Tin Tức

Ở một ngôi làng ven sông Hồng, vàng không nằm trong két sắt mà được lấy búa đánh mỏng thành những phiến ánh sáng. Đó là Kiêu Kỵ, làng nghề duy nhất của Việt Nam còn giữ trọn kỹ thuật làm quỳ vàng truyền thống, nơi gìn giữ không chỉ một nghề thủ công, mà cả linh hồn thị giác của nghệ thuật, trang trí kiến trúc Việt suốt nhiều thế kỷ.
 

Giới thiệu
Để xác định một hiện vật đồng Trung Quốc có phải cổ vật chính gốc hay không, các chuyên gia thường đánh giá tổng hợp nhiều yếu tố thay vì dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ. Trong thực tế, việc giám định đồ đồng Trung Hoa đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức khảo cổ học, lịch sử mỹ thuật, kỹ thuật luyện kim và kinh nghiệm thực địa.
 

Thần tiên hạ giới xuống phàm trần, con người nhân gian vui đùa cùng linh vật thiêng liêng như Rồng, Nghê, Phượng, ranh giới nghìn trùng giữa cõi tiên và cõi thế không còn khoảng cách. Tất cả hội tụ trong không gian chung là đình làng cổ, tạo thành các mảng trang trí đầy sinh động. Trong mỹ thuật dân gian Việt, chỉ đình làng mới hiện hữu một phong cách trang trí tự do, hồn nhiên, phiêu linh đến thế.

Nghiên cứu về nguồn gốc coban được sử dụng trong gốm sứ men lam trắng thời nhà Minh là điều cần thiết để hiểu sâu hơn về truyền thống gốm sứ nổi tiếng này. Dựa trên các nguồn văn bản thời Minh và Thanh, bằng chứng khảo cổ học và nghiên cứu khoa học hiện đại, rõ ràng là các chất tạo màu coban được sử dụng trong giai đoạn đầu đến giữa nhà Minh chủ yếu có nguồn gốc trong nước, với tỉnh Giang Tây đóng vai trò trung tâm.
 

Trong lịch sử phát triển của nền văn minh Trung Hoa cổ đại, nhà Thương (khoảng 1600–1046 TCN) được xem là thời kỳ cực thịnh đầu tiên của nghệ thuật và kỹ thuật luyện kim đồng. Nếu Văn hóa Nhị Lý Đầu đặt nền móng cho sự ra đời của thời đại Đồ Đồng, thì dưới triều đại Thương, kỹ nghệ đúc đồng đã đạt tới trình độ phát triển rực rỡ, tạo nên một trong những đỉnh cao của nền văn minh nhân loại thời kỳ cổ đại.

Những hiện vật đồ đồng nhà Thương không chỉ gây ấn tượng bởi kích thước đồ sộ, kỹ thuật chế tác tinh xảo và hệ thống hoa văn phức tạp, mà còn phản ánh thế giới quan, tín ngưỡng và cấu trúc quyền lực của xã hội đương thời. Các phát hiện khảo cổ tại Ân Khư, Trịnh Châu và nhiều địa điểm khác đã cung cấp bằng chứng cho thấy nhà Thương sở hữu nền công nghiệp luyện kim phát triển bậc nhất thế giới vào thiên niên kỷ II trước Công nguyên.

Nghệ thuật đồ đồng thời Thương là thành tựu tiêu biểu nhất của nền văn minh Trung Quốc thời kỳ đầu và có ảnh hưởng sâu sắc đến toàn bộ lịch sử nghệ thuật Đông Á sau này.

