Phải Học Cách Ứng Xử Với “Cổ Vật”

PV: Từ hoạt động của Hội cũng như việc trao đổi, buôn bán cổ vật trên thị trường, ông nhận thấy có điều gì đáng chú ý trong thời gian qua?

Ông Đào Phan Long: Những người am hiểu cổ vật Việt Nam rất buồn khi hiện nay có rất nhiều đồ sứ Trung Hoa thật giả lẫn lộn đã được ùn ùn về Việt Nam để phục vụ các “đại gia” mới nổi. Rất nhiều đô-la đã “chảy” qua biên giới, để rước về những đồ sứ Trung Hoa mà người thạo nghề đồ cổ cho là “đồ chung chiêng” (thật giả lẫn lộn), mà chỉ người có nghề mới biết là đồ giả cổ vì công nghệ làm đồ giả cổ của Trung Quốc xưa nay rất cao. Một vài cá nhân trong giới buôn đồ cổ do mục tiêu lợi nhuận, tung tin đồn rằng chơi đồ cổ Việt Nam là những đồ được tìm thấy dưới lòng đất, từ những con tàu đắm dưới biển sẽ bị xui xẻo. Hay như chơi trống đồng dễ bị vạ lây. Còn chơi những đồ thạp đồng Đông Sơn, thạp gốm hoa nâu là đồ tùy táng để trong nhà thì nguy hiểm, vận khí không tốt… Do đó, nhiều người có tiền đã không dám mua đồ Việt Nam để nâng lên giá trị văn hóa Việt, mà lại bỏ ra nhiều tiền để mua “đồ chung chiêng”. Đã có những bộ đồ sứ tam đa mới của Trung Quốc, được các “đại gia” đã bỏ ra hơn 200 nghìn đô-la để mua, hoặc những bộ chum vại sứ non tuổi (đầu thế kỷ 20) đã được bán tới vài chục, hàng trăm nghìn đô-la Mỹ.

PV: Đã bao giờ Hội cổ vật Thăng Long ra nước ngoài tìm mua bảo vật về cho nhà nước, thành phố, tỉnh, thành hoặc một bảo tàng?

Ông Đào Phan Long: Hội cổ vật Thăng Long trong nhiều năm qua đó đã có một vài hội viên nhượng lại cổ vật Việt cho các bảo tàng trong nước, nhưng do cơ chế thanh toán, hợp liên miên, phải thông qua các hội đồng… dẫn đến việc mua bán cổ vật cho các bảo tàng rất khó khăn. Bên cạnh đó, các bảo tàng không có điều kiện nhờ chúng tôi đặt mua các cổ vật quý của Việt Nam ở nước ngoài mang về. Ở đây có thể do kinh phí còn hạn hẹp.

PV: Đôi khi người dân có món đồ cổ trong tay, nhưng lại không biết tìm đến đâu để nhờ giám định, thành ra có món đồ quý lại “bỏ xó”?

Ông Đào Phan Long: Nhiều người chơi cổ vật ở ta vẫn còn chưa biết hiện Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có Hội đồng giám định cổ vật nhưng theo tôi được biết, thì Hội đồng này chỉ có thời gian để xem và giám định những cổ vật của nhà nước cần thiết giám định hoặc những cổ vật thuộc loại “Bảo vật quốc gia”. Còn để giám định cho dân thì Hội đồng chưa chắc đã có thời gian để thực hiện. Hiện Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội đã chủ động phối hợp với các chuyên gia về cổ vật của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, để thành lập Hội đồng tư vấn và giám định cổ vật cho những người có nhu cầu. Đây là hoạt động giám định “tự nguyện” và Hội đồng không lấy hoạt động này để làm kinh tế. Qua giám định nổi lên một thực tế, cả người chơi và người bán đều cảm thấy an tâm khi món cổ vật có giá trị có giấy xác nhận thực trạng, niên đại của Hội đồng. Đây là điều cần thiết, nhằm tránh sự “bơm vá” không đúng đối với những món đồ cổ đắt tiền, làm hại cho cả người bán lẫn người mua.

