
Thân tượng nữ thần Đá. Thế kỷ 11 – 12. Phát hiện tại Bình Hòa, Trà Vinh. Bảo tàng Lịch sử Việt Nam – TP.Hồ Chí Minh
Những khám phá khảo cổ học sơ kỳ thời đại đồ sắt ở Nam bộ (cách ngày nay khoảng 2.000–2.500 năm) đã chứng minh nguồn gốc bản địa của văn hóa Óc Eo. Các di tích này tuy phân bố ở những tiểu vùng sinh thái khác nhau nhưng đều hàm chứa những yếu tố sẽ phát triển thành đặc trưng của văn hóa Óc Eo. Ngoài ra, đóng góp không nhỏ vào sự hình thành và phát triển của nền văn hóa này là những yếu tố ngoại sinh, thông qua tiếp xúc với văn hóa La Mã, Ba Tư, Trung Hoa và chịu ảnh hưởng lớn từ văn hóa Ấn Độ.
Trong thời gian tồn tại của mình, cư dân văn hóa Óc Eo đã làm chủ khắp vùng châu thổ sông Mê Kông, phát triển kinh tế ở trình độ cao, đặc biệt là thủ công nghiệp và thương nghiệp, tạo dựng nên các trung tâm thành thị lớn. Hàng loạt các di chỉ xưởng thủ công làm gốm, chế tác đồ trang sức, luyện kim, nấu thủy tinh… đã được phát hiện, khai quật. Đồ gốm có mặt trong hầu hết các di tích và là loại hình hiện vật mang đậm dấu ấn bản địa nhất. Trong đó, bếp lò gốm (cà ràng) là vật dụng quen thuộc và rất cần thiết của cư dân sống ở vùng ven biển và sông rạch, trên nhà sàn hay trên ghe xuồng. Bếp lò gốm đã xuất hiện trong các di tích cư trú và cả trong mộ táng giai đoạn tiền Óc Eo và sau đó đã trở thành thành di vật đặc trưng của nền văn hóa này. Đồ trang sức Óc Eo phổ biến làm bằng vàng, hợp kim thiếc, đá ngọc, mã não, thạch anh, thuỷ tinh với nhiều màu sắc, kiểu dáng độc đáo.
Nhiều di chỉ xưởng chế tác đồ trang sức lớn xuất lộ như Óc Eo, Đá Nổi (An Giang), Nền Chùa, Cạnh Đền (Kiên Giang), Vĩnh Hưng (Bạc Liêu), Lưu Cừ (Trà Vinh), Nhơn Thành (Cần Thơ), Gò Tháp (Đồng Tháp), Gò Thành (Tiền Giang) Gò Hàng, Gò Xoài, Gò Dung (Long An)… là bằng chứng của việc chế tác đồ trang sức tại chỗ. Các di chỉ này tích tụ mật độ cao phế thải trang sức như mạt vàng, bụi vàng, các mảnh nguyên liệu đá quý, tinh thể thạch anh cùng các loại khuôn đúc, nồi nấu kim loại và các loại dụng cụ chế tác đồ trang sức khác.

