Lọ Nước Thơm Thời Khang Hy Thế Kỷ 18 Thuộc Dòng Đồ Phẩm Cấp Sưu Tầm Cao

Đây là một chiếc lọ đựng nước thơm thời Khang Hy, tức loại lọ ngày xưa dùng để chứa nước thơm và đặt trong phòng. Trong các tài liệu và thị trường đấu giá quốc tế, chúng ta có thể bắt gặp cách gọi rose water đối với những dòng đồ có công năng tương tự.

Ba yếu tố tạo nên giá trị của một tác phẩm cổ vật

Ảnh: Lo nước thơm vẽ Ly Long, Khang Hy thế kỷ 18. Lão Cổ Vật

Khi đánh giá một tác phẩm cổ vật phẩm cấp cao, có một số yếu tố rất quan trọng mà chúng ta thường phải quan tâm. Thứ nhất là tình trạng bảo tồn của tác phẩm. Thứ hai là độ quý hiếm. Và thứ ba là giá trị mỹ thuật cũng như xu hướng sưu tầm.

Nếu nhìn chiếc lọ nước thơm Khang Hy trước mặt chúng ta theo những phương diện ấy, quý chư vị sẽ thấy đây là một tác phẩm có rất nhiều điểm đáng để nghiên cứu.

Trước tiên là tình trạng bảo tồn.

Sau hơn 300 năm, tác phẩm vẫn được lưu giữ trong tình trạng phải nói là gần như hoàn hảo. Từ phần miệng, phần thân cho đến chân đế đều không thấy vết nứt, vết tóc; thậm chí những vết sứt mẻ nhỏ cũng gần như không có.

Với một món đồ sứ đã trải qua hơn ba thế kỷ, tình trạng như vậy tự thân nó đã là một yếu tố rất đáng quý.

Tạo hình đặc biệt của lọ nước thơm thời Khang Hy

Điểm thứ hai chúng ta cần quan sát chính là tạo hình của tác phẩm.

Ảnh: Lọ nước thơm vẽ Ly Long, Khang Hy thế kỷ 18. Lão Cổ Vật

Đầu tiên là phần chân váy phía dưới. Ngay cả trong số những tác phẩm Khang Hy còn tồn tại đến ngày nay, những món có tạo hình chân váy như thế này cũng không phải thường xuyên bắt gặp.

Cách đây khoảng hai, ba năm, Tại Hạ từng có dịp giao lưu một đôi nậm Khang Hy chân váy. Cho đến hiện tại, Tại Hạ vẫn hầu như chưa gặp lại một tác phẩm có tạo hình tương tự. Điều đó phần nào cho thấy sự đặc biệt của dạng chân này.

Từ chân váy, thân lọ tạo thành một dáng bầu căng ở phía dưới, sau đó thu dần và vươn lên trên bằng một đường cong rất mềm mại. Nếu nhìn theo mặt cắt, chúng ta sẽ thấy đường thân uốn lên khá thanh thoát trước khi kết thúc ở phần miệng được thắt lại rất nhỏ.

Ảnh: Lọ nước thơm vẽ Ly Long, Khang Hy thế kỷ 18. Lão Cổ Vật

Chính chiếc miệng bé này lại liên quan trực tiếp đến công năng của tác phẩm.

Đây là một đặc trưng thường gặp trên những chiếc lọ đựng nước thơm – rose water. Miệng được làm nhỏ nhằm hạn chế sự bay hơi, giúp hương thơm bên trong thoát ra từ từ, chỉ thoang thoảng trong không gian và có thể được lưu giữ lâu hơn.

Như vậy, ở món đồ này, hình dáng không đơn thuần phục vụ thẩm mỹ mà còn gắn chặt với công năng sử dụng.

Đôi Ly Long – điểm đặc biệt trên tác phẩm

Ảnh: Lọ nước thơm vẽ Ly Long, Khang Hy thế kỷ 18. Lão Cổ Vật

Nếu tạo hình đã đặc biệt thì họa tiết trang trí trên chiếc lọ lại càng đáng nói.

