Sửa trang
Thời gian render trang: 23/11/2026 05:30:54.141

Hình Tượng Rồng Trên Đồ Gốm Sứ Việt Nam

07-11-2026Tác giả:Lão Cổ VậtLượt xem:4

    Rồng là linh vật đứng đầu trong tứ linh (long, lân, quy, phụng) vốn được sinh ra từ trí tưởng tượng của người xưa, khi quan sát thiên tượng.

    Thạp rồng Độc long vờn châu . Ảnh T.B.T

    Sự khác nhau về hình tượng rồng trên đồ gốm qua các thời đại ở Việt Nam phản ánh sự sáng tạo của các nghệ nhân gốm sứ, cũng như sự thay đổi về quan niệm thẩm mỹ của người Việt qua từng thời kỳ.

    Lịch sử vẽ rồng

    Thời kỳ đồ đá mới, người Việt cổ đã biết sử dụng đồ gốm để phục vụ cho đời sống sinh hoạt. Dựa vào hình tượng mây và trí tưởng tượng của mình, các họa nhân bắt đầu vẽ hình rồng, trang trí trên các vật dụng được tạo nên từ gốm, đất nung.

     

    Chân đèn vẽ rồng thời Hậu Lê (1581). Ảnh: T.N.N

    Qua những hình vẽ được tìm thấy trên một số chiếc bình gốm thời kỳ đồ đá mới ở di chỉ Đồng Đậu, Bắc Giang, có thể biết người Việt đã vẽ rồng từ rất sớm. Với những nét vẽ cách điệu, hình tượng rồng trên đồ gốm sứ thời này còn khá đơn giản, mang tính biểu tượng, thể hiện sự ngưỡng mộ của con người đối với thiên nhiên và vũ trụ, được bố trí thành vòng tròn quanh thân bình.

    Chuyển sang thời kỳ đồ đồng, loài người đã thiết lập chế độ vương quyền. Rồng vốn được sinh ra từ huyền thoại, tượng trưng cho sức mạnh, quyền lực và sự thịnh vượng. Do vậy, các chế độ vương quyền Á Đông dùng hình tượng rồng làm biểu trưng cho hoàng đế.

    Thời kỳ này, hình tượng rồng trên đồ gốm đã trở nên rõ nét hơn, những nét vẽ hình rồng với các đặc điểm cơ bản như đầu có sừng, râu, thân dài, có vảy, bàn chân có ba móng… cũng được tìm thấy trên một số chiếc bình gốm khi khảo sát các di chỉ ở Đông Sơn, Thanh Hóa, thể hiện sự phát triển của kỹ thuật làm gốm cũng như kỹ thuật vẽ trên gốm của các nghệ nhân đương thời.

    Bộ tách trà Long ẩn. Ảnh: T.N.N

    Trải qua thời kỳ Bắc thuộc, hình tượng rồng trên đồ gốm Việt Nam bắt đầu chịu ảnh hưởng của mỹ thuật Trung Hoa. Tuy nhiên, qua những đợt khảo sát các di chỉ ở Việt Nam, hình tượng rồng được vẽ trên gốm vẫn có những đường nét riêng, khác biệt thể hiện sự tinh tế và tài hoa của những họa nhân người Việt.

    Đến thời kỳ tự chủ, các triều đại Việt Nam bắt đầu san định những quy ước, định chế trong xã hội. Trong thời gian này, những lò gốm được triều đình sáng lập để chuyên chế tác đồ gốm phục vụ trong triều, được gọi là lò Quan. Các lò Quan tồn tại trong suốt thời gian ngự trị của các vương triều, từ thời Lý, Trần đến thời Lê sơ, với lịch sử hơn 500 năm.

    Quy cách của rồng

    Để thể hiện sức mạnh vương quyền, hình tượng rồng trên đồ gốm sứ được quy định chặt chẽ hơn. Đơn cử như hình tượng rồng năm móng chỉ dùng riêng cho vua chúa. Rồng bốn móng dùng cho các đại thần được đặc cách. Các hình tượng rồng dùng trong dân gian thì không vẽ móng, thậm chí phải vẽ cách điệu chứ không được đặc tả.

    Một phần chân đèn vẽ rồng thời Hậu Lê (1581). Ảnh: T.N.N

    Tùy theo từng triều đại mà có những quy định khác nhau, như thời Lê sơ (1428 – 1527) hình tượng rồng trên đồ gốm sứ được quy định chặt chẽ, chỉ được vẽ 5 móng, biểu trưng uy quyền của nhà vua.

