Tin Tức

PV: Xin ông giới thiệu đôi nét về Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội với độc giả?

Ông Đào Phan Long: Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội được thành lập năm 1999. Lúc đó chưa ban hành Luật di sản, chỉ có Nghị quyết của Trung ương động viên xã hội hóa việc bảo vệ di sản văn hóa dân tộc. Sau đó, chúng tôi xin phép Thành phố Hà Nội thành lập Hội chơi đồ cổ công khai vì trước đó phải chơi chui, chơi lủi. Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội là hội cổ vật đầu tiên của cả nước. Sau 10 năm, lần lượt các hội cổ vật địa phương khác ra đời, đó là Hội cổ vật Thiên Trường (Nam Định), Hội cổ vật Thanh Hoa (Thanh Hóa), Hội cổ vật Kinh Bắc (Bắc Ninh), Hội cổ vật Hải Phòng và Hội cổ vật TP Hồ Chí Minh. Với tiêu chí hoạt động của Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội là tập hợp những người ham thích chơi cổ vật, sưu tầm cổ vật, kinh doanh cổ vật tham gia. Hội được nhiều cơ quan ở Trung ương, các hội khoa học lịch sử, các bảo tàng Trung ương và địa phương hết sức ủng hộ. Cuối năm 2010, Hội tiến hành đại hội lần thứ 4 và hiện tại hội có trên 50 hội viên chính thức. Hội còn có những buổi hội thảo, gặp gỡ giao lưu những người chơi cổ vật và đặc biệt còn xuất bản tập chí **Cổ vật tinh hoa**, để giới thiệu cổ vật Việt Nam với cộng đồng trong nước và bạn bè quốc tế. Hơn 10 năm hoạt động, có thể nhận thấy Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội đã phần nào hạn chế được việc bán cổ vật quý ngầm ra nước ngoài. Trong những năm qua, Hội cổ vật Thăng Long - Hà Nội đã tổ chức nhiều cuộc triển lãm tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, một số địa điểm ở thủ đô Hà Nội. Năm 2010, nhân kỷ niệm Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, Hội đã tham gia tổ chức triển lãm cổ vật nhân dịp khánh thành bảo tàng đầu tiên của thành phố Hà Nội tại khu Mỹ Đình. Cũng trong dịp đại lễ 1000 Thăng Long - Hà Nội, Hội đã được thành phố Hà Nội hoan nghênh khi Hội công đức một lư hương bằng đồng, nặng hơn 2 tấn được đặt trang trọng trước tượng đài đức vua Lý Thái Tổ. Lư hương bằng đồng đúc liền khối đáng chú ý ở chỗ, đài hương được lấy ý tưởng từ lư hương sành gốm Thổ Hà thời Lê. Nhưng các cánh sen, hoa văn mờ trên cánh sen, hoa văn hoa thị trên miệng được lấy từ đài thờ gốm hoa nâu, gốm trắng và trống đồng thời Lý.Thân lư hương được lấy từ thân đài sen thờ, chất liệu gốm đời Lý, vốn là hình con tiện hoặc đốt trúc nhưng ở đây được cách điệu thành hình trụ, trên đó có 4 cặp rồng chầu, biểu tượng cho tám đời vua Lý. Lá đề và rồng chầu là nguyên mẫu bằng đá thời Lý, khai quật được ở chùa Phật Tích - Bắc Ninh.