Xung quanh thân tác phẩm là hình ảnh một đôi Ly Long – 螭龙 (Chilong).

Ly Long là một hình tượng rồng cổ xuất hiện từ rất sớm trong nghệ thuật Trung Hoa. Hình tượng này có thể bắt gặp trên nhiều loại hình cổ vật và trải qua quá trình biến đổi lâu dài trong lịch sử. Đến những giai đoạn về sau, Ly Long tiếp tục được sử dụng trong nghệ thuật trang trí và dần mang những tầng ý nghĩa liên quan đến cát tường, may mắn và quyền quý.

Điểm đáng chú ý ở đây là trên chiếc lọ không chỉ có một mà là một đôi Ly Long, được bố trí cân xứng trên thân.

Bao quanh đôi Ly Long là những áng mây được thể hiện hết sức tinh tế và tỉ mỉ. Bên cạnh đó còn có những dải hoa văn đồng tâm chạy quanh thân, phần cổ và chân đế, khiến tổng thể tác phẩm dù nhiều chi tiết nhưng vẫn giữ được sự cân đối.

Ngay sát miệng lọ cũng được điểm xuyết thêm một vòng hoa văn nhỏ. Phía chân đế tiếp tục sử dụng các đường chỉ và dải trang trí, trong đó có những vòng tròn mang đặc điểm mỹ thuật mà chúng ta thường quan sát trên đồ sứ thời Khang Hy.

Màu men và nét vẽ mang đặc trưng đồ sứ Khang Hy

Ảnh: Lọ nước thơm vẽ Ly Long, Khang Hy thế kỷ 18. Lão Cổ VậtMột điểm nữa Tại Hạ đặc biệt chú ý chính là màu men.

Nền men trắng của tác phẩm hơi ánh lơ xanh, tạo cảm giác trong, mát và thanh. Đây là sắc thái chúng ta có thể quan sát trên nhiều dòng đồ sứ thời Khang Hy.

Phần men lam lại có màu khá đậm, thiên về sắc chàm. Dựa trên màu lam cùng cách thể hiện hoa văn, Tại Hạ thiên về nhận định tác phẩm thuộc giai đoạn đầu thời Khang Hy.

Quý chư vị có thể nhìn thật gần vào đôi Ly Long.

Từ phần lông, răng, chân cho đến chiếc đuôi cuốn đều được người nghệ nhân thể hiện rất kỹ. Những áng mây xung quanh cũng không vẽ một cách sơ sài mà được xử lý khá công phu.

Chính những chi tiết nhỏ như vậy cho thấy trình độ hội họa và sự tỉ mỉ của người thợ chế tác.

Vì sao chiếc lọ nước thơm này đặc biệt?

Tại Hạ đã dành khá nhiều thời gian tra cứu về dạng tác phẩm này, từ những tư liệu của Sotheby's, Christie's cho đến các bộ sưu tập và kết quả đấu giá quốc tế.

Những chiếc lọ có tạo hình tương tự, được mô tả với công năng liên quan đến rose water, đã từng xuất hiện trên thị trường. Có những chiếc sử dụng men màu, có những tác phẩm men xanh lam với chân váy tương tự; hoa văn thường thấy có thể là hoa cúc, hoa lá hoặc những đề tài trang trí khác.

Tuy nhiên, trong phạm vi những tư liệu mà Tại Hạ đã khảo cứu cho đến hiện tại, một chiếc lọ nước thơm có tạo hình như thế này kết hợp với đề tài đôi Ly Long là trường hợp cực kỳ hiếm gặp.

Đó chính là điểm khiến Tại Hạ dành rất nhiều thời gian nghiên cứu tác phẩm trước khi giới thiệu đến quý chư vị.

Kích thước khoảng 18 cm – một chiếc lọ nước thơm không hề nhỏ

Một yếu tố khác không thể bỏ qua chính là kích thước.

Tác phẩm cao khoảng 18 cm.

