Trống Đồng Đông Sơn - Tinh Hoa Văn Hóa Việt Cổ

Trong toàn bộ hệ thống hiện vật của văn hóa Đông Sơn, trống đồng là loại hình nổi bật nhất, vừa có giá trị khảo cổ, vừa có giá trị biểu tượng. Trống đồng không chỉ là nhạc khí dùng trong nghi lễ, lễ hội hay sinh hoạt cộng đồng, mà còn là hiện vật kết tinh trình độ luyện kim, nghệ thuật tạo hình, tín ngưỡng nông nghiệp và quyền lực xã hội của cư dân Việt cổ.

Từ bao đời nay, trống đồng Đông Sơn đã được xem là biểu tượng thiêng liêng của văn hóa Việt Nam, gắn với văn minh sông Hồng và thời kỳ Hùng Vương dựng nước Văn Lang. Những chiếc trống được phát hiện trên nhiều vùng lãnh thổ Việt Nam cho thấy đây không phải là hiện vật đơn lẻ, mà là một hệ thống di sản có chiều sâu lịch sử, phản ánh sự phát triển liên tục của cư dân nông nghiệp lúa nước từ thời tiền Đông Sơn đến Đông Sơn và các giai đoạn lịch sử về sau.

 

1. Trống đồng Đông Sơn là gì?

Trống đồng Đông Sơn là loại trống được đúc bằng hợp kim đồng, tiêu biểu cho văn hóa Đông Sơn, nền văn hóa phát triển mạnh ở đồng bằng sông Hồng từ khoảng thế kỷ VII trước Công nguyên đến thế kỷ II sau Công nguyên. Chủ nhân của văn hóa Đông Sơn thường được gắn với cư dân Lạc Việt, nhóm cư dân cổ có vai trò quan trọng trong tiến trình hình thành cộng đồng người Việt.

Về hình dáng, trống đồng Đông Sơn thường có mặt tròn, tang phình, thân đứng hoặc hơi thắt, chân loe. Mặt trống là phần trang trí quan trọng nhất, thường có hình ngôi sao hoặc biểu tượng mặt trời ở trung tâm. Bao quanh là các vành hoa văn đồng tâm, thể hiện chim bay, người múa, nhà sàn, thuyền, chiến binh, cảnh sinh hoạt và nhiều dạng hoa văn hình học.

Điểm đặc biệt của trống đồng Đông Sơn là sự kết hợp giữa công năng và biểu tượng. Nó có thể phát ra âm thanh như một nhạc khí, nhưng đồng thời cũng là lễ khí, vật thiêng và dấu hiệu của quyền lực cộng đồng. Một chiếc trống lớn, được đúc tinh xảo, trang trí dày đặc, đòi hỏi kỹ thuật cao, nguồn nguyên liệu lớn và sự phối hợp của nhiều thợ thủ công. Vì vậy, trống đồng thường gắn với các trung tâm quyền lực, nghi lễ hoặc sinh hoạt cộng đồng quan trọng.

Trống đồng Đông Sơn ( ảnh Lão Cổ Vật)

2. Nguồn gốc trống đồng Đông Sơn

Tranh luận về nguồn gốc trống đồng chủ yếu tập trung vào hai trung tâm hình thành thời cổ đại: Việt Nam và Vân Nam. Đây là hai khu vực sản xuất trống đồng lớn trong thời kỳ đầu phát triển của văn hóa trống đồng. Về niên đại, trống đồng Việt Nam thường được các nhà khảo cổ Việt Nam ước định vào khoảng thế kỷ VII–VIII TCN, trong khi trống đồng Trung Quốc được ước định vào khoảng thế kỷ VII TCN; hai mốc niên đại này không chênh lệch nhiều.

Một loại trống thường được nhắc đến trong tranh luận về tiền thân của trống Đông Sơn là trống Vạn Gia Bá. Theo nguồn tư liệu này, tại Việt Nam đã thống kê được khoảng 20 chiếc trống tương tự với đầy đủ tiến trình phát triển, trong đó chỉ có 2 chiếc được xác định là do người Điền đưa xuống vùng Tây Bắc Việt Nam. Từ dữ liệu đó, Việt Nam là một trong hai trung tâm hình thành trống đồng sớm nhất, bên cạnh Vân Nam.

