Ở một ngôi làng ven sông Hồng, vàng không nằm trong két sắt mà được lấy búa đánh mỏng thành những phiến ánh sáng. Đó là Kiêu Kỵ, làng nghề duy nhất của Việt Nam còn giữ trọn kỹ thuật làm quỳ vàng truyền thống, nơi gìn giữ không chỉ một nghề thủ công, mà cả linh hồn thị giác của nghệ thuật, trang trí kiến trúc Việt suốt nhiều thế kỷ.
Nghề làm quỳ vàng ở Kiêu Kỵ không chỉ tồn tại như sinh kế, mà như nghi lễ lặp lại qua thế hệ. Nguồn gốc của nghề gắn với cụ tổ Nguyễn Quý Trị – vị tiến sĩ triều Lê Cảnh Hưng. Trong chuyến đi sứ năm 1763, ông học được kỹ nghệ dát vàng bạc trang trí hoành phi, câu đối. Khi trở về, ông truyền lại cho dân làng Kiêu Kỵ, mở ra một nghề mới song hành cùng lịch sử trang trí kiến trúc cung đình và tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Quỳ đang trong công đoạn đánh, cần được bật ra để toát hơi, làm nguội, tránh cho quỳ bị rách khi tích nhiệt cao.

Công đoạn buộc quỳ của người làng Kiêu Kỵ, phần việc này thường dành cho nữ.
Nhờ vị trí gần kinh thành Thăng Long, quỳ vàng Kiêu Kỵ nhanh chóng hiện diện trong những công trình lớn nhỏ, từ cung điện vua chúa xưa, rồi đình, chùa, đền miếu, nhà thờ họ. Bao lam chạm rồng phượng, liễn đối, tượng thờ, đại tự, sập gụ, tủ chè… đều cần đến lớp ánh kim mỏng ấy như một lớp áo khoác mĩ miều, để chủ thể càng thêm nổi bật, sang quý, đẹp mãi cùng thời gian. Theo nghệ nhân Lê Bá Chung – người làng Kiêu Kỵ – quỳ vàng không chỉ là vật liệu trang trí mà là “linh hồn thị giác” của kiến trúc cổ. Trong không gian đình chùa, sắc vàng không chói lóa mà trầm mặc, hòa cùng màu gỗ, lớp sơn son và ánh sáng tự nhiên. Theo thời gian, lớp vàng phai nhẹ, bề mặt gỗ sẫm lại, tất cả kết hợp thành một mỹ cảm rất riêng: vừa uy nghi, vừa gần gũi, vừa mang dấu ấn thuần Việt, bền bỉ cùng thời gian.

Bát bửu Công giáo sơn son thếp vàng, một tiếp biến văn hóa được Việt hóa khi Công giáo vào Việt Nam.
Thế nhưng, ánh vàng ấy từng đứng trước nguy cơ lụi tàn. Những năm 1980 đánh dấu giai đoạn khó khăn nhất của làng nghề. Nhiều gia đình bỏ nghề, cả làng chỉ còn vài hộ giữ búa đánh quỳ. “Đó là những năm buồn nhất”, ông Chung nhớ lại: “Sản phẩm làm ra không bán được, nghệ nhân kỳ cựu không còn việc để làm”. Không chấp nhận để nghề tổ mai một, ông rong ruổi khắp các làng nghề sơn mài, điêu khắc gỗ quanh Hà Nội, rồi xuống tận Nam Định, Hải Phòng, tìm nơi tiêu thụ quỳ vàng. Mỗi chuyến đi là một cuộc giữ lửa âm thầm, chỉ với mong muốn tiếng búa trong làng không tắt.