Cổ vật khác hẳn với “đồ xưa” và “kỷ vật”, đó là điều cần phân biệt.
Năm 2000, lần đầu tiên Việt Nam ban hành Luật Di Sản Văn hóa, trong đó xác định Cổ vật là các giá trị văn hóa vật thể ghi dấu ấn văn hóa của con người, là sản phẩm của con người tạo ra và có tuổi từ 100 năm trở lên... Ở nước ta định nghĩa cổ vật thì mới có cụ thể gần đây, còn các quốc gia phát triển trên thế giới đã định nghĩa về cổ vật từ lâu.
Với định dạng nêu trên, Cổ vật sẽ có rất nhiều loại hình với chất liệu rất khác nhau. Chất liệu đá, đá quý, kim loại, gốm sứ, gỗ, giấy... Cổ vật là tượng, là đồ trang sức, đồ dùng trong sinh hoạt, là vũ khí, máy móc, phương tiện giao thông, đo đếm... Cổ vật mênh mông là vậy, nhưng tóm lại chúng phải là sản phẩm do con người làm ra.
Đối với mỗi người, việc quyết định lựa chọn loại hình cổ vật để sưu tập nhằm thỏa mãn được ý thích và lại phù hợp với nguồn lực của mình là một việc cần khi vào sân chơi cổ vật. Có lựa chọn và chú tâm như vậy, theo thời gian mới có thể lập nên một sưu tập cổ vật mang dấu ấn của mình và có giá trị cao. Đây là một việc làm không đơn giản đối với một người chơi cổ vật, vì cổ vật quá nhiều chất liệu, loại hình.
Thiết nghĩ để hình thành một sưu tập cổ vật người chơi thường trải qua 03 giai đoạn:
* Giai đoạn đầu, hầu như ai cũng phải “trả học phí”, vì thấy cái gì có hơi hướng cổ vật là đều muốn đến xem để mua.
* Giai đoạn thứ hai: Do đam mê nhưng chưa có đủ kiến thức, chưa có tay nghề vững và kinh nghiệm trong cuộc chơi, dẫn đến thường thích tầm mua các cổ vật có hình thức “hào nhoáng” mà chưa chú ý nhiều đến các tiêu chí đặc trưng cũng như dấu tích văn hóa có giá trị của mỗi cổ vật. Đây là giai đoạn thường bị những người buôn bán cổ vật “chăm sóc, hướng đạo” nhiều nhất.
* Giai đoạn thứ ba:Sau một thời gian đam mê sưu tập cổ vật theo số lượng là quá trình tự lựa chọn rút gọn lại số lượng các cổ vật để lưu giữ, bởi vì lúc này “tay nghề” đã cao lên và quan hệ trong “Làng đồ” cũng từng trải hơn, cho nên mới tự nhìn ra được những cái quý, cái đẹp của từng món cổ vật để tự nhận biết và so sánh về thẩm mỹ, về giá trị.
Một sưu tập cổ vật có giá trị là sưu tập đó có nhiều món cổ vật độc đáo, hiếm và đạt được nhiều tiêu chuẩn cao của cổ vật chứ không phải là số lượng hiện vật nhiều là quý. Vậy các tiêu chí để đánh giá chất lượng của từng cổ vật là gì?
Những ai đã thạo cuộc chơi cổ ngoạn thì đều ngấm truyền khẩu về các tiêu chí để đánh giá cổ vật bằng một câu ngắn gọn các cụ để lại là: “Nhất dáng, nhì da, tam toàn, tứ tuổi”, nhưng có lẽ chưa đủ, vì cần phải thêm hai tiêu chí nữa là “độc” và có “Thân phận” rõ ràng.

Gốm men nâu là một dòng gốm tiêu biểu của Việt Nam, xuất hiện và phát triển mạnh từ thời Lý – Trần. Men nâu có nhiều sắc độ khác nhau như nâu hạt dẻ, nâu mật, nâu cháy, nâu lông thỏ…, trong đó màu nâu thời Lý thường tươi và sáng hơn.

Bảo tàng Gốm thời dựng nước tọa lạc tại phường An Phú (TP.HCM), trưng bày hơn 400 cổ vật bằng gốm, do nam diễn viên Phạm Gia Chi Bảo sáng lập vừa chính thức ra mắt. Đây là Bảo tàng tư nhân chuyên về gốm cổ lớn nhất Việt Nam.Giám đốc Chi Bảo giới thiệu các cổ vật trong Bảo tàng - Ảnh: Hà Văn

Gốm men ngọc Việt Nam xuất hiện từ khoảng thế kỷ 5–6 tại khu lò Đại Lai (Bắc Ninh) và phát triển vào thế kỷ 7–10 ở Dương Xá và Dâu Keo. Những phát hiện khảo cổ cho thấy nhiều loại gốm từng được cho là nhập từ Trung Quốc thực chất được sản xuất tại Việt Nam. Đến cuối thời Lý – đầu Trần, men ngọc xuất hiện trở lại và có ảnh hưởng từ gốm Nam Tống.
 