Trống đồng Đông Sơn gắn với thời kỳ các vua Hùng dựng nước Văn Lang. Nguồn gốc của trống đồng Đông Sơn được xác định là vùng đất Tổ trung du Phú Thọ cùng các tỉnh Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ Việt Nam, trong đó Phú Thọ được xem là trung tâm của văn hóa Đông Sơn - văn minh sông Hồng. Một cơ sở thường được nhắc đến là nơi nào tập trung nhiều hiện vật lớn và tiêu biểu thì nơi đó có thể giữ vai trò trung tâm sản xuất, sử dụng hoặc lan tỏa hiện vật. Việt Nam là nơi tìm thấy nhiều trống đồng lớn trong giai đoạn Đông Sơn chính thống, tiêu biểu như Ngọc Lũ, Hoàng Hạ, Cổ Loa và Sông Đà.

Như vậy, khi nhìn từ khảo cổ học, trống đồng Đông Sơn không nên được xem như một hiện tượng xuất hiện đột ngột. Nó là kết quả của một quá trình tích lũy lâu dài về kỹ thuật luyện kim, tạo hình, hoa văn và tổ chức xã hội.

Trống đồng Đông Sơn ( ảnh Lão Cổ Vật)

Trống đồng Mường ( ảnh Lão Cổ Vật)

3. Sự kế thừa từ Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun đến Đông Sơn

Một điểm quan trọng trong nghiên cứu trống đồng Đông Sơn là vấn đề kế thừa. Các nghiên cứu khảo cổ Việt Nam cho thấy văn hóa Đông Sơn có nguồn gốc từ văn hóa Phùng Nguyên, với sự kế thừa thể hiện trên cả loại hình cổ vật và hoa văn. Nhà khảo cổ Hà Văn Tấn, trong bài “Từ gốm Phùng Nguyên đến trống đồng” đăng trên Tạp chí Khảo cổ học số 13 năm 1974, đã chứng minh sự kế thừa của hoa văn trên đồ gốm Phùng Nguyên trong hoa văn văn hóa Đông Sơn.

Sự kế thừa này không chỉ nằm ở một vài mô típ trang trí riêng lẻ. Nó thể hiện cả trong tư duy tạo hình: sử dụng đường cong, đường xoắn, hoa văn hình học, nhịp điệu lặp lại và bố cục có trật tự. Trước khi được thể hiện trên đồng thau Đông Sơn, nhiều yếu tố hoa văn đã từng xuất hiện trên gốm Phùng Nguyên. Đến giai đoạn Đồng Đậu và Gò Mun, kỹ thuật luyện kim phát triển hơn, các loại hình công cụ, vũ khí, rìu, dao, mũi nhọn dần hoàn thiện, tạo tiền đề vật chất cho sự hình thành hệ thống đồ đồng Đông Sơn.

Có thể hình dung tiến trình này như một chuỗi phát triển liên tục. Phùng Nguyên đặt nền móng về cư trú, gốm và hoa văn. Đồng Đậu phát triển thêm kỹ thuật luyện kim và công cụ. Gò Mun đẩy mạnh sự chuẩn hóa của vũ khí, rìu và các hiện vật kim loại. Đến Đông Sơn, tất cả những yếu tố đó đạt tới độ chín muồi, kết tinh trong những hiện vật lớn, phức tạp và giàu biểu tượng như trống đồng.

Vì vậy, trống đồng Đông Sơn không chỉ là sản phẩm của kỹ thuật đúc đồng. Nó còn là kết quả của một truyền thống mỹ thuật và kỹ thuật kéo dài qua nhiều giai đoạn văn hóa tiền Đông Sơn.

Sự kế thừa của hoa văn Phùng Nguyên và hoa văn Đông Sơn.

4. Kỹ thuật chế tác và nghệ thuật đúc đồng

Trống đồng Đông Sơn thể hiện trình độ luyện kim rất cao của cư dân Việt cổ. Người Đông Sơn không chỉ chế tạo công cụ, bình, đồ trang trí, vũ khí, mũi tên, rìu, chuông, gốm sứ và chuỗi hạt; nhóm hiện vật gây ấn tượng mạnh nhất chính là những chiếc trống đồng lớn, được trang trí đẹp và có bố cục hoàn chỉnh.

Để tạo nên một chiếc trống đồng, người thợ phải làm chủ nhiều khâu: tạo mẫu, làm khuôn, pha hợp kim, nấu chảy kim loại, rót đồng, phá khuôn, xử lý bề mặt và hoàn thiện hoa văn. Hoa văn trên trống không phải được vẽ thêm sau khi đúc, mà thường được tạo ngay trên khuôn. Điều đó đòi hỏi nghệ nhân phải tính toán trước toàn bộ bố cục, từ hình mặt trời trung tâm, các vành hoa văn đồng tâm, hình chim, nhà sàn, đoàn thuyền, người múa, chiến binh cho đến các dải hoa văn nhỏ.