Trong tiến trình hình thành nền văn minh Trung Hoa cổ đại, giai đoạn chuyển tiếp từ thời đại Đá mới sang thời đại Đồ Đồng giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Đây là thời kỳ xuất hiện những trung tâm quyền lực đầu tiên, các hình thức tổ chức xã hội phức tạp và những bước tiến vượt bậc về kỹ thuật luyện kim. Trong số các nền văn hóa khảo cổ thuộc giai đoạn này, Văn hóa Nhị Lý Đầu (二里头文化) được xem là cột mốc đánh dấu sự khởi đầu của thời đại Đồ Đồng ở khu vực Trung Nguyên và là nền tảng cho sự hình thành các nhà nước sơ khai tại Trung Quốc.

Có tỉ mỉ chi tiết, có khoáng đạt bay bổng, nghệ thuật điêu khắc sử dụng chất liệu đá của các vương triều Đại Việt để lại nhiều di sản nổi bật thể hiện trên linh thú, kiến trúc, mảng trang trí nơi kinh thành, chùa miếu, lăng tẩm. Mỗi thời kỳ, ngôn ngữ điêu khắc đều biểu hiện phong cách riêng, đẹp kỳ diệu qua năm tháng.

Trong không gian sống của các gia đình danh gia vọng tộc và những dòng họ khoa bảng xưa, các tác phẩm hoành phi, cuốn thư, câu đối hay bình phong sơn son thếp vàng luôn giữ vị trí trang trọng, vừa là biểu tượng của gia phong, học vấn, vừa thể hiện địa vị và thẩm mỹ của chủ nhân. Những hiện vật này không chỉ hiện diện trong từ đường, phòng khách mà còn được chế tác để ghi dấu những sự kiện trọng đại như tân gia, nhậm chức, đón sắc phong hoặc những dịp vinh hiển của gia tộc.
 

Vào thời Nguyễn (1802 – 1945) nghệ thuật chế tác bạc cũng rất được chú trọng nhằm phục vụ nghi lễ triều đình và đồ nhật dụng hoàng gia. Từng sản phẩm khi hoàn thiện đều là tuyệt tác kỹ nghệ.

Cổ phục áo dài năm thân thuộc tầng lớp quan, nhà quyền quý, hiện hiếm gặp trên thị trường cổ ngoạn. Tuổi đời áo càng cao, độ quý hiếm càng tăng, nhất là những chiếc áo trên chất liệu trừu, đoạn có niên đại từ thế kỷ XVIII – XIX. Mỗi chiếc áo là một câu chuyện, một nét đẹp lạ để trân trọng, nâng niu và gìn giữ.

Đồ gỗ sơn thếp

Các nhà khảo cổ đã tìm thấy nhiều cổ vật bằng gỗ có dấu vết sơn, trong các ngôi mộ cổ thời Đông Sơn, cách ngày nay trên dưới 2000 năm. Tại các mộ thuyền Châu Can tìm thấy khay gỗ chứa đồ tùy táng khác còn để lại nhiều vết sơn. Đặc biệt, năm 2004, Bảo tàng Hà Tây (cũ) đã khai quật một ngôi mộ, trong đó có nhiều đồ tùy táng sơn son còn tương đối tốt, nào là nhĩ bôi, hộp hình chữ nhật. Mộ Việt Khê (Hải Phòng) đang trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử quốc gia với hơn một trăm hiện vật tùy táng, trong đó có nhiều dao, giáo, lao cán bằng gỗ được phủ lớp sơn.

Ngai thờ gỗ sơn son thếp vàng từ thế kỷ XVII trong ngôi miếu cổ thờ vua Lý Nam Đế và Hoàng hậu là một tác phẩm độc nhất vô nhị, Bảo vật Quốc gia.M

Năm 2004, tôi dẫn đoàn chuyên gia khảo cổ Đại học Quốc gia Úc đang cùng tôi khai quật hai khu mộ táng Đông Sơn ở Động Xá (Hưng Yên) và Yên Bắc (Hà Nam, nay là Ninh Bình) về Thanh Hóa tham dự Hội nghị kỷ niệm 80 năm phát hiện và nghiên cứu Văn hóa Đông Sơn (1924 - 2004). Tôi có nhã ý mời các bạn ăn cơm tối ở nhà hàng Bảo tàng Rừng Trong Phố để tiện thể giới thiệu sưu tập đồ Đông Sơn của chủ nhân…
 