Hoa sen Vàng. Thế kỷ 7 – 8. Di tích Gò Thành, Tiền Giang, Bảo tàng Tiền Giang

Kirtimukha Đất nung. Thế kỷ 4 – 6. Phát hiện tại Rạch Giá, Kiên Giang (Bảo tàng Lịch sử Việt Nam – TP.Hồ Chí Minh)
Do lợi thế của vị trí địa lý nằm sát con đường giao thương quốc tế trên biển, có hệ thống sông ngòi dày đặc cùng với việc kiến tạo hệ thống kênh rạch chằng chịt, cư dân Óc Eo đã đưa nền kinh tế thương mại, đặc biệt là ngoại thương phát triển cực thịnh. Kết quả nghiên cứu khảo cổ học cho thấy khu di tích Óc Eo (An Giang) từng là một cảng thị quan trọng và nổi tiếng trên hải trình thương mại thời cổ đại. Minh chứng khẳng định là hàng loạt di vật hàm chứa những thành tố của các nền văn minh Ấn Độ, Ba Tư, La Mã, Trung Hoa đã được tìm thấy ở đây. Không kể đến những sản phẩm được chế tác tại chỗ theo kĩ thuật, loại hình, kiểu dáng, phong cách truyền thống văn hóa bên ngoài thì những phát hiện rõ ràng nhất đến nay là 2 huy chương bằng vàng có nguồn gốc La Mã đúc nổi hình và tên Hoàng đế Antoninus Pius (138 – 161 CN) và Marcus Aurelius (161 – 180 CN), một chiếc đèn đồng thau Ba Tư, gương đồng thời Đông Hán, tượng Phật bằng đồng thời Bắc Ngụy, những cổ vật bằng vàng thủy tinh, thạch anh, mã não có khắc hệ chữ Mã Lai, La tinh, Brahmi/Sanskrit hoặc hình các vị thần, các linh vật có nguồn gốc La Mã, Ấn Độ giáo…
Người Óc Eo sử dụng nhiều loại tiền khác nhau để trao đổi, buôn bán. Xuất hiện nhiều nhất là loại tiền Mặt trời mọc – Đền Srivatsa, ở cả miền Nam Việt Nam, Thái Lan và Myanmar, chứng tỏ nó được sử dụng rộng rãi và phổ biến nhất trong các khu vực này. Loại tiền này, một mặt đúc nổi hình mặt trời mọc lên từ biển, mỗi một mệnh giá khác nhau có số lượng tia sáng khác nhau. Mặt còn lại, ở trung tâm đúc nổi hình ngôi đền Srivatsa, biểu tượng cho sự giàu có, thịnh vượng và may mắn. Rất nhiều đồng tiền Srivatsa được cắt tư hay cắt tám… chứng tỏ vị trí vai trò quan trọng của thương cảng Óc Eo xưa, bởi vì họ đã phải dùng đến những đơn vị tiền tệ rất nhỏ trong việc trao đổi buôn bán.

Khuyên tai trang trí hình nhũ hoa Vàng. Thế kỷ 7-8
Người Óc Eo theo Phật giáo và Ấn Độ giáo. Cả hai tôn giáo này đều in đậm dấu vết trong nghệ thuật tạo hình. Tượng thờ Ấn Độ giáo và Phật giáo bằng đá và bằng gỗ, một số ít bằng đồng, được tìm thấy trong nhiều di tích và rải rác trên khắp Nam bộ. Giai đoạn phát triển rực rỡ nhất của nghệ thuật điêu khắc Hindu giáo và Phật giáo ở đây là từ thế kỷ 4 đến thế kỷ 7. Sự đa dạng về loại hình và hình thức thể hiện đã phản ánh sự phức tạp và đan xen cuả các nguồn gốc ảnh hưởng trong đó chủ yếu là nghệ thuật Ấn Độ, đồng thời vẫn thể hiện rõ xu hướng hiện thực – bản địa hóa.
Về loại hình, không phải chỉ có tượng và biểu tượng thần phật mà còn có nhiều hình tượng linh thú, thần thoại trong điện thờ Ấn Độ giáo và Phật giáo. Đặc biệt trong văn hóa Óc Eo có những pho tượng Phật bằng gỗ khá lớn và độc đáo như sưu tập tượng gỗ ở di tích Gò Tháp. Truyền thống nghệ thuật tượng cổ ở Nam bộ còn được duy trì và phát triển trong giai đoạn sau, từ thế kỷ 8 trở đi mà nhiều nhà nghiên cứu tạm gọi là giai đoạn “hậu Óc Eo”. Nghệ thuật Phật giáo và Ấn Độ giáo đến đồng bằng sông Cửu Long thông qua giao lưu trao đổi các vật phẩm chủ yếu bằng đường biển, chúng góp phần làm giàu thêm văn hóa bản địa và là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự hình thành, phát triển các trung tâm tôn giáo – văn hóa – kinh tế – chính trị lớn ở vùng đất này trong những thế kỷ đầu Công nguyên.
Tượng Phật Đá. Thế kỷ 6 – 7. Phát hiện tại Phước Mỹ Trung, Bến Tre. Bảo tàng Lịch sử Việt Nam – TP.Hồ Chí Minh
Để thấu hiểu trọn vẹn giá trị của nền văn hóa này, du khách có thể ghé thăm các trung tâm khảo cổ và bảo tàng thực địa lớn tại khu vực Tây Nam Bộ.
Đây là trung tâm quan trọng nhất của văn hóa Óc Eo, một đô thị cảng thị rộng lớn nằm dưới chân núi Ba Thê.
Thông tin tham quan
Lưu ý: Nên thuê hướng dẫn viên tại chỗ để hiểu sâu về các hố khai quật di tích Gò Cây Thị và Linh Sơn Tự.
Nơi đây lưu giữ những phế tích kiến trúc đền tháp và mộ táng đặc sắc cùng sưu tập tượng Phật gỗ quý giá.
Thông tin tham quan
Lưu ý: Gò Tháp còn là điểm đến tâm linh quan trọng, đặc biệt vào kỳ lễ hội tháng 3 và tháng 11 âm lịch.
Một trong những địa điểm hiếm hoi còn lưu giữ được các cấu kiện kiến trúc bằng gạch nguyên vẹn từ thế kỷ 4 – 8.
Thông tin tham quan
Lưu ý: Khu vực này có quy mô nhỏ nhưng mật độ hiện vật rất cao, phù hợp cho những người muốn nghiên cứu sâu về kỹ thuật xây dựng cổ.
Như vậy, trong thời gian tồn tại vào những thế kỷ đầu Công nguyên, cư dân văn hóa Óc Eo đã đạt được nhiều thành tựu rực rỡ trên mọi lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật, tôn giáo, nghệ thuật… làm cơ sở vật chất hình thành nên nền văn minh của vương quốc Phù Nam, một trong những quốc gia cổ hình thành sớm nhất ở Đông Nam Á. Mặc dù có sự giao lưu, tiếp biến từ văn hóa La Mã, Ba Tư, Ấn Độ, Trung Hoa nhưng Óc Eo vẫn là nền văn hóa phát triển nội tại trên cơ tầng bản địa để tiến tới đỉnh cao của nó.
Nguồn: Heritage VN