Các trống đồng Đông Sơn thể hiện kỹ thuật tiên tiến và kỹ năng xuất sắc trong việc đúc các vật thể lớn. Nguồn này dẫn trường hợp trống Cổ Loa, cho rằng để đúc được một hiện vật lớn như vậy cần một lượng quặng đồng rất lớn và nhiều nồi nấu kim loại hoạt động cùng lúc. Dù cách diễn đạt này cần được đối chiếu thêm với các nghiên cứu chuyên khảo, nó vẫn cho thấy quy mô kỹ thuật phức tạp của việc chế tác trống đồng Đông Sơn.

Nghệ thuật trên trống Đông Sơn cũng đạt trình độ cao. Nhiều học giả cho rằng trống Đông Sơn, đặc biệt là những trống sớm, được trang trí bằng hệ thống hình ảnh phong phú về đồ vật, con người, động vật và sinh hoạt xã hội, bố cục hợp lý, giàu khả năng kể chuyện.

 

5. Hoa văn như một “bản ghi” về xã hội Đông Sơn

Trống đồng Đông Sơn không chỉ có giá trị vì chất liệu đồng hay kích thước lớn. Giá trị sâu nhất của nó nằm ở hoa văn. Trên mặt và thân trống, cư dân Đông Sơn đã ghi lại bằng hình ảnh nhiều lớp thông tin về đời sống của mình.

Nhóm hoa văn về nông nghiệp cho thấy xã hội Đông Sơn là xã hội trồng lúa nước. Hình ảnh trên trống đồng mô tả các hoạt động như người cầm cày, trâu bò ra đồng, người nông dân xay lúa bằng chày tay. Nghi lễ tế nước và cảnh đua thuyền cũng được khắc họa, phản ánh vai trò quan trọng của nước trong nông nghiệp.

Nhóm hoa văn về chiến binh và vũ khí cho thấy bối cảnh sinh tồn và phòng vệ. Trên nhiều trống đồng có hình chiến binh Đông Sơn cùng các loại vũ khí như nỏ, lao, rìu, giáo, dao găm và khiên che thân. Những hình ảnh này giúp nhận diện một xã hội không chỉ sản xuất nông nghiệp, mà còn biết tổ chức lực lượng bảo vệ cộng đồng.

Nhóm hoa văn về lễ hội, âm nhạc và múa cho thấy đời sống tinh thần phong phú. Trên trống có hình vũ công, nhạc công và các loại nhạc cụ như trống đồng, chuông, phách, senh và khèn. Trên trống Ngọc Lũ, Hoàng Hạ có hình người Đông Sơn ngồi xếp hàng trên sàn đánh trống bằng dùi; các vũ công mặc trang phục nghi lễ di chuyển theo chiều ngược kim đồng hồ.

Nhóm hoa văn chim thú, nhà sàn và sinh hoạt thường ngày cũng rất đáng chú ý. Hình chim Lạc, chim Hồng, hươu nai, nhà sàn, người giã gạo, chèo thuyền, nhảy múa… tạo nên một bức tranh xã hội sống động. Hình ảnh chim trên trống thể hiện sự sùng bái thiên nhiên và có thể liên hệ với quan niệm vật tổ của người Lạc Việt; hình ảnh nhà sàn phản ánh kiến trúc cư trú thời dựng nước sơ khai.

Từ đó có thể thấy trống đồng là một loại “văn bản hình ảnh”. Khi chưa có hệ thống chữ viết phổ biến để ghi lại đời sống xã hội, hoa văn trên trống đã lưu giữ nhiều thông tin về kinh tế, tín ngưỡng, nghi lễ, chiến tranh, âm nhạc và quan niệm thẩm mỹ của cư dân Đông Sơn.

 

6. Các loại trống và những kiệt tác tiêu biểu

Trống đồng Việt Nam có nhiều loại hình, nhưng đều khởi nguồn từ trống Đông Sơn, tức trống loại I Heger theo phân loại của học giả phương Tây. Học giả Phạm Huy Thông từng phân loại trống Heger I của văn hóa Đông Sơn thành 5 nhóm vào năm 1990.