Niên đại: thời nhà Lý (thế kỷ XI-XIII)
Lưu trữ tại Bảo tàng Hải Phòng, được công nhận là bảo vật quốc gia ngày 25/12/2021.
Giới thiệu: 
Bộ sưu tập gồm 9 hiện vật (ấm, liễn, đĩa…), chế tác từ cao lanh và đất sét trắng cao cấp, dùng trong cung đình và nghi lễ tôn giáo. Các hiện vật có tạo hình tinh xảo, hoa văn khắc nổi như sen, chim, cánh xoắn…, thể hiện kỹ thuật điêu luyện và vẻ đẹp thanh thoát, trong trẻo, huyền ảo của gốm thời.
Sưu tập gốm men trắng An Biên được tạo dáng thanh thoát trang nhã trong hình khối hoa văn được thể hiện thanh tao thuần khiết đường cong mềm mại cầu kỳ tinh mỹ hết sức điêu luyện nước men trắng trong mịn màng đath đến độ lung linh huyền ảo.

Niên đại: Văn hóa Óc Eo (thế kỷ XI – XII).
Lưu giữ: Bảo tàng tỉnh Bạc Liêu.
Thủ tướng Chính phủ Việt Nam công nhận là bảo vật quốc gia vào ngày 31-12-2020.  
Giới thiệu: Tượng nam thần được phát hiện năm 2002 tại Tháp Vĩnh Hưng, xã Vĩnh Hưng A, huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu. Tượng bằng đồng, cao 19cm, rộng 10cm, trọng lượng 1.800gr, được đúc trong tư thế ngồi quỳ, có đủ đầu, mình, 2 tay và 2 chân. Đầu tượng đội mũ; khuôn mặt tròn đầy; cổ đeo vòng trang sức; vai ngang, rộng, ngực nở. Thân trên để trần, có đúc nổi “dây thiêng” quàng từ vai trái thẳng xuống dưới bụng rồi cong vòng qua bên phải để xiên chéo qua lưng lên trên. Thân dưới mặc sampot dạng quần đùi dài đến đầu gối.
Các bộ phận trên cơ thể nam thần cân đối hài hòa, với kỹ thuật đúc đồng tinh xảo, hoa văn trang trí sắc nét, tạo nên dáng vẻ oai phong, uy nghi của một vị thần.

Niên đại: Thời Trần (thế kỷ XIII).
Lưu giữ: Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh.
Giới thiệu: Thống gốm hoa nâu An Sinh được làm từ đất sét trắng; tráng men trắng xanh và tô men nâu; nung ở nhiệt độ cao, cồn bền chắc với đường nét hoa văn hoàn mỹ và chất lượng bảo quản tốt.
Thống gốm hoa nâu An Sinh được tạo dáng từ việc dùng các con chạch đất chuốt tay dựa trên bàn xoay đồ gốm. Kết hợp bàn xoay là bàn tay nghệ thuật tài hoa của người nghệ nhân làm gốm trong việc sửa dáng, tạo khắc các băng hoa văn trải kín thân ngoài thống. Thống có chiều cao tổng thể 71,5 – 73cm; đường kính miệng 107 – 108cm; đường kính thân rộng nhất 100cm; đường kính đáy 68 – 69cm; nặng 126kg. Đây là chiếc thống có kích thước lớn nhất trong hệ thống đồ gốm gia dụng và đồ gốm nghi lễ của nước ta hiện biết, được tạo khắc hoa văn, tráng men và nung đốt hoàn toàn không có tì vết, tạo nên những đặc trưng kỹ thuật hiếm có của chiếc thống này.