Trong không gian làng cổ Việt, đình luôn là công trình kiến trúc vĩ đại – bề thế, vị trí đắc địa, đẹp nhất làng. Chi tiết trang trí kiến trúc cho đình cũng mang vẻ đẹp tương xứng, là nghệ thuật độc đáo chỉ có ở đình làng. Các mảng trang trí thường gửi gắm khát vọng, ước mong của con người bản địa, thông qua nhiều hình tượng khác biệt, trong đó linh thú là cụm đề tài được ưa thích sử dụng.

Thời đại Đồ Đồng là một trong những giai đoạn quan trọng nhất trong lịch sử Trung Quốc cổ đại, kéo dài từ khoảng năm 2000 TCN đến năm 221 TCN. Đây không chỉ là thời kỳ đánh dấu sự phát triển vượt bậc của kỹ thuật luyện kim mà còn là giai đoạn hình thành những nền tảng đầu tiên của nhà nước, tôn giáo, quân sự và nghệ thuật Trung Hoa. Trong gần hai thiên niên kỷ, đồ đồng đã vượt xa vai trò của một loại vật liệu chế tác công cụ thông thường để trở thành biểu tượng của quyền lực chính trị, tín ngưỡng và địa vị xã hội.

Sự phát triển của thời đại Đồ Đồng ở Trung Quốc gắn liền với quá trình hình thành các nhà nước đầu tiên tại lưu vực sông Hoàng Hà, bắt đầu từ Văn hóa Nhị Lý Đầu (thường được nhiều học giả liên hệ với nhà Hạ trong truyền thuyết), đạt đỉnh cao dưới thời Thương và tiếp tục phát triển qua các thời kỳ Tây Chu và Đông Chu. Dựa trên những biến đổi về kỹ thuật, chức năng và giá trị văn hóa của đồ đồng, các nhà nghiên cứu thường chia giai đoạn này thành bốn thời kỳ chính: giai đoạn sơ khai của Văn hóa Nhị Lý Đầu, thời kỳ cực thịnh dưới nhà Thương, thời kỳ phát triển đa dạng dưới thời Tây Chu và giai đoạn chuyển tiếp sang thời đại đồ sắt dưới thời Đông Chu.

Khi nói đến gốm sứ Trung Quốc, không phải tất cả các sắc xanh đều giống nhau. Dưới đây là hướng dẫn của chúng tôi về các sắc thái xanh khác nhau mà các nhà sưu tập nên chú ý — được minh họa bằng các hiện vật được chào bán tại Christie’s.
 

Thời kỳ đồ đá là giai đoạn sớm nhất trong lịch sử phát triển của loài người trên lãnh thổ Việt Nam, kéo dài hàng chục nghìn năm trước khi con người biết sử dụng kim loại. Đây là thời kỳ đánh dấu quá trình thích nghi lâu dài của cư dân tiền sử với môi trường tự nhiên, đồng thời phản ánh những bước tiến quan trọng về tư duy kỹ thuật, tổ chức đời sống và phương thức khai thác tài nguyên. Những phát hiện khảo cổ học trong hơn một thế kỷ qua cho thấy Việt Nam là một trong những khu vực có lịch sử cư trú lâu đời ở Đông Nam Á, với nhiều nền văn hóa khảo cổ nổi tiếng như Sơn Vi, Hòa Bình, Bắc Sơn, Quỳnh Văn và Đa Bút.

Dựa trên trình độ chế tác công cụ và đặc điểm kinh tế – xã hội, các nhà khảo cổ học chia thời kỳ đồ đá ở Việt Nam thành ba giai đoạn chính: Đá cũ, Đá giữa và Đá mới. Mỗi giai đoạn không chỉ phản ánh sự tiến bộ về kỹ thuật chế tác công cụ mà còn thể hiện những biến đổi quan trọng trong đời sống của cư dân tiền sử.