Trong hệ thống trống Đông Sơn, có nhiều chiếc trống được xem là kiệt tác, nổi bật cả về kích thước, hình dáng, hoa văn lẫn giá trị lịch sử.

Trống Ngọc Lũ thường được xem là chiếc trống tiêu biểu bậc nhất của văn hóa Đông Sơn. Theo Lược Sử Tộc Việt, trống được phát hiện khoảng năm 1893–1894 ở khu vực xã Như Trác, huyện Nam Xang, nay thuộc Lý Nhân, Hà Nam. Sau khi được người dân đưa về thờ cúng, trống được Trường Viễn Đông Bác Cổ mua lại vào năm 1902. Từ năm 1958 đến nay, trống Ngọc Lũ được lưu giữ và trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam.

Âm lịch Việt (hình bên trái) và bốn mùa (hình bên phải) trên trống đồng Ngọc Lũ

Trống Hoàng Hạ được tìm thấy năm 1937 tại xóm Nội, thôn Hoàng Hạ, nay là xã Văn Hoàng, huyện Phú Xuyên, Hà Nội. Trống được phát hiện ở độ sâu khoảng 1,5 m dưới lòng đất và được xem là một trong những chiếc trống đẹp nhất của văn hóa Đông Sơn. Hiện trống được trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam.

Hình mặt trống đồng âm dương Hoàng Hạ

Trống Sông Đà, còn gọi là trống Moulié, là một trong những chiếc trống Đông Sơn có kích thước lớn, hình dáng đẹp và nhiều hoa văn phong phú. Hiện trống được lưu giữ tại Bảo tàng Guimet, Pháp.

Trống Khai Hóa, còn gọi là trống đồng Viên hoặc trống Gilet I, được tìm thấy tại nhà một tù trưởng người Mèo ở phủ Khai Hóa, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, sau đó được bán cho Bảo tàng Viên, Áo. Hiện vật này cho thấy sự lan tỏa của hệ thống trống đồng Đông Sơn trong không gian rộng hơn miền Bắc Việt Nam.

Trống Kính Hoa hiện thuộc sở hữu tư nhân tại Hà Nội, được các nhà khoa học xếp vào nhóm A1 cùng với các trống Ngọc Lũ, Hoàng Hạ, Cổ Loa, Sông Đà. Nguồn Lược Sử Tộc Việt cho biết đây là một trong năm chiếc trống Đông Sơn đẹp nhất được ghi nhận.

Hình vẽ mặt trống Kính Hoa

Bên cạnh đó, trống Cổ Loa là hiện vật đặc biệt gắn với không gian thành Cổ Loa và nhà nước Âu Lạc. Twinkl nhắc đến Cổ Loa như một trong những trống lớn hiện còn ở Việt Nam, cùng với Ngọc Lũ và Hoàng Hạ, trong khi Sông Đà hiện nằm tại Bảo tàng Guimet ở Pháp.

Trống đồng Cổ Loa được phát hiện năm 1982 tại khu Mả Tre, thuộc xóm Chợ, nằm về phía Tây Nam Cửa Nam Thành Cổ Loa, lọt giữa 02 vòng Thành Trung và Thành Nội.

Nhìn chung, các trống tiêu biểu này cho thấy sự đa dạng của nghệ thuật trống đồng Đông Sơn. Có chiếc nổi bật bởi hoa văn tinh xảo, có chiếc quan trọng vì hoàn cảnh phát hiện, có chiếc gắn với không gian quyền lực cổ, có chiếc cho thấy sự lưu chuyển hiện vật ra ngoài lãnh thổ Việt Nam. Tất cả cùng tạo nên một hệ thống di sản đặc biệt, giúp nhận diện trình độ kỹ thuật, tư duy thẩm mỹ và đời sống tinh thần của người Việt cổ.

 

Hình ảnh ngôi sao lớn ở trung tâm mặt trống đồng Đông Sơn

Hình ngôi sao trung tâm ở chính giữa mặt trống đồng (8 đến 14 cánh) chính là biểu tượng đẹp nhất của trống đồng Đông Sơn: hình ảnh ngôi sao đại diện cho hình ảnh tối cao trong thiên nhiên đó là mặt trời. Từ xưa, người ta đã quan niệm mặt trời cung cấp năng lượng và ánh sáng cho họ nên họ tôn sùng và biết ơn.

Cấu trúc của mặt trống đồng Đông Sơn là một vòng tròn đồng tâm lớn.

