Sửa trang
Thời gian render trang: 23/11/2026 05:22:51.176

Những Mảng Chạm Linh Thú Trong Đình Làng Việt

07-11-2026Tác giả:Lão Cổ VậtLượt xem:1

    Trong nền mỹ thuật Việt, đặc biệt ở nghệ thuật chạm khắc gỗ, đình làng cổ vùng Bắc bộ là kho tàng vô giá, nơi chứa đựng những mảng chạm miêu tả các đề tài gần gũi, đậm tính dân gian, vượt khỏi khuôn thước, quy tắc vốn dĩ khắt khe của xã hội phong kiến đương thời. Muông thú từ những giống loài hiền lành như chim, chuột, cá, sóc, cho đến gà, ngựa, trâu, mèo, hươu, nai; hung dữ hơn có hổ; qua cả những linh thú với nghê, rồng, phượng… đều hội tụ trong không gian kiến trúc đình làng. Mỗi ngôi đình, mỗi niên đại khác biệt mang điểm tương đồng với kiểu thức kiến trúc cổ thuần Việt nhưng có cách trang trí không đồng nhất, không lặp lại. Tất cả tạo nên bức tranh tổng thể sinh động khi so sánh và xâu chuỗi những mảng chạm tuyệt mỹ nơi các đình cổ mang niên đại sớm từ thời Mạc, qua đến cuối thời Lê trung hưng, thuộc thế kỷ 16 – 18.

    Nét chạm đầy khoáng đạt, sống động như võ quan xung trận.

    Nhìn trên kiểu thức trang trí kiến trúc mang đề tài linh thú ở đình làng, có thể thấy ở đó sự hòa hợp thú vị giữa hai yếu tố linh thiêng và trần tục, tất cả được phô diễn một cách tự do. Đó có thể là một hoạt cảnh kiêu hùng của tráng sĩ tay vung gươm, vững mình trên yên ngựa xông pha trận mạc (đình Hoàng Xá), như gửi gắm tinh thần quật cường, vẻ vang bất khuất của cư dân Đại Việt trong cuộc kháng chiến đương thời với tiểu quốc Panduranga (nay là vùng Ninh Thuận – Bình Thuận), ứng với năm xây dựng đình 1694 (năm Chính Hòa thứ 15, thời Lê trung hưng).

    Đôi sóc vờn hoa trên kẻ trong hậu cung đình Phong Cốc, Quảng Ninh.

    Đình làng cũng là nơi diễn ra các lễ hội đầy vui nhộn sau mùa bội thu thường niên. Trong dịp lễ hội, những hoạt cảnh thú vị như thú chọi gà, hẳn quen thuộc từ xa xưa. Nét đẹp đậm yếu tố dân gian ấy cũng vì thế được đưa vào trang trí kiến trúc nơi đình làng. Mảng chạm gà chọi ở đình Hoàng Xá (Vân Đình, Hà Nội), đình Thượng Phú (Thanh Hóa)… là dẫn chứng. Nhìn cách nghệ nhân xưa thể hiện, chỉ vài nét chạm, những khối, mảng miếng của gà lộ rõ, dù tỷ lệ tạo hình không cân xứng, nhưng thấy rõ chủ ý không nhấn vào sự cân đối mà chỉ tập trung diễn tả thần thái, sự hân hoan, cả niềm tự hào, hãnh diện của chủ nhân con gà – hẳn phải được chăm kỹ lưỡng trước khi xung trận mùa hội vui.

    Long – Phụng sum vầy trong kiến trúc đình Ngọc Than.

    Từ những lớp ván nong, kẻ, bảy, xà nách, các bức cốn, đầu dư… qua tài nghệ của người thợ chạm vô danh nơi làng quê Bắc bộ, những nét chạm bay bổng biến thô mộc, giản đơn, khô cứng của gỗ trở thành linh thú đầy ảo diệu. Các mảng chạm những con thú quen gặp trong cuộc sống thể hiện sự tinh tế, khéo léo với tài nghệ đưa chất đời bình dị thành môn nghệ thuật độc đáo trong trang trí kiến trúc. Khi chuyển sang đề tài linh thú, những linh vật của cõi trên, của chốn cao sang diệu vợi như rồng, phượng… được dân gian hóa đầy biểu cảm, gần gũi hơn với người đời, chỉ thông qua các nét chạm.