Niên đại: Thời Lý ( Cuối thế kỷ XI - đầu thế kỷ XIII )
Lưu giữ: Chùa Hương Lãng, xã Minh Hải, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên.
Giới Thiệu: 
Được chế tác từ đá xanh và sa thạch, bệ đá hoa sen chùa Hương Lãng được kết cấu làm 3 tầng: tầng đế, tầng thân và tầng trên cùng (đài sen), liên kết chặt chẽ với nhau tạo thành một bệ đá hoa sen hoàn chỉnh dài 280cm, rộng 350cm, cao 175cm.
Tầng chân đế được làm theo kiểu hình hộp chữ nhật tạo thành 3 cấp thu dần vào trong. Tầng thân tạc hình sư tử (ông Sấm), được thể hiện trong tư thế phủ phục trên bệ đá. Mặt sư tử được diễn tả bằng những nét chạm khắc rất tinh tế, toàn thân phủ một thảm hoa văn dày đặc hình hoa cúc. Tầng trên cùng (đài sen) được tạo tác bởi một phiến đá xanh tạo thành mặt phẳng hình chữ nhật. Toàn bộ phần đài sen được đặt chính giữa trên lưng sư tử. Có thể đoán định xưa kia, phía trên bệ là một pho tượng Phật bằng đá rất lớn.

Niên đại: Cuối thế kỷ IX, đầu thế kỷ X
Lưu giữ: Ban quản lý di sản văn hoá Mỹ Sơn, xã Duy Phú, huyện Duy Xuyến, tỉnh Quảng Nam.

- Giới Thiệu: Đài thờ Mỹ Sơn A10 thuộc Khu Di sản thế giới Mỹ Sơn là bộ đài thờ còn khá nguyên vẹn, được ghép từ 17 khối sa thạch, xếp thành 5 lớp chồng lên nhau, trên đài thờ là bộ Linga và Yoni liền khối. Đài thờ cao 226cm, dài 269cm, rộng 258cm; Yoni dài 225cm, rộng 169cm, dày 31cm; Linga có đường kính 55cm, cao 57cm. Bốn mặt của đài thờ có bố cục chung giống nhau gồm phần đế, thân và tượng thờ Linga - Yoni. Vòi Yoni quay về hướng bắc, phần thân được trang trí giật cấp, thu vào ở giữa, trên dưới tương đối đối xứng.
Đài thờ Mỹ Sơn A10 là hiện vật mang tính sáng tạo và biểu tượng cao trong hình dạng và kỹ thuật, là đài thờ tiêu biểu và duy nhất cho một giai đoạn thờ Shiva giáo của vương quốc Chămpa còn lại cho đến nay.
 

Giới thiệu sưu tập bảo vật
• Sưu tập Đầu phượng thời Lý (thế kỷ XI-XII) được phát hiện tại Khu di tích khảo cổ 18 Hoàng Diệu thuộc trung tâm Hoàng thành Thăng Long.
• Sưu tập này gồm 5 hiện vật làm từ đất nung, đã được công nhận là bảo vật quốc gia.
• Các hiện vật thể hiện kỹ thuật tạo tác tinh xảo với hoa văn và hình khối đa dạng được chế tác bằng tay.

Niên đại: Thời Trần (thế kỷ XIII-XIV).

Lưu giữ: Bảo tàng lịch sử quốc gia, thành phố Hà Nội.

Được công nhận là Bảo vật quốc gia ngày 22/12/2016.

Có một chiếc mâm bồng gốm men vẽ nhiều màu thời Lê sơ (thế kỷ XV) đã được công nhận là Bảo vật quốc gia của Việt Nam vào năm 2020. Hiện vật này đang được lưu giữ tại Bảo tàng tỉnh Quảng Ninh, nổi bật với kỹ thuật vẽ màu trên men tinh xảo. Đó là chiếc mâm bồng gốm men vẽ nhiều màu (hay còn gọi là mâm bồng ngũ sắc) là một loại đồ thờ cúng hoặc vật dụng trang trí cao cấp trong văn hóa Việt Nam.

Giới thiệu: Phù điêu nữ thần Sarasvati được phát hiện vào năm 1988 tại phế tích tháp Châu Thành (nay thuộc khu vực Châu Thành, phường Nhơn Thành, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định). Phù điêu được tạo tác từ sa thạch, có chiều cao 80cm, rộng 60cm, dày 26cm; nặng 200kg; gồm 2 mặt, mặt chính diện thể hiện hình tượng một vị nữ thần, mặt sau lưng để trơn. Vị nữ thần ngồi kiểu kiết già trên tòa sen; 3 đầu đội mũ chóp nhọn, 4 cánh tay đeo vòng trang sức; thân mình để trần, uốn vặn trong tư thế đang múa; khuôn mặt thanh tú, đôi mắt dài, hơi khép hờ, cặp lông mày thanh mảnh; sống mũi cao, thẳng và đôi môi dày. Miệng mỉm cười nhẹ nhàng, duyên dáng. Các chi tiết họa sức được điêu khắc tỉ mỉ, tinh xảo.