Ngoài ra hình ảnh ngôi sao ở trung tâm mặt trống này cũng chính là bức thiên đồ cho phép xác định được các ngày tiết trong năm. Đó là loại lịch ngày âm , kết hợp giữa chu kỳ mặt trăng và mặt trời, bắt nguồn từ văn hóa Bách Việt, mang đậm nét văn hóa nông nghiệp lúa nước ở phương Nam.

Số lượng của các tia, chim bay, hươu, thuyền hầu hết là số chẵn, biểu hiện cư dân thời bấy giờ biết đo đếm. Số tia 12 chiếm đa số liên quan đến số tháng trong năm.

Hình ảnh chim thú trên mặt tranh trống đồng Đông Sơn

Những hình ảnh chim Lạc, chim Hồng- được coi là vật tổ của người Lạc Việt được cách điệu cao và phân bố dày đặc trên mặt trống với nhiều tư thế và hình dáng khác nhau. Từ chim bay, chim đậu đến chim đứng chầu mỏ vào nhau. Xen kẽ với đó là hình ảnh hươu nai – loài vật được biết đến với sự hiền lành và thân thuộc với con người sống giữa thiên nhiên.

Chim Hồng Hoàng và chim Tiên trên trống đồng Đông Sơn.

Hình ảnh các loài chim trên mặt trống thể hiện cho sự sùng bái thiên nhiên. Với quan niệm chim chính là tổ tiên của loài người, hình ảnh quả trứng trong truyền thuyết Lạc Long Quân – Âu Cơ hoặc họa tiết chim thể hiện sự biết ơn tổ tiên.

Hình chim trên các trống đồng Đông Sơn.

Hình ảnh nhà sàn trên trống đồng Đông Sơn

Họa tiết mặt trống đồng sử dụng hình ảnh nhà sàn và hầu như có thể thấy hình ảnh này trong tất cả các loại tranh trống đồng, với loại hình kiến trúc nhà mái cong và nhà sàn mái tròn. Hình ảnh ngôi nhà có 2 cột chống phía đầu nhà, 2 đầu và giữa có kê thang lên sàn. Những ngôi nhà mái cong này là nhà ở của dân.

Đây cũng được coi là hoạt tiết trống đồng đơn giản nhất nhưng lại mang lại nét đặc trưng của văn hóa truyền thống và thể hiện một phần cuộc sống của con người thời kỳ dựng nước sơ khai.

Hai kiểu nhà sàn trên trống đồng Đông Sơn,với mái võng và mái lồi.

Hình ảnh các nhạc cụ trên mặt trống đồng Đông Sơn

Ở mặt trống đồng Đông Sơn thường có khắc 2 loại nhạc cục chính là trống và kèn. Hai loại nhạc cụ này thường được người dân nước ta chơi ở các dịp lễ hội hay lễ Tết. Trong đó có 2 loại trống:

Trống diễn tấu trong một dàn trống. Người đánh trống sẽ đứng hoặc ngồi ở sàn. Lúc này cầm gậy dài đánh theo chiều đứng. Trống đặt trên các chiếc giá sát đất. Kiểu đánh này vẫn được nhìn thấy hiện nay ở những ngày hội của đồng bào Mường như ở tỉnh Hoà Bình.

Trống một người biểu diễn là người cầm trống trong nhà hoặc trên thuyền để giữ nhịp.

Hình ảnh gõ trống trên trống đồng Ngọc Lũ.

Hình ảnh các hoạt động sinh hoạt thường ngày của con người

Những họa tiết trang trí trống đồng mô tả cuộc sống sinh hoạt thường ngày của con người như đánh trống nhảy múa, giã gạo, chèo thuyền,… là những họa tiết trống đồng đơn giản nhưng mang tính biểu tượng cao, đã khắc họa rõ nét cuộc sống bình yên, hạnh phúc và hưng thịnh trong thời kỳ sơ khai của đất nước.

Hình ảnh vũ công nhảy múa, trang phục dân tộc, cảnh quây quần sinh hoạt của con người được khắc họa trên trống đồng đã thể hiện lên được những gì đẹp nhất, đặc sắc nhất trong đời sống văn hóa tinh thần của người Việt xưa. Những họa tiết trống đồng này không chỉ có giá trị nghệ thuật, lịch sử cao, mà còn giống như một phương thức truyền tải bản sắc dân tộc quý báu đến các thế hệ mai sau.