    Mảng chạm tinh diệu với tứ linh Long – Nghê – Quy – Hạc từ thế kỷ 17 ở đình Hoàng Xá.

    Cùng là rồng, nhưng được biểu đạt muôn hình muôn vẻ. Những kiểu thức chặt chẽ của rồng qua các thời kỳ lịch sử, từ con rồng Lý, sang đến rồng Trần, rồi Lê… khi vào kiến trúc đình làng, rồng chẳng theo kiểu thức nào cả, người nghệ nhân đục chạm cứ thế phóng tác trong không gian cho phép của kiến trúc, ấy vậy mà thật duyên. Những mảng chạm nếu xét về công năng ban đầu, chỉ để làm mềm hóa đi kiến trúc vốn dĩ đơn điệu, không có chi tiết nổi bật nơi đình làng. Nhờ tính tài hoa, phóng đạt của các hiệp thợ dựng đình, nét trang trí trong chạm khắc gỗ mang cá tính và đặc sắc riêng, biến thô mộc trở nên mềm mại, bắt mắt, với điểm nhấn là những nét chạm đẹp đến lay động lòng người.
    Các mảng chạm linh thú có điểm chung là những oai nghiêm vốn dĩ như rồng, đài các như phượng, hay đầy biểu cảm như nghê… hồi quy vào phong cách thể hiện đầy vẻ thân thiện, gần gũi, thậm chí là hài hước, vui nhộn. Kiểu thức trang trí này thật phù hợp với không gian đình làng. Nhìn vào những con linh thú ấy, cảm giác như chúng thực đang sống, đùa giỡn với người đời, không thấy ở đó ranh giới của phàm trần hay linh thiêng nữa, mà toát lên sự vui nhộn, hoan hỉ, sum vầy, an lạc, thái bình. Đó cũng chính là những khát vọng, ước mong đầy chất đời của cư dân bản địa gửi gắm thông qua các nét chạm.

    Hình tượng hổ trong nét chạm trên kẻ bảy đình Nghiêm Xá.

    Những chi tiết lớn – nhỏ trên cấu kiện gỗ đình làng cổ của người Việt, khi vận dụng kỹ thuật chạm khắc của nghề mộc truyền thống, những mảng – miếng ấy được “hóa” thành những sinh vật có hồn. Sự tiếp biến, ứng dụng những linh vật trong văn hóa Á Đông như rồng, quỷ La Hầu (hổ phù) – thuộc văn hóa Hindu giáo, đến linh vật thuần Việt như Nghê, cùng các muông thú đời thường vào trang trí kiến trúc đình làng tạo nên phong cách nghệ thuật đa dạng và chuyên biệt. Tất cả đủ để hậu thế tự hào rằng nghệ thuật chạm khắc trên gỗ của đình làng Việt thực sự là một di sản, giá trị không thể thay thế của người xưa.

    Tác giả: Nguyễn Đình | Ảnh: Hiếu Trần
    #LaoCoVat #Antiquenew #ManhChamLinhThu #KienThucSuuTam #DoCoNhapMon

    ĐN
    Giới thiệu tác giảLão Cổ Vật

    Lão Cổ Vật – gia truyền từ 1955, thẩm định cổ vật và tư vấn sưu tầm. Chia sẻ kiến thức, câu chuyện về cổ vật và văn hoá Việt cùng quý nhà sưu tầm.

    Bài viết liên quan

    Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

    Biểu Tượng Ngôi Sao Trên Mặt Trống Đồng Đông Sơn

    Trung tâm của mặt trống đồng Đông Sơn thường xuất hiện một hình ngôi sao có từ 8 đến 14 cánh. Đây là hình ảnh nổi bật và quan trọng nhất, đại diện cho mặt trời – biểu tượng tối cao trong tự nhiên. Người xưa tin rằng mặt trời mang đến ánh sáng, năng lượng và sự sống, vì vậy họ dành sự tôn kính đặc biệt cho hình ảnh này. Việc đặt ngôi sao ở vị trí trung tâm phản ánh lòng biết ơn sâu sắc của cư dân Đông Sơn đối với thiên nhiên.
    Xem chi tiết
    Tửu Cụ Việt: Tự Hào Nét Riêng