Đài thờ với những kỹ thuật đục chạm trang trí và sơn thếp mang phong cách đặc trưng của mỹ thuật cung đình thời Nguyễn.
Từ những nỗ lực bền bỉ ấy, quỳ vàng Kiêu Kỵ dần quay trở lại đời sống mỹ thuật. Ban đầu là trong các công trình phục dựng di tích, sau đó mở rộng sang tranh sơn mài, đồ thờ và cả nội thất mỹ thuật đương đại. Song hành với nghề làm quỳ là hệ thống nghi lễ nghề nghiệp được gìn giữ nghiêm cẩn. Hằng năm, cứ đúng ngày 12 tháng Giêng, các gia đình làm nghề ở Kiêu Kỵ mang lễ vật đến điện thờ trong nhà Tràng cúng Tổ, rồi trở về khai búa đánh quỳ cho một năm mới. Trong ánh nắng đầu Xuân, những lá quỳ mỏng như thêm lấp lánh trên mặt bàn gỗ. Chúng không chỉ là vàng, mà là ký ức, là tín ngưỡng, là thẩm mỹ để tôn vẻ đẹp trang trí cho nhiều chi tiết kiến trúc đã đi qua hàng thế kỷ. Ở Kiêu Kỵ, mỗi nhịp búa vang lên không chỉ để tạo ra vật liệu, mà để giữ cho một vẻ đẹp thuần Việt tiếp tục sống cùng hiện tại – lặng lẽ nhưng bền bỉ, như chính lớp ánh kim mỏng manh phủ trên những công trình của thời gian.
Nghề quỳ vàng đang dần trở lại thời vàng son, sản phẩm từ Kiêu Kỵ phân phối khắp cả nước.

Chữ Đức sơn son thếp vàng ở đình Vũ Thạch, làm giữa Thu năm 1877 (Tự Đức Đinh Sửu).
Nguồn: elledecoration

.jpg)

(1).png)




.jpg)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận!
Gửi bình luận của bạn
Gửi bình luậnĐăng ký tư vấn
Sưu tầm đúng – Giữ trọn giá trị
Để lại số điện thoại để được chuyên gia Lão Cổ Vật tư vấn sưu tầm và thẩm định cổ vật.

Những khoảnh khắc giao lưu cùng khách hàng, nhà sưu tầm và các phiên chợ đồ xưa – nơi mỗi tác phẩm tìm được chủ nhân xứng đáng.

Bộ trường kỷ gỗ lim cổ điển Lão Cổ Vật bài trí cho không gian studio của khách hàng.

Lão Cổ Vật giao lưu, giới thiệu văn hoá cổ vật Việt cùng Đại sứ quán Ả Rập.

Gian hàng đồ xưa của Lão Cổ Vật tại phiên chợ Viềng đầu xuân.

Tranh thư pháp chữ Phật Tâm trang trí trong không gian phòng khách nhà khách hàng.

Các nhà sưu tầm quốc tế sang giao lưu, thưởng lãm tác phẩm tại Lão Cổ Vật.

Gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại chợ hoa Hàng Lược, điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp xuân về.

Bộ tác phẩm sơn thiếp vàng trang trí tại nhà khách hàng, trang nghiêm và ấm cúng.

Huynh đệ ghé thăm, thưởng trà và đàm đạo về cổ vật tại Lão Cổ Vật.

Khách nước ngoài thăm quan gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại phố Hàng Lược.
Góc sưu tầm Lão Cổ Vật
Học cách phân biệt đồ cổ, đồ giả cổ và thẩm định giá trị cổ vật cùng các chuyên gia Lão Cổ Vật.
Đăng ký nhận thông tin mới nhất
Bài viết mới về cổ vật, kiến thức thẩm định và tác phẩm mới từ Lão Cổ Vật gửi thẳng tới bạn.
.png)


.jpg)


@laocovat
Những thước phim ngắn về thẩm định, sưu tầm và thưởng ngoạn cổ vật từ kênh TikTok Lão Cổ Thẩm Định cổ vật – gia truyền từ 1955.


Khởi nguồn từ năm 1955, Lão Cổ Vật là nơi chia sẻ thông tin thị trường cổ vật và nghệ thuật, giúp các nhà sưu tầm khám phá, mua bán, tài trợ và gửi giao lưu các tác phẩm quý hiếm.
Thông tin tài khoản: STK 0541007007007 – Nguyễn Duy Tuấn – Vietcombank chi nhánh Long Biên.
© 2026 Lão Cổ Vật Antique. Thẩm định cổ vật – Tư vấn sưu tầm – Gia truyền từ 1955.