Các điệu vũ trên trống đồng Ngọc Lũ và Hoàng Hạ.

7. Sự kế thừa trống đồng trong lịch sử Việt Nam

Một điểm đáng chú ý là trống đồng không dừng lại ở thời Đông Sơn. Sử liệu và bằng chứng hiện vật cho thấy trống đồng được kế thừa và sử dụng liên tục trong các triều đại phong kiến Việt Nam, từ thời Lý đến thời Nguyễn. Bảo tàng Lịch sử Việt Nam từng sưu tầm được một số trống có khắc hình rồng thời Lý - Trần; hình rồng thời kỳ này thường gắn với hoàng gia, cho thấy trống đồng có thể được sử dụng trong hoạt động triều đình.

Thời Lê, các sử liệu như Đại Việt sử ký toàn thư và Khâm định Việt sử thông giám cương mục cũng ghi chép về việc sử dụng trống đồng trong hoạt động triều đình. Đến thời Nguyễn, Đại Nam thực lục còn chép việc đánh trống đồng trong quy định đóng mở cửa Hoàng thành.

Sự tiếp nối này rất quan trọng. Nó cho thấy trống đồng không chỉ là một di vật của quá khứ xa xôi, mà còn là một biểu tượng văn hóa được tái sử dụng, tái diễn giải và duy trì trong nhiều thời kỳ lịch sử. Từ lễ khí của cộng đồng Đông Sơn, trống đồng bước vào không gian triều đình trung đại, mang thêm ý nghĩa quyền lực, nghi lễ và chính thống.

Sự kế thừa ấy cũng chứng minh sức sống lâu dài của biểu tượng trống đồng trong văn hóa Việt Nam. Dù chức năng, bối cảnh và hình thức sử dụng thay đổi theo thời đại, trống đồng vẫn được nhìn nhận như vật thiêng, vật quý, gắn với quyền uy, nghi lễ và căn tính văn hóa.

 

8. Ý nghĩa văn hóa – lịch sử

Trống đồng Đông Sơn có ý nghĩa đặc biệt trên nhiều phương diện.

Trước hết, trống đồng là bằng chứng về trình độ kỹ thuật luyện kim của cư dân Việt cổ. Những chiếc trống lớn, thành mỏng, hoa văn sắc nét cho thấy người Đông Sơn đã đạt tới trình độ đúc đồng cao, có khả năng tổ chức lao động và làm chủ vật liệu.

Thứ hai, trống đồng là tư liệu về đời sống xã hội. Hình ảnh nông nghiệp, lễ hội, thuyền, nhà sàn, chiến binh, chim thú, người múa và nhạc cụ giúp tái hiện một phần đời sống của cộng đồng Đông Sơn.

Thứ ba, trống đồng là biểu tượng quyền lực và tín ngưỡng. Nó có thể được dùng trong nghi lễ cầu mùa, tế nước, hội làng, sinh hoạt cộng đồng hoặc các hoạt động gắn với thủ lĩnh. Trong xã hội Đông Sơn, trống đồng là hiện vật có khả năng kết nối con người với cộng đồng, với tự nhiên và với thế giới thiêng.

Thứ tư, trống đồng là biểu tượng của bản sắc Việt cổ. Từ thời Hùng Vương đến các triều đại trung đại, rồi đến hiện đại, hình ảnh trống đồng vẫn tiếp tục hiện diện như một biểu tượng của cội nguồn văn hóa Việt Nam.

 

Trống đồng Đông Sơn là một trong những hiện vật tiêu biểu nhất của văn hóa Việt cổ. Nguồn gốc của nó gắn với quá trình phát triển lâu dài từ Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun đến Đông Sơn; sự hình thành của nó liên quan đến hai trung tâm lớn Việt Nam và Vân Nam; nhưng tại Việt Nam, trống đồng đã đạt tới đỉnh cao về kích thước, kỹ thuật và nghệ thuật trong giai đoạn Đông Sơn chính thống.

Từ Ngọc Lũ, Hoàng Hạ, Cổ Loa, Sông Đà đến Khai Hóa, Kính Hoa, mỗi chiếc trống là một “hồ sơ bằng đồng” về đời sống Việt cổ. Trên đó có kỹ thuật luyện kim, hoa văn kế thừa, tín ngưỡng mặt trời, nông nghiệp lúa nước, thuyền bè, nhà sàn, chiến binh, lễ hội và âm nhạc.

Lão Cổ Vật tổng hợp