    Tửu Cụ Việt: Tự Hào Nét Riêng

    Trong dụng cụ bốn món ăn chơi với rượu – chè – trầu – thuốc, đồ phục vụ uống rượu (tửu cụ) do người Việt chế tác là phong phú và đa dạng hơn cả. Việc tiếp nối cũng liền mạch qua thời kỳ, vùng miền, hợp thành môn chơi tửu cụ đầy hấp dẫn.
    Xem chi tiết
    Gốm Cổ Việt Nam – Những Hằng Số Văn Hóa

    Gốm Cổ Việt Nam – Những Hằng Số Văn Hóa

    Nói lên sự khắc họa gốm cổ Việt Nam như một giá trị văn hóa bền bỉ của dân tộc, phản ánh đời sống dân gian, tâm thức người Việt và vẻ đẹp mộc mạc, giản dị được gìn giữ qua hàng nghìn năm lịch sử.
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 1 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 1 )

    Không biết chính xác tự bao giờ, hoa sen - loài hoa đẹp mang nhiều ý nghĩa thâm thúy đã đi vào tâm tưởng của người Việt
    Xem chi tiết
    Chim Lạc Trên Trống Đồng Đông Sơn.

    Chim Lạc Trên Trống Đồng Đông Sơn.

    Chim dang cánh bay trên mặt trống là chim Lạc và là vật tổ của văn hóa Đông Sơn
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 2 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 2 )

    Khám phá vai trò độc đáo của hoa sen trong nền văn minh Đại Việt, từ những công trình kiến trúc chùa tháp thời Lý – Trần đến nghệ thuật gốm sứ truyền thống. Sen không chỉ là hình ảnh trang trí mà còn là biểu tượng tinh thần, hiện diện trong các phù điêu, bệ tượng, đá kê chân cột, và trên những sản phẩm gốm men ngọc, gốm hoa nâu với kỹ thuật khắc, đắp nổi tinh xảo.
    Xem chi tiết
    Trường Kỷ Trong Nội Thất Truyền Thống Việt Nam

    Trường Kỷ Trong Nội Thất Truyền Thống Việt Nam

    Trường kỷ là món nội thất gắn bó với kiến trúc nhà Việt qua nhiều thế hệ, vừa mang tính ứng dụng cao, vừa thể hiện tinh thần hiếu khách, phong cách sống và địa vị của gia chủ.
    Xem chi tiết
    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 3 )

    Hoa Sen Trong Nghệ Thuật Trang Trí Việt Nam ( Phần 3 )

    Sen trên gốm Chu Đậu Nét Lam Và Hồn Sen: Biểu Tượng Văn Hóa Trên Gốm Chu Đậu Việt Nam
    Xem chi tiết
    Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

    Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

    Trong toàn bộ hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, trống đồng là loại hình nổi bật nhất, vừa có giá trị khảo cổ, vừa có giá trị biểu tượng. Trống đồng không chỉ là nhạc khí dùng trong nghi lễ, lễ hội hay sinh hoạt cộng đồng, mà còn là hiện vật kết tinh trình độ luyện kim, nghệ thuật tạo hình, tín ngưỡng nông nghiệp và quyền lực xã hội của cư dân Việt cổ. Từ bao đời nay, trống đồng Đông Sơn đã được xem là biểu tượng thiêng liêng của văn hóa Việt Nam, gắn với văn minh sông Hồng và thời kỳ
    Xem chi tiết
    Thạp Đồng Đông Sơn - Bản Sắc Của Văn Hóa Việt Cổ

    Thạp Đồng Đông Sơn - Bản Sắc Của Văn Hóa Việt Cổ

    Trong hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, thạp đồng là một loại hình rất đáng chú ý. Nếu trống đồng thường được nhắc đến như biểu tượng lớn nhất của văn minh Đông Sơn, thì thạp đồng lại cho thấy một phương diện khác: đời sống sinh hoạt, nghi lễ, tín ngưỡng và khả năng chế tác đồ đồng tinh xảo của cư dân Việt cổ. Thạp đồng không chỉ là đồ chứa. Ở nhiều trường hợp, nó còn là lễ khí, vật phẩm tùy táng, biểu tượng của địa vị xã hội và là nơi lưu giữ nhiều lớp thông tin về đời sống Đông Sơn.
    Xem chi tiết

    Bình luận

    0

    Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận!