Nicolas Chow, Chủ tịch Sotheby’s Asia kiêm Giám đốc mảng mỹ thuật châu Á toàn cầu, chia sẻ hành trình văn hóa của mình và lý do khiến ông muốn thay đổi tư duy sưu tầm của giới chơi đồ cổ.

Trong thế giới nghệ thuật cổ và các phiên đấu giá nghẹt thở, cái tên Liang-lin Chen đã trở thành bảo chứng cho chất lượng, sự chuẩn xác và đẳng cấp. Là một trong những đấu giá viên nổi bật nhất của Christie’s – nhà đấu giá lâu đời và uy tín bậc nhất thế giới – Chen không chỉ dẫn dắt các phiên đấu giá triệu đô mà còn đại diện cho một thế hệ phụ nữ mới: tinh tế, quyền lực, và đầy bản lĩnh.

Bản đồ nghiên cứu toàn diện một món cổ vật gồm 5 tầng – 15 mục mong phần nào giúp Nhà sưu tầm:

• Hiểu rõ món cổ vật trong mọi chiều kích: vật lý, lịch sử, văn hóa, kỹ thuật, biểu tượng.
• Biết cách đặt câu hỏi đúng, đi từ cái nhìn bên ngoài đến tầng sâu lịch sử – tâm linh – xã hội.
• So sánh – định vị – giám định – đánh giá giá trị (chân thực, thẩm mỹ, sưu tầm, thương mại).

Từ cậu bé bỏ học để giúp gia đình, Au Bak Ling đã trở thành nhà sưu tập đồ cổ nổi tiếng và doanh nhân thành đạt. Bằng sự kiên trì và đam mê, ông xây dựng một bộ sưu tập gốm sứ Trung Hoa quý hiếm, trở thành chuyên gia trong lĩnh vực này và góp phần bảo tồn nghệ thuật truyền thống cho thế hệ sau.

Bảo quản cổ vật là một công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiến thức chuyên sâu để duy trì giá trị lịch sử, văn hóa của chúng qua thời gian. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết những phương pháp hiệu quả và an toàn để bảo vệ những báu vật này khỏi tác động của môi trường. Dưới đây là những phương pháp bảo quản cổ vật ít ai biết đến nhưng lại vô cùng quan trọng trong việc giữ gìn chúng.

Dịp may, sự may mắn không đến đến lần, phước lành chỉ đến 1 lần

Còn xui xẻo vận hại thường không đến có 1 lần mà tai họa sẽ nối tiếp nhau.

Giải yếm cổ bằng vàng là trang sức hình cung tinh xảo, thuộc nghệ thuật tôn giáo Champa vào niên đại từ thế kỷ IX - X sau Công nguyên.

The gold necklet is an intricately crafted arch-shaped ornament, an artistic-religious piece from Champa, dating from the 9th to 10th century A.D.

Hà Nội, thủ đô ngàn năm văn hiến của Việt Nam, không chỉ là trung tâm chính trị mà còn là biểu tượng văn hóa và lịch sử, nơi lưu giữ nhiều giá trị truyền thống và kiến trúc độc đáo, đồng thời đang phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên đổi mới và hội nhập quốc tế.

Hanoi, the thousand-year cultural capital of Vietnam, is not only the political center but also a symbol of culture and history, where many traditional values and unique architectural styles are preserved, while actively developing in the era of renewal and international integration.

Trong mỗi món đồ trang sức, có thể ẩn chứa những câu chuyện và bí mật lịch sử mà chúng ta chưa từng khám phá. Hãy cùng tìm hiểu xem điều gì đang chờ đợi phía sau những vẻ đẹp ấy.

In every piece of jewelry, there may be hidden stories and historical secrets waiting for us to discover. Let’s explore what beauty has in store.