Trước hết, chim là động vật thấy xuất hiện nhiều nhất trong nghệ thuật Đông Sơn. Trong đó, theo trật tự thống kê từ gần một ngàn tiêu bản tôi đã gom được, ta sẽ thấy ưu thế tuyệt đối thuộc về các loài chim gắn với lối sống ăn bắt thủy sinh ở các thủy vực đầm lầy ven sông, biển với đặc trưng cổ dài, mỏ cả ngắn lẫn dài và chân cao. Chúng được nghệ nhân Đông Sơn đặc tả khiến người xem rất dễ nhận ra như các loài cò, bồ nông, cốc.

Lịch sử nhân loại không bắt đầu từ những vị vua đầu tiên, những đế chế cổ đại hay các văn bản được ghi chép trên giấy cói và đất sét. Trên thực tế, phần lớn hành trình tồn tại của con người diễn ra trong một giai đoạn không có bất kỳ tài liệu thành văn nào. Giai đoạn đó được gọi là thời kỳ Tiền sử (Prehistory).

Mặc dù không để lại các ghi chép bằng chữ viết, thời kỳ Tiền sử lại là giai đoạn quan trọng nhất trong lịch sử loài người. Đây là thời kỳ chứng kiến sự xuất hiện của tổ tiên loài người, sự phát triển của công cụ lao động, khả năng sử dụng lửa, sự hình thành ngôn ngữ, nghệ thuật, nông nghiệp và những cộng đồng định cư đầu tiên. Nói cách khác, mọi nền văn minh sau này đều được xây dựng trên những nền tảng được hình thành trong thời kỳ Tiền sử.

Giám định đồ sứ cổ là một công việc quan trọng trong nghiên cứu và bảo tồn di sản văn hóa. Mỗi hiện vật được lưu truyền qua thời gian hay được khai quật từ lòng đất đều mang trong mình những giá trị lịch sử và nghệ thuật riêng. Vì vậy, việc giám định không chỉ nhằm xác định niên đại, nguồn gốc hay giá trị của hiện vật mà còn góp phần nhận diện tính xác thực của cổ vật, đặc biệt trong bối cảnh đồ giả ngày càng xuất hiện nhiều trên thị trường sưu tầm.
 

Là biểu tượng của sự trường tồn, viên mãn và khát vọng, hoa cúc thường được biết đến với cái tên mỹ miều “Vương giả chi hoa” (loài hoa dành cho bậc vương giả). Không chỉ gắn kết mật thiết trong dòng chảy văn hóa – lịch sử, vẻ đẹp của hoa cúc còn được thể hiện qua trang sức, trang phục của triều đình xưa.

Hướng dẫn chuyên sâu dành cho người yêu và nghiên cứu gốm sứ thời Tống. Với kiểu dáng thanh thoát, tinh giản và màu men nhã nhặn, những tác phẩm này mang vẻ đẹp hiện đại đến bất ngờ dù đã có tuổi đời hàng trăm năm. Bài viết được minh họa bằng các hiện vật từng được giới thiệu tại Christie's

Hướng dẫn tìm hiểu các đồ đồng cổ đại: từ minh văn, nguồn gốc hình thành cho đến công năng sử dụng và xuất xứ lưu truyền — được minh họa bằng các hiện vật từng được đưa ra đấu giá tại Christie's.
Đồ đồng nghi lễ cổ đại Trung Hoa là một trong những lĩnh vực sưu tầm có giá trị học thuật và nghệ thuật cao nhất của nền văn minh phương Đông. Để xây dựng một bộ sưu tập chất lượng, nhà sưu tầm cần hiểu rõ về loại hình, niên đại, minh văn, nguồn gốc xuất xứ cũng như tình trạng bảo tồn của hiện vật.