    Gửi bình luận của bạn

    Gửi bình luận

    Lịch cát tường

    Thứ Năm, 23/05/2024

    16

    Tháng 4 (Âm) - Giáp Thìn

    "Ngày lành tháng tốt, bách sự hanh thông"

    Đăng ký tư vấn

    Sưu tầm đúng – Giữ trọn giá trị

    Để lại số điện thoại để được chuyên gia Lão Cổ Vật tư vấn sưu tầm và thẩm định cổ vật.

    Nội dung chính
      Lão Cổ Vật
      古
      Khách hàng và hoạt động

      Album Lão Cổ Vật

      Những khoảnh khắc giao lưu cùng khách hàng, nhà sưu tầm và các phiên chợ đồ xưa – nơi mỗi tác phẩm tìm được chủ nhân xứng đáng.

      Tất cả
      Không gian
      Giao lưu
      Phiên chợ
      Bộ trường kỷ gỗ lim
      Không gian

      Bộ trường kỷ gỗ lim

      Bộ trường kỷ gỗ lim cổ điển Lão Cổ Vật bài trí cho không gian studio của khách hàng.

      Giao lưu Đại sứ quán
      Giao lưu

      Giao lưu Đại sứ quán

      Lão Cổ Vật giao lưu, giới thiệu văn hoá cổ vật Việt cùng Đại sứ quán Ả Rập.

      Phiên chợ Viềng
      Phiên chợ

      Phiên chợ Viềng

      Gian hàng đồ xưa của Lão Cổ Vật tại phiên chợ Viềng đầu xuân.

      Thư pháp chữ Phật Tâm
      Không gian

      Thư pháp chữ Phật Tâm

      Tranh thư pháp chữ Phật Tâm trang trí trong không gian phòng khách nhà khách hàng.

      Nhà sưu tầm ghé thăm
      Giao lưu

      Nhà sưu tầm ghé thăm

      Các nhà sưu tầm quốc tế sang giao lưu, thưởng lãm tác phẩm tại Lão Cổ Vật.

      Gian hàng Tết Hàng Lược
      Phiên chợ

      Gian hàng Tết Hàng Lược

      Gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại chợ hoa Hàng Lược, điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp xuân về.

      Tác phẩm sơn thiếp vàng
      Không gian

      Tác phẩm sơn thiếp vàng

      Bộ tác phẩm sơn thiếp vàng trang trí tại nhà khách hàng, trang nghiêm và ấm cúng.

      Thưởng trà cùng huynh đệ
      Giao lưu

      Thưởng trà cùng huynh đệ

      Huynh đệ ghé thăm, thưởng trà và đàm đạo về cổ vật tại Lão Cổ Vật.

      Khách quốc tế thăm gian hàng Tết
      Phiên chợ

      Khách quốc tế ghé thăm

      Khách nước ngoài thăm quan gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại phố Hàng Lược.

      Xem thêm hoạt động

      Góc sưu tầm Lão Cổ Vật

      Kiến Thức Sưu Tầm

      Học cách phân biệt đồ cổ, đồ giả cổ và thẩm định giá trị cổ vật cùng các chuyên gia Lão Cổ Vật.

      Đăng ký nhận thông tin mới nhất

      Bài viết mới về cổ vật, kiến thức thẩm định và tác phẩm mới từ Lão Cổ Vật gửi thẳng tới bạn.

