Tiêu Đề Bài Viết: Cùng Một Số Tiền Làm Sao Sưu Tầm Hiệu Quả?

Có khá nhiều quý vị khi mới tìm đến các buổi đào tạo Đồ cổ Nhập môn đều đặt chung một câu hỏi: Nên bắt đầu sưu tầm từ đâu? Chúng ta nên lựa chọn món đồ theo đam mê, theo cảm xúc, theo cảm tính, hay cần dựa trên một nguyên tắc nhất định? Vậy cùng một số tiền, làm sao để sưu tầm hiệu quả hơn, tạo dựng được một bộ sưu tập có giá trị hơn?

Thực tế, phần lớn những người mới chơi nếu không có một tiêu chí rõ ràng, không có một bộ khung định hướng ngay từ đầu thì gần như đều sưu tầm theo cảm tính. Nhìn thấy món nào đẹp thì thích, món nào lạ thì mua; có khi vì giá hợp lý, có khi vì hoa văn bắt mắt, cũng có khi chỉ đơn giản là cảm giác "món này cổ". Đặc biệt ở giai đoạn mới bước chân vào thú chơi, do chưa được nhìn nhiều, chưa được va chạm nhiều với hiện vật, nên hầu như món nào cũng thấy hay, thấy quý. Thành ra cứ đồ cũ, đồ lâu năm là mang về và nghĩ rằng như vậy là mình đang xây dựng một bộ sưu tập.

Nhưng chỉ sau vài tháng, một năm, thậm chí hai ba năm, nếu ít giao lưu, ít học hỏi mà vẫn giữ cách sưu tầm ấy, chúng ta sẽ nhận ra trong tủ bày của mình có đủ loại hiện vật đến từ nhiều nơi, nhiều thời kỳ, nhiều chất liệu khác nhau nhưng không tạo thành một bộ sưu tập thực sự có giá trị. Không gian trưng bày trở nên rời rạc, thiếu chủ đề, thiếu câu chuyện và cũng rất khó để chia sẻ với anh em cùng đam mê. Có người lại đi theo một dòng đồ nhưng thu gom quá dàn trải, thiếu trọng tâm nên bộ sưu tập vẫn chưa hình thành được bản sắc riêng.

Vậy cùng một số tiền làm sao sưu tầm hiệu quả?

Theo tại hạ, câu trả lời nằm ở việc xác lập một tiêu chí thống nhất ngay từ ngày đầu tiên.
Tiêu chí ấy sẽ trở thành kim chỉ nam cho mọi quyết định sau này. Mỗi món đồ được đưa về không còn là một quyết định ngẫu hứng, mà là một mảnh ghép phục vụ cho một mục tiêu lớn hơn.
Thực ra, ngay trong khái niệm "bộ sưu tập" của các tài liệu chuyên ngành cũng đều nhấn mạnh một điểm cốt lõi: một bộ sưu tập phải được hình thành trên một tiêu chí thống nhất. Chính tiêu chí ấy tạo nên giá trị khoa học, giá trị thẩm mỹ và bản sắc riêng của toàn bộ bộ sưu tập.

Chẳng hạn, chúng ta có thể lựa chọn xây dựng một bộ sưu tập gốm Việt Nam. Đây là một phạm vi tương đối rộng, bao gồm nhiều thời kỳ và nhiều dòng lò khác nhau. Nếu muốn chuyên sâu hơn, có thể thu hẹp thành gốm thời Lý, gốm thời Trần, hoặc lựa chọn theo một tiêu chí khác như hình dáng gốm trong đời sống văn hóa Việt Nam. Cũng có thể sưu tầm theo nhóm hiện vật như văn phòng tứ bảo bằng gỗ cổ Việt Nam, gốm Trung Hoa, hay chuyên biệt hơn nữa là bộ sưu tập các loại chóe Trung Hoa.

Điều quan trọng không nằm ở việc tiêu chí của chúng ta rộng hay hẹp, mà là nó phải được duy trì một cách nhất quán. Khi có một định hướng rõ ràng, từng món đồ được bổ sung sẽ không còn là những hiện vật đứng riêng lẻ, mà sẽ cùng nhau kể nên một câu chuyện, phản ánh một chủ đề và từng bước nâng cao giá trị của cả bộ sưu tập theo thời gian.

Nói cách khác, cùng một số tiền nhưng người có tiêu chí sẽ xây dựng được một bộ sưu tập, còn người không có tiêu chí thường chỉ tích lũy được nhiều món đồ. Hai điều ấy tưởng giống nhau nhưng thực chất lại hoàn toàn khác nhau về giá trị học thuật, giá trị thẩm mỹ cũng như giá trị kinh tế trong tương lai.Hy vọng những chia sẻ ngắn này sẽ giúp quý vị đang trên hành trình tìm hiểu và sưu tầm đồ cổ có thêm một góc nhìn để sử dụng hiệu quả nguồn tài chính của mình, từng bước xây dựng nên một bộ sưu tập có chiều sâu, có bản sắc và có giá trị bền vững theo thời gian.

Giám tuyển Nguyễn Duy Tuấn
Tiệm Lão Cổ Vật