.jpg)

(1).png)




.jpg)

Chưa có bình luận nào. Hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận!
Gửi bình luận của bạn
Gửi bình luậnĐăng ký tư vấn
Sưu tầm đúng – Giữ trọn giá trị
Để lại số điện thoại để được chuyên gia Lão Cổ Vật tư vấn sưu tầm và thẩm định cổ vật.

Những khoảnh khắc giao lưu cùng khách hàng, nhà sưu tầm và các phiên chợ đồ xưa – nơi mỗi tác phẩm tìm được chủ nhân xứng đáng.

Bộ trường kỷ gỗ lim cổ điển Lão Cổ Vật bài trí cho không gian studio của khách hàng.

Lão Cổ Vật giao lưu, giới thiệu văn hoá cổ vật Việt cùng Đại sứ quán Ả Rập.

Gian hàng đồ xưa của Lão Cổ Vật tại phiên chợ Viềng đầu xuân.

Tranh thư pháp chữ Phật Tâm trang trí trong không gian phòng khách nhà khách hàng.

Các nhà sưu tầm quốc tế sang giao lưu, thưởng lãm tác phẩm tại Lão Cổ Vật.

Gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại chợ hoa Hàng Lược, điểm hẹn quen thuộc mỗi dịp xuân về.

Bộ tác phẩm sơn thiếp vàng trang trí tại nhà khách hàng, trang nghiêm và ấm cúng.

Huynh đệ ghé thăm, thưởng trà và đàm đạo về cổ vật tại Lão Cổ Vật.

Khách nước ngoài thăm quan gian hàng Tết của Lão Cổ Vật tại phố Hàng Lược.
Góc sưu tầm Lão Cổ Vật
Học cách phân biệt đồ cổ, đồ giả cổ và thẩm định giá trị cổ vật cùng các chuyên gia Lão Cổ Vật.
Đăng ký nhận thông tin mới nhất
Bài viết mới về cổ vật, kiến thức thẩm định và tác phẩm mới từ Lão Cổ Vật gửi thẳng tới bạn.
.png)


.jpg)


@laocovat
Những thước phim ngắn về thẩm định, sưu tầm và thưởng ngoạn cổ vật từ kênh TikTok Lão Cổ Thẩm Định cổ vật – gia truyền từ 1955.


Khởi nguồn từ năm 1955, Lão Cổ Vật là nơi chia sẻ thông tin thị trường cổ vật và nghệ thuật, giúp các nhà sưu tầm khám phá, mua bán, tài trợ và gửi giao lưu các tác phẩm quý hiếm.
Thông tin tài khoản: STK 0541007007007 – Nguyễn Duy Tuấn – Vietcombank chi nhánh Long Biên.
© 2026 Lão Cổ Vật Antique. Thẩm định cổ vật – Tư vấn sưu tầm – Gia truyền từ 1955.