    Thời kỳ này nghệ thuật gốm sứ Việt Nam đã sản xuất được gốm thấu quang, vẽ hình rồng chìm trong đồ vật, khi rọi đèn vào nhìn ở phía ngược lại sẽ thấy được hình ảnh rồng mây hiện lên trên đồ vật.

    Cách vẽ hình tượng rồng trên đồ gốm sứ qua các triều đại mang những đường nét giống nhau như: Đầu rồng có kích thước khá lớn. Mắt to, tròn, có nhiều đường vân nhỏ chạy xung quanh. Mũi to, nhô cao, có hình chữ V. Râu dài, uốn cong, có nhiều đường vân nhỏ chạy dọc theo thân râu. Thân uốn lượn mềm mại, có nhiều đường vân nhỏ chạy dọc theo thân. Đuôi cong vút lên phía trên, có nhiều vảy nhỏ, xếp thành hàng đều đặn. Chân có móng, được vẽ cách điệu thành hình tròn.Tuy vậy, vẫn có những tiểu tiết khác nhau tùy theo quy định của các vương triều như: chân rồng có 3,4,5 hoặc không vẽ móng, và sự phóng tác của các họa sư.

    Qua nhiều thời kỳ, nhờ sự giao lưu kinh tế, văn hóa, mỹ thuật với nhiều quốc gia, hình tượng rồng trên đồ gốm cũng được các họa sư học hỏi và tiếp biến cho phù hợp với bản sắc văn hóa dân tộc. Do vậy, hình tượng rồng trên đồ gốm cũng có những sự khác biệt cơ bản về bố cục, kích thước, hình dáng và màu sắc.

    Kiểu dáng của rồng

    Sự thay đổi bố cục rất đa dạng, hình tượng rồng trên đồ gốm thời Đinh có kích thước lớn, chiếm gần như toàn bộ bề mặt trang trí trên đồ vật. Qua đến đồ gốm thời Lý - Trần lại chiếm chừng hai phần ba diện tích trang trí.

    Đến thời Nguyễn hình tượng rồng trên đồ gốm chiếm khoảng một nửa diện tích trang trí. Đồng thời do tiếp nhận ảnh hưởng của mỹ thuật phương Tây nên họa tiết trang trí vào thời này cũng hiện đại, mang nét mảnh mai, uyển chuyển hơn.

    Sự khác nhau về hình tượng rồng còn được nhận biết qua hình dáng. Hình tượng rồng trên đồ gốm thời Đinh có dáng vẻ khỏe khoắn, oai phong. Khác với rồng thời Lý có dáng vẻ mềm mại, uyển chuyển.

    Thời Trần, rồng có dáng vẻ uyển chuyển, nhưng mạnh mẽ hơn. Đến thời Nguyễn, rồng có dáng vẻ mềm mại, uyển chuyển, thanh thoát, đầu rồng thời này được vẽ nhỏ hơn. Ngoài ra, cũng có thể nhận ra sự khác biệt về số lượng móng rồng được vẽ qua nhiều triều đại.

    Cách sử dụng men cũng tạo ra nhiều sự khác biệt về màu sắc. Hình tượng rồng trên đồ gốm thời Đinh và thời Lý được vẽ bằng màu men nâu hoặc men đen. Thời Trần được vẽ bằng màu men nâu hoặc men lam. Cuối thời Lê sơ, ngoài hai loại men trên các lò gốm ở Chu Đậu, Hải Dương đã có thể dùng men ngũ sắc. Đồ gốm thời Nguyễn được vẽ bằng màu men lam.

    Các chủ đề được vẽ, càng về sau càng đa dạng hơn. Vào thời Đinh, Tiền Lê hình tượng rồng trên đồ gốm chủ yếu chỉ vẽ rồng, mây với bố cục đường nét tách biệt. Các triều đại về sau rồng còn được trang trí thêm các họa tiết và hình ảnh khác nhau như rồng cuốn trong mây (Long vân hội), hạt châu (Độc long vờn châu), mặt trăng (Lưỡng long triều nguyệt) hoặc mặt trời (Độc long triều thiên)…

    Ngoài các lò Quan phục vụ trong triều đình từ thế kỷ thứ 12 , còn có lò gốm Chu Đậu (thế kỷ 12 - 17), Bát Tràng (thế kỷ 14 – 21) ở phía bắc. Phía nam cũng có các lò gốm nổi tiếng ở Đồng Nai - Biên Hòa (thế kỷ 18 – 21), để phục vụ nhu cầu của người dân. Để tránh những quy định khắt khe của triều đình, các họa nhân vẽ họa tiết rồng cách điệu thành hoa dây gọi là Giả long. Rồng ẩn trong mây, nhìn kỹ mới mường tượng ra được gọi là Long ẩn. Hoặc đầu cá thân rồng gọi là Lý ngư hóa long.

