Ba triều Khang Hy, Ung Chính và Càn Long là một giai đoạn đặc biệt quan trọng trong lịch sử phát triển gốm sứ Trung Quốc. Trình độ nung tạo thời kỳ này đạt tới một đỉnh cao mới kể từ đời Tống. Trong đó, sự yêu chuộng đồ sứ hoa lam dưới cả ba triều đã đạt đến mức khó có thể sánh bằng.
Trong đồ sứ hoa lam quan diêu của ba triều đầu Thanh, chỉ một bộ phận mang niên khoản đương triều. Do đương thời thịnh hành việc phỏng chế khí vật các triều trước, khoản thức trên một số hiện vật cũng đề niên hiệu tiền triều.

Bởi vậy, khi gặp một món đồ sứ hoa lam được cho là thuộc “Thanh tam đại”, người thẩm định phải kết hợp đầy đủ các yếu tố gồm khí hình, nguyên liệu tạo thai, men màu, họa phong, chân đế và khoản thức. Chỉ như vậy mới có thể nhận diện chính xác và xác định niên đại thực sự của hiện vật.
Trong kỳ này, chúng ta sẽ tìm hiểu cách nhận diện đồ sứ hoa lam quan diêu ba triều đầu Thanh thông qua đặc điểm phát sắc.
Đồ hoa lam Khang Hy sử dụng Châu Minh liệu tinh khiết có nguồn gốc từ Vân Nam và Chiết liệu thượng hạng. Hoa lam nổi bật với sắc xanh biếc, tươi sáng, màu sắc rực rỡ và phân tầng rõ ràng, được đánh giá đứng đầu triều Thanh.
Sắc lam tươi, thuần khiết, u nhã và thâm trầm. Các cấp độ đậm nhạt được vận dụng hài hòa như tranh thủy mặc, vì vậy rất được hậu thế tôn sùng.
Trong hội họa trang trí, thợ gốm sử dụng kỹ pháp phân thủy. Chỉ với một loại thanh liệu hoa lam, người thợ vẫn có thể biểu hiện nhiều tầng lớp của cảnh vật, thể hiện sáng – tối, âm – dương, hướng chính diện và khuất sáng.
Lối hoa lam đa sắc độ này đã phá vỡ sự đơn điệu của kỹ thuật tô phẳng truyền thống, được hậu thế ca ngợi bằng mỹ danh “ngũ thái hoa lam”.
Tuy nhiên, triều Khang Hy kéo dài tới 61 năm nên sắc độ hoa lam không hoàn toàn đồng nhất từ đầu đến cuối. Khi nói đến màu hoa lam Khang Hy tiêu biểu, người ta thường lấy sản phẩm trung kỳ – giai đoạn có chất lượng phát sắc tốt nhất – làm chuẩn.
Trên thực tế, sắc hoa lam Khang Hy liên tục biến đổi. Căn cứ phương pháp phân kỳ truyền thống của giới nghiên cứu và hiện vật truyền thế, có thể chia thành ba giai đoạn:
(Từ Khang Hy nguyên niên đến năm Khang Hy thứ 19)
Đồ hoa lam giai đoạn này về cơ bản vẫn bảo lưu những đặc điểm của hoa lam đầu Thanh thời Thuận Trị.
Bề mặt men dày và nhuận, mang sắc trắng ánh xanh. Trên men có thể xuất hiện hiện tượng co men và những lỗ nhỏ màu nâu, thường gọi là tông nhãn.
Thanh liệu sử dụng chủ yếu là Chiết liệu hoặc các loại cobalt nội địa khác. Hoa lam phát sắc xanh xám; một số hiện vật có màu đậm nhưng thiên tối và xám.

Hiện vật trong phiên đấu giá mùa xuân Cửu Đỉnh năm 2022:
Thanh Khang Hy – Bình bổng chùy hoa lam Thúy Mao lam, vẽ sơn thủy nhân vật.
(Từ năm Khang Hy thứ 20 đến năm Khang Hy thứ 45)
Hoa lam trung kỳ có sắc xanh biếc, tươi đẹp, là diện mạo tiêu biểu nhất của đồ hoa lam Khang Hy.
Thời kỳ này sử dụng Châu Minh liệu từ Vân Nam và Chiết liệu thượng hạng. Phương pháp luyện thanh liệu được cải tiến, chuyển từ thủy trầm pháp – lắng lọc bằng nước – sang hỏa đoạn pháp – nung luyện bằng lửa.
Nhờ đó, hoa lam phát sắc trong sáng, xanh biếc và khác biệt rõ rệt so với các thời kỳ khác. Giới sưu tầm gọi sắc độ này là “Thúy Mao lam” hoặc “ngũ thái hoa lam”.
Kỹ pháp phân thủy được vận dụng trong hội họa, giúp sắc hoa lam thể hiện rõ sáng – tối, chính – phản và chiều sâu không gian, tạo nên ý cảnh thâm viễn.
(Sau năm Khang Hy thứ 45)
Sắc hoa lam chuyển dần từ đậm rực, xanh thẫm sang nhẹ nhàng và thanh nhã. Một số sản phẩm có khả năng phát sắc thiếu ổn định, thậm chí xuất hiện hiện tượng loang tán.