PV: Theo xu thế hội nhập quốc tế, thì sự ra đời một công ty đấu giá cổ vật là điều cần thiết. Nhưng để thành lập thì cũng nhiều khó khăn và liệu có đủ chuyên gia để đánh giá thẩm định giá trị cổ vật?

Ông Đào Phan Long: Nhiều nhà quản lý lĩnh vực này còn e ngại khi ai sẽ đứng ra giám định, tổ chức giám định như thế nào để đánh giá được đúng giá trị của cổ vật? Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội suy nghĩ xuất phát từ thực tiễn sau hơn 10 năm hoạt động cho thấy, không ai hiểu giá trị cổ vật Việt Nam bằng chính người Việt Nam. Cụ thể hơn, đó chính là những hội viên có nhiều kiến thức, kinh nghiệm, va chạm (được xem) nhiều cổ vật Việt Nam vì Hội có cả các giám đốc, chuyên viên của Bảo tàng Lịch sử Việt Nam và các nhà sưu tập lâu năm, các nhà buôn… chính họ sẽ là những thành viên giám định, phối hợp cùng các phương tiện giám định cổ vật phổ biến trên thế giới. Để sân chơi cổ vật công khai minh bạch, Hội đã thử nghiệm nhiều cuộc đấu giá cổ vật nội bộ và mong muốn trong tương lai gần, sẽ xây dựng được một địa điểm để giám định và tổ chức đấu giá các cổ vật cho mọi người tham dự công khai như các nước khác đã thực hiện trong nhiều năm qua. Qua những cuộc đấu giá này, các bảo tàng trong nước sẽ có điều kiện mua được nhiều cổ vật quý hiếm lưu giữ lại cho đất nước. Còn trước mắt, Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội mong muốn được quyền sử dụng thuê đất, để cùng nhau góp vốn xây một địa điểm thường xuyên trưng bày các cổ vật Việt Nam, để giới thiệu với cộng đồng và bạn bè quốc tế đến thăm Thủ đô.

PV:Ông từng nói chỉ nên mua về những cổ vật quý hiếm, vậy cổ vật quý hiếm được hiểu theo góc độ nào?

**Văn hóa – Cổ vật**
Ông Đào Phan Long: Theo tiêu chí của những người chơi cổ vật và chuyên gia bảo tàng, thì bảo vật quốc gia và cổ vật quý hiếm có những tiêu chí sau: liên quan đến các sự kiện, nhân vật lịch sử của đất nước, phải đẹp, lạ kỹ thuật, mỹ thuật và độc bản… Do thông thạo về chuyên môn cho nên các người sưu tập cổ vật nước ngoài đã đến nước ta nhiều năm trước đây, lựa chọn những cổ vật quý hiếm mang dấu ấn văn hóa Việt như trống đồng Đông Sơn, gốm Việt cổ từ thế kỷ 11 đến 15, mua về để bán cho bảo tàng nước ngoài. Ở đây, có lẽ viết về cổ vật ngoài tờ tạp chí **Cổ vật tinh hoa**, các phương tiện truyền thông khác cũng đã nói nhiều về cổ vật nhưng có lẽ khi viết về cổ vật, về giá trị của nó, cần tham khảo ý kiến của các chuyên gia, tránh viết để quảng bá một cách không đúng như những hiện vật đến hàng triệu đô-la đã từng đăng trên một số báo. Cổ vật là linh khí nên chúng ta cũng phải học cách ứng xử với cổ vật. Ngoài giá trị lợi nhuận, thì người chơi đồ cổ cũng phải có trách nhiệm gìn giữ giá trị lịch sử dân tộc thông qua những cổ vật. Sự hoàn mỹ của cổ vật không đại diện cho bất kỳ điều gì. Nhưng khi giá trị văn hóa, lịch sử hiện hữu thì dù cổ vật ấy có vết rạn nứt, sứt mẻ thì nó vẫn có giá trị cao.

Bài phỏng vấn: Ông Đào Phan Long - Chủ tịch Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội
PV: Đình Hùng ( Báo QĐND ) 
Trích nguồn: Tạp trí Cổ Vật Tinh Hoa số 38 tháng 06 năm 2011.
#LaoCoVat #DoCoNhapMon