    Nguồn: Báo Đà Nẵng

     

    ĐN
    Giới thiệu tác giảLão Cổ Vật

    Lão Cổ Vật – gia truyền từ 1955, thẩm định cổ vật và tư vấn sưu tầm. Chia sẻ kiến thức, câu chuyện về cổ vật và văn hoá Việt cùng quý nhà sưu tầm.

    Bài viết liên quan

    Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

    Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

    Trung tâm của mặt trống đồng Đông Sơn thường xuất hiện một hình ngôi sao có từ 8 đến 14 cánh. Đây là hình ảnh nổi bật và quan trọng nhất, đại diện cho mặt trời – biểu tượng tối cao trong tự nhiên. Người xưa tin rằng mặt trời mang đến ánh sáng, năng lượng và sự sống, vì vậy họ dành sự tôn kính đặc biệt cho hình ảnh này. Việc đặt ngôi sao ở vị trí trung tâm phản ánh lòng biết ơn sâu sắc của cư dân Đông Sơn đối với thiên nhiên.
    Xem chi tiết
    Tửu Cụ Việt: Tự Hào Nét Riêng

    Tửu Cụ Việt: Tự Hào Nét Riêng

    Trong dụng cụ bốn món ăn chơi với rượu – chè – trầu – thuốc, đồ phục vụ uống rượu (tửu cụ) do người Việt chế tác là phong phú và đa dạng hơn cả. Việc tiếp nối cũng liền mạch qua thời kỳ, vùng miền, hợp thành môn chơi tửu cụ đầy hấp dẫn.
    Xem chi tiết
    Gốm Cổ Việt Nam – Những Hằng Số Văn Hóa

    Gốm Cổ Việt Nam – Những Hằng Số Văn Hóa

    Nói lên sự khắc họa gốm cổ Việt Nam như một giá trị văn hóa bền bỉ của dân tộc, phản ánh đời sống dân gian, tâm thức người Việt và vẻ đẹp mộc mạc, giản dị được gìn giữ qua hàng nghìn năm lịch sử.
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 1 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 1 )

    Không biết chính xác tự bao giờ, hoa sen - loài hoa đẹp mang nhiều ý nghĩa thâm thúy đã đi vào tâm tưởng của người Việt
    Xem chi tiết
    Chim Lạc Trên Trống Đồng Đông Sơn.

    Chim Lạc Trên Trống Đồng Đông Sơn.

    Chim dang cánh bay trên mặt trống là chim Lạc và là vật tổ của văn hóa Đông Sơn
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 2 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 2 )

    Khám phá vai trò độc đáo của hoa sen trong nền văn minh Đại Việt, từ những công trình kiến trúc chùa tháp thời Lý – Trần đến nghệ thuật gốm sứ truyền thống. Sen không chỉ là hình ảnh trang trí mà còn là biểu tượng tinh thần, hiện diện trong các phù điêu, bệ tượng, đá kê chân cột, và trên những sản phẩm gốm men ngọc, gốm hoa nâu với kỹ thuật khắc, đắp nổi tinh xảo.
    Xem chi tiết
    Trường Kỷ Trong Nội Thất Truyền Thống Việt Nam

    Trường Kỷ Trong Nội Thất Truyền Thống Việt Nam

    Trường kỷ là món nội thất gắn bó với kiến trúc nhà Việt qua nhiều thế hệ, vừa mang tính ứng dụng cao, vừa thể hiện tinh thần hiếu khách, phong cách sống và địa vị của gia chủ.
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 3 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 3 )

    Sen trên gốm Chu Đậu Nét Lam Và Hồn Sen: Biểu Tượng Văn Hóa Trên Gốm Chu Đậu Việt Nam
    Xem chi tiết
    Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

    Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

    Trong toàn bộ hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, trống đồng là loại hình nổi bật nhất, vừa có giá trị khảo cổ, vừa có giá trị biểu tượng. Trống đồng không chỉ là nhạc khí dùng trong nghi lễ, lễ hội hay sinh hoạt cộng đồng, mà còn là hiện vật kết tinh trình độ luyện kim, nghệ thuật tạo hình, tín ngưỡng nông nghiệp và quyền lực xã hội của cư dân Việt cổ. Từ bao đời nay, trống đồng Đông Sơn đã được xem là biểu tượng thiêng liêng của văn hóa Việt Nam, gắn với văn minh sông Hồng và thời kỳ
    Xem chi tiết
    Thạp Đồng Đông Sơn - Bản Sắc Của Văn Hóa Việt Cổ