      Khám Phá Thế Giới Động Vật Phong Phú Trên Cổ Vật Đông Sơn
      07-11-2026Th07-11-2026

      Khám Phá Thế Giới Động Vật Phong Phú Trên Cổ Vật Đông Sơn

      Hình ảnh các loài động vật được tạo tác sinh động trên cổ vật của nền văn hóa Đông Sơn là minh chứng cho lối sống gần gũi với thiên nhiên của người Việt cổ.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Điêu Khắc: Dấu Ấn Bất Diệt Của Văn Minh Nhân Loại
      07-11-2026Th07-11-2026

      Điêu Khắc: Dấu Ấn Bất Diệt Của Văn Minh Nhân Loại

      Từ những khối đá thô sơ đến nét chạm đầy tinh tế, nghệ thuật điêu khắc âm thầm ghi dấu bước chân nhân loại qua từng thời kỳ.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Áo Dài Xưa Qua Bưu Ảnh Cổ
      07-11-2026Th07-11-2026

      Áo Dài Xưa Qua Bưu Ảnh Cổ

      Nhìn người xưa trong trang phục áo dài năm thân – thuộc loại áo thụ lĩnh (cổ tròn dựng đứng) từ vua, quan, cho đến nam phụ lão ấu thứ dân trông đều thật đẹp, biểu đạt trọn vẹn thần thái và sự trang trọng của chiếc áo dài rất Việt này. Để tìm lại quá khứ vàng son của tà áo năm thân, những bưu ảnh cổ có niên đại cả trăm năm giúp chúng ta ngược thời gian trở về quá vãng.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Bảo Vật Quốc Gia Việt Nam: Mộ Thuyền Việt Khê
      07-11-2026Th07-11-2026

      Bảo Vật Quốc Gia Việt Nam: Mộ Thuyền Việt Khê

      Mộ thuyền là một trong những táng tục đặc trưng của văn hóa Đông Sơn. Cho đến nay, mộ thuyền đã được phát hiện trong nhiều di tích Đông Sơn, cung cấp những tư liệu quý báu cho chúng ta tìm hiểu về tính chất cũng như các mối quan hệ của văn hóa nổi tiếng này. Một trong những phát hiện sớm nhất và quan trọng nhất về mộ thuyền trong văn hóa Đông Sơn đó là ngôi mộ Việt Khê (mộ số 2 - M2).
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết
      Mỹ Thuật Chạm Khắc Gỗ Tại Nhà Cổ Trần Công Vàng
      07-11-2026Th07-11-2026

      Mỹ Thuật Chạm Khắc Gỗ Tại Nhà Cổ Trần Công Vàng

      Những chi tiết trang trí bằng gỗ tựa như tác phẩm điêu khắc, làm bừng sức sống cho không gian xưa, như góp nhặt lại chất Á Đông và những tâm tư, tình cảm của chủ nhân phong lưu thanh nhã.
      Nguyễn Hoài ThươngĐọc bài viết

      @laocovat

      Thưởng ngoạn cổ vật cùng Lão Cổ Vật

      Những thước phim ngắn về thẩm định, sưu tầm và thưởng ngoạn cổ vật từ kênh TikTok Lão Cổ Thẩm Định cổ vật – gia truyền từ 1955.

      Ghè – Liễn men lam thế kỷ 19

      Góc trưng bày tại tiệm Lão Cổ Vật

      Ngũ Long Quần Hội – đôi chóe đồng khảm tam khí

      Lân Vương Đại Nghiệp Diên Miên – tác phẩm độc bản

      Nhận biết đồ cổ qua lớp men đáy

      Sứ men lam thời Thanh thế kỷ 18

      Đồ cổ Nhập môn Thực chiến – bài phân tích của học viên

      Khi cổ vật trở thành linh hồn không gian sống

      Lão Cổ Vật

      Địa chỉ

      332B Âu Cơ, Hồng Hà, Hà Nội

      Lão Cổ Vật Antique Since 1955

      Khởi nguồn từ năm 1955, Lão Cổ Vật là nơi chia sẻ thông tin thị trường cổ vật và nghệ thuật, giúp các nhà sưu tầm khám phá, mua bán, tài trợ và gửi giao lưu các tác phẩm quý hiếm.

      Thông tin tài khoản: STK 0541007007007 – Nguyễn Duy Tuấn – Vietcombank chi nhánh Long Biên.

      Facebook Lão Cổ Vật
      YouTube Lão Cổ Vật
      Zalo Lão Cổ Vật
      Email Lão Cổ Vật

      Đăng ký nhận tư vấn

      Bản đồ

      © 2026 Lão Cổ Vật Antique. Thẩm định cổ vật – Tư vấn sưu tầm – Gia truyền từ 1955.

      098.13.02468