Hiện vật trong phiên đấu giá mùa xuân Cửu Đỉnh năm 2022:
Thanh Ung Chính – Thiên tự quán hoa lam phỏng Thành Hóa, trang trí triền chi liên hoa văn.
Hoa lam Ung Chính sử dụng Chiết liệu nội địa. Do đồ sứ thời kỳ này chủ yếu phỏng theo hoa lam của nhiều triều đại nhà Minh nên tồn tại đồng thời nhiều sắc độ khác nhau.
Nhìn chung, hoa lam Ung Chính tạo cảm giác thanh nhã, nhẹ nhàng. Tuy nhiên, khả năng phát sắc chưa hoàn toàn ổn định và phần lớn hiện vật có hiện tượng loang tán.
Có thể phân biệt cụ thể như sau:

Hiện vật trong phiên đấu giá mùa xuân Cửu Đỉnh năm 2022:
Thanh Càn Long – Bình ngọc hồ xuân hoa lam trang trí bảo tướng hoa văn.
Triều Càn Long kéo dài 60 năm. Đặc trưng tổng quát của đồ sứ hoa lam thời kỳ này là:
Sắc lam thuần chính, tươi sáng; khả năng phát sắc ổn định, thâm trầm; hoa văn rõ ràng và quy chỉnh.
Tuy vậy, giữa đầu và cuối triều Càn Long vẫn tồn tại những biến đổi nhất định về sắc độ.
Hoa lam Càn Long sơ kỳ còn bảo lưu đặc điểm phát sắc thiếu ổn định và đôi khi loang tán của thời Ung Chính. Đến hậu kỳ, một số sản phẩm xuất hiện tình trạng sắc lam mơ hồ, nổi và thiếu độ trầm. Đây là những dấu vết khó tránh khỏi của giai đoạn chuyển tiếp giữa các triều đại.
Đăng ngày 15 tháng 8 năm 2022, lúc 10 giờ 38 phút.
Dịch và sưu tầm: Lão Cổ Vật
Nguồn: Zhihu
https://zhuanlan.zhihu.com/p/553883263

.jpg)

(1).png)




.jpg)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận!
Gửi bình luận của bạn
Gửi bình luậnĐăng ký tư vấn
Sưu tầm đúng – Giữ trọn giá trị
Để lại số điện thoại để được chuyên gia Lão Cổ Vật tư vấn sưu tầm và thẩm định cổ vật.

Những khoảnh khắc giao lưu cùng khách hàng, nhà sưu tầm và các phiên chợ đồ xưa – nơi mỗi tác phẩm tìm được chủ nhân xứng đáng.

Bộ trường kỷ gỗ lim cổ điển Lão Cổ Vật bài trí cho không gian studio của khách hàng.

Lão Cổ Vật giao lưu, giới thiệu văn hoá cổ vật Việt cùng Đại sứ quán Ả Rập.

Gian hàng đồ xưa của Lão Cổ Vật tại phiên chợ Viềng đầu xuân.

Tranh thư pháp chữ Phật Tâm trang trí trong không gian phòng khách nhà khách hàng.

Các nhà sưu tầm quốc tế sang giao lưu, thưởng lãm tác phẩm tại Lão Cổ Vật.

Gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại chợ hoa Hàng Lược, điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp xuân về.

Bộ tác phẩm sơn thiếp vàng trang trí tại nhà khách hàng, trang nghiêm và ấm cúng.

Huynh đệ ghé thăm, thưởng trà và đàm đạo về cổ vật tại Lão Cổ Vật.

Khách nước ngoài thăm quan gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại phố Hàng Lược.
Góc sưu tầm Lão Cổ Vật
Học cách phân biệt đồ cổ, đồ giả cổ và thẩm định giá trị cổ vật cùng các chuyên gia Lão Cổ Vật.
Đăng ký nhận thông tin mới nhất
Bài viết mới về cổ vật, kiến thức thẩm định và tác phẩm mới từ Lão Cổ Vật gửi thẳng tới bạn.
.png)


.jpg)


@laocovat
Những thước phim ngắn về thẩm định, sưu tầm và thưởng ngoạn cổ vật từ kênh TikTok Lão Cổ Thẩm Định cổ vật – gia truyền từ 1955.


Khởi nguồn từ năm 1955, Lão Cổ Vật là nơi chia sẻ thông tin thị trường cổ vật và nghệ thuật, giúp các nhà sưu tầm khám phá, mua bán, tài trợ và gửi giao lưu các tác phẩm quý hiếm.
Thông tin tài khoản: STK 0541007007007 – Nguyễn Duy Tuấn – Vietcombank chi nhánh Long Biên.
© 2026 Lão Cổ Vật Antique. Thẩm định cổ vật – Tư vấn sưu tầm – Gia truyền từ 1955.