    Thạp Đồng Đông Sơn - Bản Sắc Của Văn Hóa Việt Cổ

    Trong hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, thạp đồng là một loại hình rất đáng chú ý. Nếu trống đồng thường được nhắc đến như biểu tượng lớn nhất của văn minh Đông Sơn, thì thạp đồng lại cho thấy một phương diện khác: đời sống sinh hoạt, nghi lễ, tín ngưỡng và khả năng chế tác đồ đồng tinh xảo của cư dân Việt cổ. Thạp đồng không chỉ là đồ chứa. Ở nhiều trường hợp, nó còn là lễ khí, vật phẩm tùy táng, biểu tượng của địa vị xã hội và là nơi lưu giữ nhiều lớp thông tin về đời sống Đông Sơn.
    Xem chi tiết

    Bình luận

    0

    Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận!

    Gửi bình luận của bạn

    Gửi bình luận

    Lịch cát tường

    Thứ Năm, 23/05/2024

    16

    Tháng 4 (Âm) - Giáp Thìn

    "Ngày lành tháng tốt, bách sự hanh thông"

    Đăng ký tư vấn

    Sưu tầm đúng – Giữ trọn giá trị

    Để lại số điện thoại để được chuyên gia Lão Cổ Vật tư vấn sưu tầm và thẩm định cổ vật.

    Nội dung chính
      Lão Cổ Vật
      古
      Khách hàng và hoạt động

      Album Lão Cổ Vật

      Những khoảnh khắc giao lưu cùng khách hàng, nhà sưu tầm và các phiên chợ đồ xưa – nơi mỗi tác phẩm tìm được chủ nhân xứng đáng.

      Tất cả
      Không gian
      Giao lưu
      Phiên chợ
      Bộ trường kỷ gỗ lim
      Không gian

      Bộ trường kỷ gỗ lim

      Bộ trường kỷ gỗ lim cổ điển Lão Cổ Vật bài trí cho không gian studio của khách hàng.

      Giao lưu Đại sứ quán
      Giao lưu

      Giao lưu Đại sứ quán

      Lão Cổ Vật giao lưu, giới thiệu văn hoá cổ vật Việt cùng Đại sứ quán Ả Rập.

      Phiên chợ Viềng
      Phiên chợ

      Phiên chợ Viềng

      Gian hàng đồ xưa của Lão Cổ Vật tại phiên chợ Viềng đầu xuân.

      Thư pháp chữ Phật Tâm
      Không gian

      Thư pháp chữ Phật Tâm

      Tranh thư pháp chữ Phật Tâm trang trí trong không gian phòng khách nhà khách hàng.

      Nhà sưu tầm ghé thăm
      Giao lưu

      Nhà sưu tầm ghé thăm

      Các nhà sưu tầm quốc tế sang giao lưu, thưởng lãm tác phẩm tại Lão Cổ Vật.

      Gian hàng Tết Hàng Lược
      Phiên chợ

      Gian hàng Tết Hàng Lược

      Gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại chợ hoa Hàng Lược, điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp xuân về.

      Tác phẩm sơn thiếp vàng
      Không gian

      Tác phẩm sơn thiếp vàng

      Bộ tác phẩm sơn thiếp vàng trang trí tại nhà khách hàng, trang nghiêm và ấm cúng.

      Thưởng trà cùng huynh đệ
      Giao lưu

      Thưởng trà cùng huynh đệ

      Huynh đệ ghé thăm, thưởng trà và đàm đạo về cổ vật tại Lão Cổ Vật.

      Khách quốc tế thăm gian hàng Tết
      Phiên chợ

      Khách quốc tế ghé thăm

      Khách nước ngoài thăm quan gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại phố Hàng Lược.

      Xem thêm hoạt động

      Góc sưu tầm Lão Cổ Vật

      Kiến Thức Sưu Tầm

      Học cách phân biệt đồ cổ, đồ giả cổ và thẩm định giá trị cổ vật cùng các chuyên gia Lão Cổ Vật.

      Đăng ký nhận thông tin mới nhất

      Bài viết mới về cổ vật, kiến thức thẩm định và tác phẩm mới từ Lão Cổ Vật gửi thẳng tới bạn.