Chúng ta có thể thường xuyên gặp những dòng đồ Khang Hy như nậm, chóe hay những loại lọ nhỏ phục vụ nhu cầu sử dụng cá nhân. Nhưng với một chiếc lọ đựng nước thơm có tạo hình thanh thoát mà đạt chiều cao khoảng 18 cm như thế này thì cảm giác hiện vật đem lại hoàn toàn khác.

Tại Hạ cho rằng với kích thước, chất lượng chế tác và công năng như vậy, tác phẩm nhiều khả năng từng hiện diện trong một không gian sống tương đối sang trọng.

Ngày xưa, nước thơm vốn không phải thứ mà bất cứ ai cũng có điều kiện sử dụng một cách rộng rãi. Một chiếc lọ có dung tích tương đối lớn, được chế tác cầu kỳ và đặt trong không gian để tạo hương thơm cũng phần nào gợi cho chúng ta hình dung về đời sống thưởng ngoạn của tầng lớp có điều kiện thời bấy giờ.

Một tác phẩm tạo chiều sâu cho bộ sưu tập

Đối với một món đồ như thế này, giá trị không chỉ nằm ở chuyện lớn hay nhỏ, đắt hay rẻ.

Điều Tại Hạ quan tâm hơn chính là ba yếu tố.

Thứ nhất, tình trạng bảo tồn gần như hoàn hảo sau hơn 300 năm.

Thứ hai, độ quý hiếm của tạo hình và đề tài trang trí, đặc biệt là sự xuất hiện của đôi Ly Long trên một chiếc lọ nước thơm.

Và thứ ba chính là chiều sâu lịch sử của tác phẩm.

Một món đồ đã tồn tại hơn ba thế kỷ, có công năng đặc biệt, tạo hình đẹp, họa tiết có chiều sâu văn hóa và vẫn được gìn giữ trong tình trạng tốt đến ngày hôm nay hoàn toàn có thể trở thành một tác phẩm đại diện cho chiều sâu và phẩm cấp của một bộ sưu tập.

Có những món đồ, nhiều khi có tiền chưa chắc đã gặp được.

Còn phải có duyên, có thời điểm và nhiều điều kiện kết hợp với nhau thì người sưu tầm mới có cơ hội đưa được một tác phẩm phù hợp về bộ sưu tập của mình.

Hơn 300 năm và hương thơm của một thời đại

Tại Hạ đã cầm tác phẩm này khá lâu và dành nhiều thời gian nghiên cứu từ tạo hình, công năng cho đến biểu tượng Ly Long và hệ thống hoa văn trang trí. Đến hôm nay mới có được một lượng kiến thức tương đối bao quát để có thể chia sẻ cùng quý chư vị.

Hiện tác phẩm vẫn đang được trưng bày tại tiệm Đắc Cổ Vật.

Nếu quý chư vị có thời gian, kính mời ghé tiệm. Chúng ta có thể cùng đưa tác phẩm ra, ngồi thật gần và chậm rãi thưởng ngoạn từng đường nét.

Thậm chí, chúng ta có thể thử tưởng tượng mình đang ngồi trong một không gian của hơn 300 năm trước. Bên cạnh là chiếc lọ nước thơm, hương thơm chỉ thoang thoảng tỏa ra trong phòng, trước mặt là một tác phẩm được chế tác vô cùng tinh tế.

Có lẽ phải là những con người có một đời sống khá tao nhã và biết thưởng thức mới dành sự quan tâm cho những thứ như vậy.

Hôm nay Tại Hạ có phần hơi xúc động bởi đây thực sự là một tác phẩm rất quý và rất đẹp. Vì vậy, nếu đôi chỗ trong câu chuyện còn có chút lộn xộn thì rất mong quý chư vị thông cảm.

Bởi với một chiếc lọ nước thơm Khang Hy thế kỷ 18 đặc biệt như thế này, vẫn còn rất nhiều điều để chúng ta tiếp tục nghiên cứu, phân tích và chia sẻ cùng nhau.

Lão Cổ Vật.