Lư Hương Bốn Chân, Đắp Nổi Rồng, Lê Mạc, Thế Kỷ XVI-XVII

Người ta gọi là gốm hoa lam vì các hoa tiết trang trí trên sản phẩm được vẽ bằng màu lam từ ô-xít cô-ban với lối phóng bút và công bút rất linh hoạt. Với gốm hoa lam, nghệ thuật gốm Việt Nam có thêm một vẻ đẹp mới, đưa nghệ thuật gốm bước vào giai đoạn trang trí bằng lối vẽ gần với nghệ thuật hội họa, nói một cách khác nghệ thuật hội họa thông qua nét bút lông đã có điều kiện để phổ biến các kỹ thuật riêng của mình lên đồ gốm.

Về chất liệu, gốm hoa lam phần lớn là loại gốm xốp hoặc sành trắng, có độ nung cao hơn và kỹ thuật hoàn nguyên tốt hơn nên xương đất có chọn chọn tuy không phải như đồ sứ và nếu men trắng ngà ánh xanh chứ không trắng ngà như trên gốm hoa nâu, và điều này làm cho hoa văn màu lam càng có cơ sở để bộc sắc.

Đồ gốm hoa lam đã đóng góp cho nghệ thuật gốm Việt Nam một số loại sản phẩm mới, làm phong phú thêm loại hình sản phẩm, đặc biệt là sản xuất với số lượng lớn các sản phẩm thông dụng như bát nhỏ (bát cơm), bát to (bát canh), bát chiết yêu, be rượu, lọ hoa và những đồ thờ cúng như chân đèn, lư hương, con giống mà đồ gốm đất nung và đồ gốm hoa nâu ít chú ý đến.

Đặc điểm tạo dáng của gốm hoa lam so với các loại gốm trước nó là sản phẩm có xu hướng vươn lên theo chiều cao. Nếu tính tỷ lệ giữa chiều cao của sản phẩm và chiều ngang rộng nhất - thường là ở thân - ta thấy rõ điều đó.

Nhìn nhận vẻ đẹp tạo hình của gốm hoa lam cần phân biệt thành hai loại khác nhau, có vẻ đẹp riêng phù hợp với vị trí sử dụng của nó. Đó là loại sản phẩm dùng trong gia đình có vẻ đẹp giản dị thanh thoát như bát, đĩa, ấm, chén, bình rượu... và loại sản phẩm dùng trong việc thờ cúng như chân đèn, lư hương... với phong cách tạo hình phức tạp hơn, hình dáng thường bị chia cắt thành nhiều khối nhỏ và trang trí khá phức tạp, đôi khi làm phá thể trọn vẹn của hình dáng. Đây là vẻ đẹp tinh xảo, công phu phù hợp với lối trang trí dày đặc hoa tiết, tô vẽ linh thiêng cho sản phẩm nơi thờ cúng, phù hợp với lối tạo dáng con tiện trong các đình, chùa.

Trên một số sản phẩm gốm hoa lam ta còn thấy kết hợp lối trang trí đắp nổi hoa tiết rất tinh vi, thường là hình rồng, phượng, kỳ lân... ảnh hưởng của loại gốm chạm nổi rất phát triển cùng thời. Loại gốm này hoàn toàn phục vụ việc thờ cúng với men nhiều màu theo lối “tam sắc”, “ngũ sắc” như các màu nâu, vàng úa, rêu xanh chảy nhòe mà cơ sở của nó cũng là sự đua đòi lối chạm gỗ cực thịnh cùng thời.

Trong hình là một Lư hương bốn chân, đắp nổi Rồng, Lê Mạc, Thế kỷ XVI-XVII. Cao 23cm, Đường kính miệng 13,2cm, Đường kính đáy 15cm .

Lão Cổ Vật