      Khám Phá Thế Giới Động Vật Phong Phú Trên Cổ Vật Đông Sơn
      07-11-2026Th07-11-2026

      Khám Phá Thế Giới Động Vật Phong Phú Trên Cổ Vật Đông Sơn

      Hình ảnh các loài động vật được tạo tác sinh động trên cổ vật của nền văn hóa Đông Sơn là minh chứng cho lối sống gần gũi với thiên nhiên của người Việt cổ.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Điêu Khắc: Dấu Ấn Bất Diệt Của Văn Minh Nhân Loại
      07-11-2026Th07-11-2026

      Điêu Khắc: Dấu Ấn Bất Diệt Của Văn Minh Nhân Loại

      Từ những khối đá thô sơ đến nét chạm đầy tinh tế, nghệ thuật điêu khắc âm thầm ghi dấu bước chân nhân loại qua từng thời kỳ.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Áo Dài Xưa Qua Bưu Ảnh Cổ
      07-11-2026Th07-11-2026

      Áo Dài Xưa Qua Bưu Ảnh Cổ

      Nhìn người xưa trong trang phục áo dài năm thân – thuộc loại áo thụ lĩnh (cổ tròn dựng đứng) từ vua, quan, cho đến nam phụ lão ấu thứ dân trông đều thật đẹp, biểu đạt trọn vẹn thần thái và sự trang trọng của chiếc áo dài rất Việt này. Để tìm lại quá khứ vàng son của tà áo năm thân, những bưu ảnh cổ có niên đại cả trăm năm giúp chúng ta ngược thời gian trở về quá vãng.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Bảo Vật Quốc Gia Việt Nam: Mộ Thuyền Việt Khê
      07-11-2026Th07-11-2026

      Bảo Vật Quốc Gia Việt Nam: Mộ Thuyền Việt Khê

      Mộ thuyền là một trong những táng tục đặc trưng của văn hóa Đông Sơn. Cho đến nay, mộ thuyền đã được phát hiện trong nhiều di tích Đông Sơn, cung cấp những tư liệu quý báu cho chúng ta tìm hiểu về tính chất cũng như các mối quan hệ của văn hóa nổi tiếng này. Một trong những phát hiện sớm nhất và quan trọng nhất về mộ thuyền trong văn hóa Đông Sơn đó là ngôi mộ Việt Khê (mộ số 2 - M2).
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Mỹ Thuật Chạm Khắc Gỗ Tại Nhà Cổ Trần Công Vàng
      07-11-2026Th07-11-2026

      Mỹ Thuật Chạm Khắc Gỗ Tại Nhà Cổ Trần Công Vàng

      Những chi tiết trang trí bằng gỗ tựa như tác phẩm điêu khắc, làm bừng sức sống cho không gian xưa, như góp nhặt lại chất Á Đông và những tâm tư, tình cảm của chủ nhân phong lưu thanh nhã.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết

      @laocovat

      Thưởng ngoạn cổ vật cùng Lão Cổ Vật

      Những thước phim ngắn về thẩm định, sưu tầm và thưởng ngoạn cổ vật từ kênh TikTok Lão Cổ Thẩm Định cổ vật – gia truyền từ 1955.

      Ghè – Liễn men lam thế kỷ 19

      Góc trưng bày tại tiệm Lão Cổ Vật

      Ngũ Long Quần Hội – đôi chóe đồng khảm tam khí

      Lân Vương Đại Nghiệp Diên Miên – tác phẩm độc bản

      Nhận biết đồ cổ qua lớp men đáy

      Sứ men lam thời Thanh thế kỷ 18

      Đồ cổ Nhập môn Thực chiến – bài phân tích của học viên

      Khi cổ vật trở thành linh hồn không gian sống

      Lão Cổ Vật

      Địa chỉ

      332B Âu Cơ, Hồng Hà, Hà Nội

      Lão Cổ Vật Antique Since 1955

      Khởi nguồn từ năm 1955, Lão Cổ Vật là nơi chia sẻ thông tin thị trường cổ vật và nghệ thuật, giúp các nhà sưu tầm khám phá, mua bán, tài trợ và gửi giao lưu các tác phẩm quý hiếm.

      Thông tin tài khoản: STK 0541007007007 – Nguyễn Duy Tuấn – Vietcombank chi nhánh Long Biên.

      Facebook Lão Cổ Vật
      YouTube Lão Cổ Vật
      Zalo Lão Cổ Vật
      Email Lão Cổ Vật

      Đăng ký nhận tư vấn

      Bản đồ

      © 2026 Lão Cổ Vật Antique. Thẩm định cổ vật – Tư vấn sưu tầm – Gia truyền từ 1955.

      098.13.02468