PHÁT HIỆN LUẬN NGỮ TỀ: THẤT TRUYỀN 1,800 NĂM

Theo thông cáo của Bảo tàng Di tích Nam Xương (tỉnh Giang Tây, Trung Quốc), các thẻ tre chứa nội dung chương "Tri Đạo" - một phần thuộc phiên bản "Luận Ngữ" nước Tề đã bị thất lạc từ thời Hán - Ngụy - đã được trưng bày trong khu triển lãm mới về "di sản học thuật Hải Hôn". Phát hiện này được đánh giá có ý nghĩa quan trọng trong việc bổ sung những khoảng trống trong lịch sử văn bản của một trong những tác phẩm triết học có ảnh hưởng sâu rộng nhất tại Trung Quốc.

Các hiện vật được trưng bày bao gồm hơn 100 thẻ tre, thẻ gỗ, bảng ghi, nhãn và ấn tín đã được phục chế, thuộc nhiều lĩnh vực như kinh điển, triết học, thơ ca, toán học, y học và thuật bói toán. Trong đó, các thẻ tre chứa "Luận Ngữ" phiên bản nước Tề nhận được sự quan tâm đặc biệt của giới nghiên cứu.

Theo ông Dương Quân - trưởng nhóm khảo cổ khai quật mộ Hải Hôn hầu, nội dung văn bản trên các thẻ tre có đặc điểm phù hợp với phiên bản nước Tề của "Luận Ngữ", vốn đã thất truyền từ sau thời kỳ Hán - Ngụy (220-265). Ông cho rằng phát hiện này có giá trị to lớn trong việc nghiên cứu sự phát triển tư tưởng Nho gia cũng như lịch sử trí thức thời Tây Hán.

Ngôi mộ được khai quật từ năm 2011 thuộc về Lưu Hạ - một vị hoàng đế bị phế truất của triều Tây Hán, sau đó được phong tước Hải Hôn hầu. Tại khu thư viện trong phần mộ phía Tây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy hơn 500 thẻ tre ghi chép "Luận Ngữ".

Mỗi thẻ tre dài khoảng 25,8 cm, rộng 0,9 cm, được buộc bằng dây và chứa trung bình khoảng 24 ký tự. Văn bản được viết đồng đều, không có dấu câu hay ký hiệu viết tắt. Khoảng một phần ba nội dung "Luận Ngữ" có thể đọc được, trong đó có chương "Tri Đạo" vừa được xác định.

Theo các nhà nghiên cứu, vào thời Hán tồn tại ba phiên bản chính của "Luận Ngữ", gồm phiên bản nước Lỗ, nước Tề và bản cổ văn. Trong đó, bản nước Tề có thêm hai chương so với các bản còn lại, nhưng đã thất truyền từ rất sớm.

Giới chuyên gia cho biết bản "Luận Ngữ" được lưu hành phổ biến hiện nay chủ yếu dựa trên phiên bản nước Lỗ, được biên soạn lại vào cuối thời Tây Hán, có tham khảo một phần nội dung từ bản nước Tề.

Tác phẩm "Luận Ngữ" thuộc Tứ Thư (cùng Đại Học, Trung Dung, Mạnh Tử), là nền tảng giáo dục Trung Quốc qua các triều đại, ảnh hưởng sâu sắc đến văn hóa Đông Á.

Phát hiện lần này không chỉ cung cấp tư liệu quý hiếm về văn bản học mà còn mở ra góc nhìn mới về đời sống học thuật, hệ thống giáo dục và tín ngưỡng của thời Tây Hán. Các nhà nghiên cứu nhận định đây là một trong những phát hiện khảo cổ quan trọng, góp phần làm sáng tỏ thêm di sản tư tưởng của Khổng Tử và truyền thống văn hóa Trung Hoa cổ đại.

Nguồn: VTV online