem kỹ.

Một dấu niên hiệu Tuyên Đức sáu chữ hiếm gặp, được cho là "không chính xác", thể hiện trên chất liệu đồng.

Kết luận: Hiệu đề là một đầu mối quan trọng giúp nhận diện triều đại và phong cách chế tác, nhưng không phải bằng chứng tuyệt đối để xác định niên đại thật của món đồ. Đọc đúng hiệu đề đã quan trọng, nhưng hiểu đúng vai trò của nó còn quan trọng hơn.

Nguồn tham khảo: Christie's

Ngọc Bích

#LaoCoVat #DoCoNhapMon #HieuDeDoCo #DoSuKyKieu #since1955 #KienThucDoCo